อุปาทวาร เล่ม ๓๘

ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: สจกฺขุกานํ อโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ โน จ เตสํ โสตธาตุ อุปฺปชฺชติ สจกฺขุกานํ สโสตกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ โสตธาตุ จ อุปฺปชฺชติ ฯ ยสฺส วา ปน โสตธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: สโสตกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตธาตุ อุปฺปชฺชติ โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ สโสตกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ ฯ

จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสตธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?

จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจักขุ ไม่มีโสต ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่โสตธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้น และโสตธาตุก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจักขุ มีโสต ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

หรือว่า โสตธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น.

โสตธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสต ไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสตธาตุย่อมเกิดขึ้น และจักขุธาตุก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสต มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: สจกฺขุกานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ โน จ เตสํ ฆานธาตุ อุปฺปชฺชติ สจกฺขุกานํ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ ฆานธาตุ จ อุปฺปชฺชติ ฯ ยสฺส วา ปน ฆานธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: สฆานกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานธาตุ อุปฺปชฺชติ โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ สฆานกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ฆานธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ ฯ

จักธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?

จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจักขุ ไม่มีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้น และฆานธาตุก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจักขุ มีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

หรือว่า ฆานธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น.

ฆานธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีฆานะ ไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขุธาตุย่อมแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานธาตุย่อมเกิดขึ้น และจักขุธาตุก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นซึ่งมีฆานะ มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: อามนฺตา ฯ ยสฺส วา ปน รูปธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: สรูปกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปธาตุ อุปฺปชฺชติ โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ สรูปกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ รูปธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ ฯ

จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด รูปธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?

ถูกแล้ว.

หรือว่า รูปธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น.

รูปธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีรูป ไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ รูปธาตุย่อมเกิดขึ้น และจักขุธาตุก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีรูป มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มโนวิญฺญาณธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: อามนฺตา ฯ ยสฺส วา ปน มโนวิญฺญาณธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: สจิตฺตกานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มโนวิญฺญาณธาตุ อุปฺปชฺชติ โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ สจิตฺตกานํ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ มโนวิญฺญาณธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ ฯ

จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มโนวิญญาณธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น

หรือ?

ถูกแล้ว.

หรือว่า มโนวิญญาณธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น.

มโนวิญญาณธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจิต ไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่แต่จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มโนวิญญาณธาตุย่อมเกิดขึ้น และจักขุธาตุก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจิต มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

ยสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ธมฺมธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: อามนฺตา ฯ ยสฺส วา ปน ธมฺมธาตุ อุปฺปชฺชติ ตสฺส จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชตีติ: อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมธาตุ อุปฺปชฺชติ โน จ เตสํ จกฺขุธาตุ อุปฺปชฺชติ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมธาตุ จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุธาตุ จ อุปฺปชฺชติ ฯ ยถา อายตนยมกํ วิภตฺตํ เอวํ ธาตุยมกมฺปิ วิภชิตพฺพํ สทิสํ กาตพฺพํ ฯ

จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ธัมมธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?

ถูกแล้ว.

หรือว่า ธัมมธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น.

ธัมมธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขุธาตุย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ธัมมธาตุย่อมเกิดขึ้น และจักขุธาตุก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นซึ่งมีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

อายตนะยมกท่านจำแนกไว้ ฉันใด แม้ธาตุยมก ก็พึงจำแนก ฉันนั้น พึงกระทำให้เหมือนกัน.