arnon.worldSign in

พระอภิธรรมปิฎก ยมก · ธรรมยมก

ปัณณัตติวาร เล่ม ๓๙

Text layerBuddha’s wordsItems ๗๘–๙๓ (Royal Thai)1/5 in ธรรมยมก4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระอภิธรรมปิฎก ยมก ธรรมยมก ปัณณัตติวาร (Royal Thai Volume 39 · Mahachula Volume 39 · Mahamakut Volume 83 · Chaloem Phrakiat Volume 39)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 83, pp. 866–882

Page 866

ธรรมยมก

ปัณณัตติวารุทเทส

อุเทสวาระ

ปทโสธนวาระ อนุโลม :-

[๗๘] กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? กุศลธรรมชื่อว่ากุศลใช่ไหม ? อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? อกุศลธรรมชื่อว่าอกุศลใช่ไหม ? อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? อัพยากตธรรมชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ปทโสธนวาระ ปฏิโลม :-

[๗๙] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่กุศลธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่อกุศลธรรมไม่ชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่อัพยากตธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

Page 867

ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม :-

[๘๐] กุศลชื่อว่ากุศลธรรมใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรมใช่ไหม ?

กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่า กุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรมใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่ากุศลธรรมใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ปทโสธนมูลจักกวาระ ปฏิโลม :-

[๘๑] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรมไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

Page 868

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรมไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรมไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

สุทธธัมมวาระ อนุโลม :-

[๘๒] กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

สุทธธัมมวาระ ปฏิโลม :-

[๘๓] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

Page 869

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

สุทธธัมมมูลจักกวาระ อนุโลม :-

[๘๔] กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ธรรมชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

สุทธธัมมมูลจักกวาระ ปฏิโลม :-

[๘๕] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

Page 870

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ? ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ปัณณัตติวารุทเทส จบ

Page 871

ปัณณัตติวาระนิทเทส

ปทโสธนวาระ อนุโลม :-

[๘๖] กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

กุศลธรรมชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ใช่.

อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

อกุศลธรรมชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

ใช่.

อัพยากตะ ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

อัพยากตธรรม ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ใช่.

ปทโสธนวาระ ปฏิโลม :-

[๘๗] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

Page 872

ใช่.

ไม่ใช่กุศลธรรม ไม่ชื่อว่ากุศล ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศลธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศล ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตะ ใช่ไหม ?

ใช่.

ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม :-

[๘๘] กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

กุศลชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

Page 873

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรม ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

อกุศลชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

Page 874

อัพยากตะชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรมชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

ปทโสธนมูลจักกวาระ ปฏิโลม :-

[๘๙] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

Page 875

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

สุทธธัมมวาระ อนุโลม :-

[๙๐] กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

Page 876

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

สุทธธัมมวาระ ปฏิโลม :-

[๙๑] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นกุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม และธรรมที่เหลือเว้นกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่ากุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม และธรรมที่

Page 877

เหลือ เว้นอกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอกุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม และธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอัพยากตะด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

สุทธธัมมจักกวาระ อนุโลม :-

[๙๒] กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

กุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

Page 878

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรม ชื่อว่า ธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรม ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

อกุศลชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

อัพยากตธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม.

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ธรรมชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

กุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่ากุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม.

อัพยากตะชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

Page 879

ใช่.

ธรรมชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

อกุศลธรรม ชื่อว่าธรรมด้วย ชื่อว่าอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม.

สุทธธัมมจักกวาระ ปฏิโลม :-

[๙๓] ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นกุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม และธรรมที่เหลือเว้นกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่ากุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่กุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นกุศล ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม และธรรมที่เหลือเว้นกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่ากุศลด้วย ไม่ชื่อว่า ธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม และธรรมที่เหลือ

Page 880

เว้นอกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอกุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อกุศล ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศล ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม และธรรมที่เหลือ เว้นอกุศลด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอกุศลด้วย ไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม และธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอัพยากตะด้วยไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่ชื่อว่ากุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?

ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะ ไม่ชื่อว่าอัพยากตธรรม และ

Page 881

ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะด้วย ธรรมด้วย ไม่ชื่อว่าอัพยากตะด้วยไม่ชื่อว่าธรรมด้วย.

ไม่ใช่ธรรม ไม่ชื่อว่าอกุศลธรรม ใช่ไหม ?

ใช่.

นิทเทสวาระ จบ

ปัณณัตติวาระนิทเทส จบ

Page 882

ปัจจุปปันนวาระ

ใน

ปวัตติอุปปาทวาระ

ปุคคลวาระ อนุโลม :-

[๙๔] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, อกุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

ไม่ใช่.

ก็หรือว่าอกุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

ไม่ใช่.

[๙๕] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, อัพยากตธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

ในอรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลจิต กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อัพยากตธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ในปัญจโวการภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลจิต กุศลธรรมด้วย อัพยากตธรรมด้วยกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.

ก็หรือว่าอัพยากตธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

End of ปัณณัตติวาร