ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒

เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อโลภํ ปฏิจฺจ อโทโส อโมโห ฯ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ ฯ โลภํ ปฏิจฺจ โมโห ฯ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ ฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ อโลภํ ปฏิจฺจ อโทโส อโมโห ฯ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ ฯ เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวสเหตุโกจ สเหตุโกเจวนจเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: อโลภํ ปฏิจฺจ อโทโส อโมโห สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ ฯ โลภํ ปฏิจฺจ โมโห สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ ฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ

สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สเหตุกญฺจนจเหตุํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สเหตุเกเจวนจเหตู ขนฺเธ ปฏิจฺจ เหตุ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวสเหตุโกจ สเหตุโกเจวนจเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เหตุ จ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ สเหตุกญฺเจวนจเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อโลภญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ อโทโส อโมโห ฯ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ ฯ

โลภญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ โมโห ฯ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ ฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ สเหตุกญฺเจวนจเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ เอกํ ขนฺธญฺจ เหตุญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ สเหตุกญฺเจวนจเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวสเหตุโกจ สเหตุโกเจวนจเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ เอกํ ขนฺธญฺจ อโลภญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา อโทโส อโมโห จ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ อโทสะอโมหะ อาศัย อโลภะ

พึงผูกจักรนัย

โมหะ อาศัย โลภะ

พึงผูกจักรนัย

ในปฏิสนธิขณะ อโทสะอโมหะ อาศัย อโลภะ

พึงผูกจักรนัย

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุก-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยเหตุธรรม ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

ธรรมเป็นที่ทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่

เหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ อโทสะอโมหะ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยอโลภะ

พึงผูกจักรนัย

โมหะ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโลภะ

พึงผูกจักรนัย

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่

เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ เหตุธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม ในปฏิสนธิขณะ

ฯลฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่

เหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และเหตุธรรม อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรมขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุก-

ธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ อโทสะอโมหะ อาศัยอโลภะ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย

พึงผูกจักรนัย

โมหะ อาศัยโลภะ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย

พึงผูกจักรนัย

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุก-

ธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม และเหตุธรรม ขันธ์๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่

เหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือขันธ์ ๓ และอโทสะอโมหะ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมและอโลภะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

พึงให้พิสดารอย่างที่กล่าวมาแล้ว

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ สพฺพตฺถ นว อวิคเต นว ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๙

ในอนันตรปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

พึงนับอย่างนี้

อนุโลม จบ

เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุเจวสเหตุโกจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: อโลภํ ปฏิจฺจ อโทโส อโมโห ฯ จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ ฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ ปริปุณฺณํ นว ฯ นปุเรชาตปจฺจยา: นว ฯ นปจฺฉาชาตปจฺจยา: นว ฯ นอาเสวนปจฺจยา: นว ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

คือ อโทสะอโมหะ อาศัยอโลภะ

พึงผูกจักรนัย

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

พึงกระทำวาระ ๙ ให้บริบูรณ์

ฯลฯ ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย มี ๙ นัย

ฯลฯ ไม่ใช่เพราะปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ นัย

ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอาเสวนปัจจัย มี ๙ นัย

เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา: เหตุํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา เจตนา ฯ สเหตุกญฺเจวนจเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา: สเหตุเกเจวนจเหตู ขนฺเธ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา เจตนา ฯ เหตุญฺเจวสเหตุกญฺจ สเหตุกญฺเจวนจเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สเหตุโกเจวนจเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา: เหตุญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา เจตนา ฯ นวิปากปจฺจยา: นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย

คือสัมปยุตตเจตนา อาศัยเหตุธรรม

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย

คือ สัมปยุตตเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสเหตุกธรรม

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และ

สเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย

คือสัมปยุตตเจตนา อาศัยเหตุธรรม และสัมปยุตขันธ์ทั้งหลาย

ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย

ฯลฯ ไม่ใช่เพราะวิปปยุตตปัจจัย

นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียะ จบ

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ... นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อนุโลมปจฺจนียํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย

กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย

กับ ฯลฯ มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย

กับ ฯลฯ มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย

กับ ฯลฯ มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย

กับ ฯลฯ มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย

กับ ฯลฯ มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย

กับ ฯลฯ มี " ๙

พึงนับอย่างนี้

อนุโลมปัจจนียะ จบ

นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ... อารมฺมเณ นว อนนฺตเร นว ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ ... อวิคเต นว ฯ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียานุโลมํ นิฏฺฐิตํ ฯ

สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ

สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิโส ฯ

ในเหตุปัจจัย

กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย

กับ ฯลฯ มี " ๙

ในอนันตรปัจจัย

กับ ฯลฯ มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย

กับ ฯลฯ มี " ๙

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียานุโลม จบ

สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร