พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · สัญโญชนทุกะ
ปัจจยวาร เล่ม ๔๒
Text layerBuddha’s wordsItems ๔๒๔–๔๒๖ (Royal Thai)2/4 in สัญโญชนทุกะ4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ สัญโญชนทุกะ ปัจจยวาร (Royal Thai Volume 42 · Mahachula Volume 42 · Mahamakut Volume 88 · Chaloem Phrakiat Volume 42)
The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.
ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 88, pp. 461–464
ปัจจยวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๒๔] ๑. สัญโญชนธรรม อาศัยสัญโญชนธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ เหมือนกับ ปฏิจจวาระ.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่
สัญโญชนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่สัญโญชน-ธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.
ฯลฯ มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.
ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม อาศัยหทยวัตถุ.
๓. สัญโญชนธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชน-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ สัญโญชนธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่สัญโญชน-ธรรม.
๔. สัญโญชนธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรมอาศัยธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ สัญโญชนธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
สัญโญชนธรรมทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.
จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.
สัญโญชนธรรมและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.
๕. สัญโญชนธรรม อาศัยสัญโญชนธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยกามราคสัญโญชน์ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.
ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ อาศัยกามราคสัญโญชน์ และหทยวัตถุ.
พึงผูกจักรนัย
๖. ธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม อาศัยสัญโญชน-
ธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่สัญโญชน-ธรรม และสัญโญชนธรรมทั้งหลาย ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
พึงผูกจักรนัย
ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม อาศัยสัญโญชนธรรมทั้งหลายและหทยวัตถุ.
๗. สัญโญชนธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรมอาศัยสัญโญชนธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม และกามราคสัญโญชน์ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
พึงผูกจักรนัย
ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ และสัมปยุตตขันธ์ อาศัยกามราค-สัญโญชน์ และหทยวัตถุ.
พึงผูกจักรนัย
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๔๒๕] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๔๒๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ในที่ใด ๆ ได้ หทยวัตถุ ในที่นั้นพึงกระทำให้มีหทยวัตถุ เช่นเดียวกัน. ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับวาระในนัยทั้งสองแม้นอกนี้ก็ดี นิสสยวาระก็ดี พึงกระทำอย่างนี้.
สังสัฏฐวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๒๗] ๑. สัญโญชนธรรม เจือกับสัญโญชนธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ทิฏฐิสัญโญชน์ อวิชชาสัญโญชน์ เจือกับกามราคสัญโญชน์.
พึงกระทำ ๙ วาระ อย่างนี้ เฉพาะอรูปภูมิเท่านั้น.
สังสัฏฐวาระก็ดี สัมปยุตตวาระก็ดี พึงกระทำอย่างนี้.
End of ปัจจยวาร