พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · สนิทัสสนทุกะ
ปัจจยวาร เล่ม ๔๒
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๙๓–๑๙๙ (Royal Thai)2/4 in สนิทัสสนทุกะ4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ สนิทัสสนทุกะ ปัจจยวาร (Royal Thai Volume 42 · Mahachula Volume 42 · Mahamakut Volume 88 · Chaloem Phrakiat Volume 42)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 42, pp. 142–144
๙. สนิทัสสนทุกะ ๓. ปัจจยวาร
๑. ปัจจยานุโลม
เหตุปัจจัย
{๑๙๓} [๒๖] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ทำสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้ทำขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ทำขันธ์ ๒ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุทำขันธ์ทั้งหลายให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ ทำมหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้ทำมหาภูตรูปทั้งหลายให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เห็นไม่ได้ทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (แม้วารทั้ง ๒ นอกนี้ก็พึงจัดไว้ด้วย)
อารัมมณปัจจัย
{๑๙๔} [๒๗] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ทำสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือทำขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ทำขันธ์ ๒ ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ทั้งหลายทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... จักขุวิญญาณทำจักขายตนะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... กายวิญญาณทำกายายตนะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่เห็นไม่ได้ทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (ย่อ){๑๙๕} [๒๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๑ ”
ในอธิปติปัจจัย ” ๓ ” ...
ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”
จบ อนุโลม
๒. ปัจจยปัจจนียะ
นเหตุปัจจัย
{๑๙๖} [๒๙] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ทำสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้ทำขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้ซึ่งเป็นอเหตุกะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ทำขันธ์ ๒ ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตว์) จักขุวิญญาณทำจักขายตนะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... กายวิญญาณทำกายายตนะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เห็นไม่ได้ซึ่งเป็นอเหตุกะทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะทำขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะและหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (แม้วารทั้ง ๒ นอกนี้ก็พึงจัดไว้ด้วย ย่อ){๑๙๗} [๓๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ” ...
ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”
จบ ปัจจนียะ
๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
{๑๙๘} [๓๑] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร ...
ในนกัมมปัจจัย ” ” ๑ ” ...
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ” ๑ ”
ในโนนัตถิปัจจัย ” ” ๓ ”
ในโนวิคตปัจจัย ” ” ๓ ”
จบ อนุโลมปัจจนียะ
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
{๑๙๙} [๓๒]ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร ...
ในมัคคปัจจัย ” ” ๑ ” ...
ในอวิคตปัจจัย ” ”๓ ”
จบ ปัจจนียานุโลม
(จบ ปัจจยวาร)
(แม้นิสสยวารก็พึงกระทำอย่างนี้)
๙. สนิทัสสนทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร
๑. ปัจจยานุโลม
{๒๐๐} [๓๓] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ระคนกับสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ...
{๒๐๑} สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ระคนกับสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (ทั้งหมดพึงจัดรวมไว้กับปัจจยคณนาอย่างนี้)
(จบ สังสัฏฐวาร)
(แม้สัมปยุตตวารก็เหมือนกับสังสัฏฐวาร)
End of ปัจจยวาร