ปัญหาวาร เล่ม ๔๒

นีวรโณเจวนีวรณิโยจ ธมฺโม นีวรณสฺสเจว นีวรณิยสฺสจ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นีวรณาเจวนีวรณิยาจ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ นีวรณานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ นีวรโณเจวนีวรณิโยจ ธมฺโม นีวรณิยสฺสเจวโนจนีวรณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นีวรณาเจวนีวรณิยาจ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ นีวรโณเจว- *นีวรณิโยจ ธมฺโม นีวรณสฺสเจวนีวรณิยสฺสจ นีวรณิยสฺสเจวโนจนีวรณสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นีวรณาเจวนีวรณิยาจ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ นีวรณานญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ นีวรณิโยเจวโนจนีวรโณ ธมฺโม นีวรณิยสฺสเจวโนจนีวรณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นีวรณิยาเจวโนจนีวรณา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ปฏิสนฺธิ ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม โดยเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตนีวรณธรรมทั้งหลาย โดยเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม แต่ไม่ใช่นีวรณธรรม โดยเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม เ ป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม และธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม แต่ไม่ใช่นีวรณธรรม โดยเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และนีวรณธรรม และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยเหตุปัจจัย

ธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม แต่ไม่ใช่นีวรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ เป็นนีวรณียธรรมแต่ไม่ใช่นีวรณธรรม โดยเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นนีวรณียธรรม แต่ไม่ใช่นีวรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย โดยเหตุปัจจัย ปฏิสนธิ

นีวรโณเจวนีวรณิโยจ ธมฺโม นีวรณสฺสเจวนีวรณิยสฺสจ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นีวรเณ อารพฺภ นีวรณา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ มูลํ ปุจฺฉิตพฺพํ นีวรเณ อารพฺภ นีวรณิยาเจวโนจนีวรณา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ มูลํ ปุจฺฉิตพฺพํ นีวรเณ อารพฺภ นีวรณา จ สมฺปยุตฺตา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ นีวรณิโยเจว- *โนจนีวรโณ ธมฺโม นีวรณิยสฺสเจวโนจนีวรณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ทานํ ... สีลํ ... อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ ปจฺจเวกฺขติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ ราโค ทิฏฺฐิ วิจิกิจฺฉา อุทฺธจฺจํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ ... ฌานา ... อริยา โคตฺรภุํ ปจฺจเวกฺขนฺติ โวทานํ ... ปหีเน กิเลเส

... วิกฺขมฺภิเต กิเลเส ... ปุพฺเพ สมุทาจิณฺเณ ... จกฺขุํ ... วตฺถุํ ... นีวรณิเยเจวโนจนีวรเณ ขนฺเธ อนิจฺจโต ... วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ฯเปฯ โทมนสฺสํ ... ทิพฺเพน จกฺขุนา ... ยาว อาวชฺชนา ตาว กาตพฺพา ฯ นีวรณิโยเจวโนจนีวรโณ ธมฺโม นีวรณสฺสเจวนีวรณิยสฺสจ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ทานํ ... สีลํ ... อุโปสถกมฺมํ ... ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ ... ฌานา ... จกฺขุํ ... วตฺถุํ ... นีวรณิเยเจวโนจนีวรเณ ขนฺเธ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ ราโค ทิฏฺฐิ วิจิกิจฺฉา อุทฺธจฺจํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ ฯ นีวรณิโยเจวโนจนีวรโณ ธมฺโม นีวรณสฺสเจวนีวรณิยสฺสจ นีวรณิยสฺสเจวโนจนีวรณสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ทานํ ... สีลํ ... อุโปสถกมฺมํ ... ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ ... ฌานา ... จกฺขุํ ... วตฺถุํ ... นีวรณิเยเจวโนจนีวรเณ ขนฺเธ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ นีวรณา จ สมฺปยุตฺตกาจ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ ฯ เอวํ อิตเรปิ ตีณิ กาตพฺพา ฯ อารมฺมณสทิสา อธิปติ ฯ ปุเรชาตมฺปิ อารมฺมณสทิสํ ฯ อุปนิสฺสเยปิ โลกุตฺตรํ น กาตพฺพํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ ยถา นีวรณทุกํ เอวํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา กาตพฺพํ ฯ

นีวรณนีวรณิยทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

คือ เพราะปรารภนีวรณธรรมทั้งหลาย นีวรณธรรมทั้งหลาย เกิดขึ้น

พึงถามถึงมูล

เพราะปรารภนีวรณธรรมทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นนีวรณียธรรม แต่ไม่ใช่นีวรณธรรมเกิดขึ้น

พึงถามถึงมูล

เพราะปรารภนีวรณธรรมทั้งหลาย นีวรณธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้นธรรมที่เป็นนีวรณียธรรม แต่ไม่ใช่นีวรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นนีวรณียธรรมแต่ไม่ใช่นีวรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

คือ ทาน ฯลฯ ศีล ฯลฯ บุคคลกระทำอุโบสถกรรมแล้วพิจารณากุศลกรรมนั้นแล้วย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภความยินดีนั้น ราคะ ทิฏฐิ วิจิกิจฉา อุทธัจจะโทมนัส เกิดขึ้น

กุศลกรรมทั้งหลายที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ฯลฯ

จากฌาน ฯลฯ

พระอริยะทั้งหลายพิจารณาโคตรภู โวทาน ฯลฯ กิเลสที่ละแล้ว ฯลฯ กิเลสที่ข่มแล้ว ฯลฯ กิเลสทั้งหลายที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน ฯลฯ

จักขุ ฯลฯ หทัยวัตถุ ฯลฯ บุคคลพิจารณาเห็นขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นนีวรณียธรรมแต่ไม่ใช่นีวรณธรรม โดยความเป็นของไม่เที่ยง ฯลฯ ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง ฯลฯ โทมนัส ฯลฯ

ด้วยทิพพจักขุ ฯลฯ พึงกระทำตลอดถึงอาวัชชนะ

ธรรมที่เป็นนีวรณียธรรมแต่ไม่ใช่นีวรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

คือ ทาน ฯลฯ ศีล ฯลฯ อุโบสถกรรม ฯลฯ

กุศลกรรมทั้งหลายที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ฯลฯ

จากฌาน ฯลฯ

จักขุ ฯลฯ หทัยวัตถุ ฯลฯ บุคคลย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง ซึ่งขันธ์ทั้งหลายที่เป็นนีวรณียธรรม แต่ไม่ใช่นีวรณธรรม เพราะปรารภจักขุเป็นต้นนั้น ราคะ ทิฏฐิ วิจิกิจฉาอุทธัจจะ โทมนัส เกิดขึ้น

ธรรมที่เป็นนีวรณียธรรมแต่ไม่ใช่นีวรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งนีวรณธรรมและนีวรณียธรรม และธรรมที่เป็นนีวรณียธรรมแต่ไม่ใช่นีวรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

คือ ทาน ฯลฯ ศีล ฯลฯ อุโบสถกรรม ฯลฯ

กุศลกรรมทั้งหลายที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ฯลฯ

จากฌาน ฯลฯ

จักขุ ฯลฯ หทัยวัตถุ ฯลฯ บุคคลย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง ซึ่งขันธ์ทั้งหลายที่เป็นนีวรณียธรรมแต่ไม่ใช่นีวรณธรรม เพราะปรารภจักขุเป็นต้นนั้น นีวรณธรรมและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น

ทั้ง ๓ นัยแม้นอกนี้ พึงกระทำอย่างนี้

อธิปติปัจจัย เหมือนกับ อารัมมณปัจจัย

แม้ปุเรชาตปัจจัย ก็เหมือนกับ อารัมมณปัจจัย

ส่วนในนิสสยปัจจัย ไม่พึงกระทำ โลกุตตระ

ฯลฯ

พึงให้พิสดารอย่างนี้

นีวรณทุกะ ฉันใด พึงพิจารณา แล้วกระทำฉันนั้น

นีวรณนีวรณียทุกะ จบ