ปฏิจจวาร เล่ม ๔๐

๕. สังกิลิฏฐติกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๖๖๐} [๑] สภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมอง อาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองอาศัย สภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสภาวธรรมที่ เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองและที่ ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๓){๑๖๖๑} สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์

ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้นหทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นมหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

{๑๖๖๒} [๒] สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมอง อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองและที่ไม่ เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น (๓){๑๖๖๓} สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองและที่ไม่ เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑){๑๖๖๔} สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองอาศัย สภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองและที่ไม่

เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็น อารมณ์ของความเศร้าหมองและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (ย่อ) (๑)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๑๖๖๕} [๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอธิปติปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอนันตรปัจจัย ,, ๓ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ๓ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๓ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ๓ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ๙ ,,

ในวิปากปัจจัย ,, ๕ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ๙ ,, ...

ในมัคคปัจจัย ,, ๙ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในวิปปปยุตตปัจจัย ,, ๙ ,, ...

ในอวิคตปัจจัย ,, ๙ ,, (ย่อ)

(สังขยาวารในสังกิลิฎฐติกะพึงจำแนกเหมือนกับสังขยาวารที่จำแนกไว้แล้วในกุสลติกะ)

๒. ปัจจยปัจจนียะ

นเหตุนัจจัย

{๑๖๖๖} [๔] สภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมอง อาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑){๑๖๖๗} สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... สำหรับพวกอสัญญสัตว์ มีมหาภูตรูป ๑ (ย่อ) (๑)(ปัจจยปัจจนียะในสังกิลิฏฐติกะ พึงจำแนกเหมือนกับปัจจยปัจจนียะ ที่จำแนกไว้แล้วในกุสลติกะ)

สุทธนัย

[๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนอธิปติปัจจัย ,, ๖ ,,

ในนอนันตรปัจจัย ,, ๕ ,, ...

ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ๗ ,,

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ๙ ,,

ในนอาเสวนปัจจัย ,, ๙ ,,

ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาร

ในนวิปากปัจจัย ,, ๙ ,,

ในนอาหารปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนมัคคปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนวิปปปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในโนนัตถิปัจจัย ,, ๕ ,, ในโนวิคตปัจจัย ,, ๕ ,, (ย่อ)

๓.ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

เหตุทุกนัย

[๖] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในนอธิปติปัจจัย กับ ... มี ๖ วาร

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๗ ,,

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในนอาเสวนปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในนกัมมปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนวิปากปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๕ ,, ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในโนนัตถิปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในโนวิคตปัจจัย ,, ,, ๕ ,, (ย่อ)

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

[๗] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร ...

ในวิปากปัจจัย กับ ... มี ๑ วาร ...

ในมัคคปัจจัย ,, ,, ๑ ,, ...

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๒ ,, (ย่อ)

จบ ปฏิจจวาร

(สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร ก็พึงให้พิสดาร)

๕. สังกิลิฏฐติกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๖๖๘} [๘] สภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมอง โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นสภาวธรรมที่เศร้าหมอง และเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยเหตุปัจจัย (๑){๑๖๖๙} สภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองเป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของความเศร้าหมองโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นสภาวธรรมที่เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ ของความเศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๒)