ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

๗๓. อุปาทานอุปาทานสัมปยุตตทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๔๖๕} [๑๐๒] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตอุปาทานทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท) สภาวธรรม ที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท) สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และสภาวธรรมที่เป็นอุปาทานทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๓)

[๑๐๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท) สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตอุปาทานทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท) สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และสภาวธรรมที่เป็นอุปาทานทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๓)[๑๐๔] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน ทั้งที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอุปาทาน และที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็น อุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน ทั้งที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็น

อุปาทานเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตอุปาทานทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (พึงถาม ถึงมูลบท) สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน ทั้งที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท) สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เป็นอุปาทาน และที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน ทั้งที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และสภาวธรรมที่เป็นอุปาทานทั้งหลาย โดยเหตุ ปัจจัย (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๔๖๖} [๑๐๕] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภสภาวธรรมที่เป็นอุปาทาน สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานจึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภสภาวธรรมที่เป็นอุปาทาน ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานจึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภสภาวธรรมที่เป็นอุปาทาน สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายจึงเกิดขึ้น (๓)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทาน ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานจึงเกิดขึ้น (พึงทำให้เป็น ๓ วาร แม้ในฆฏนาก็พึงทำให้เป็น ๓ วาร)

อธิปติปัจจัย

{๔๖๗} [๑๐๖] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอธิปติปัจจัย มี ๓ วาร (๓)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย (พึงทำให้เป็น ๓ วาร แม้ใน ๓ วาร ก็พึงทำให้เป็นอธิปติปัจจัย ๒ อย่าง แม้ฆฏนาธิปติปัจจัยก็มี ๓ วาร)

อนันตรปัจจัย

{๔๖๘} [๑๐๗] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (แม้วารทั้ง ๙ ก็พึงทำอย่างนี้ อาวัชชนะก็คือ วุฏฐานะก็ดี ไม่มี)

สมนันตราทิปัจจัย

{๔๖๙} [๑๐๘] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน โดยสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย มี ๙ วาร

อุปนิสสยปัจจัย

{๔๗๑} [๑๐๙] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอุปนิสสยปัจจัย ... มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานโดยอุปนิสสยปัจจัย (มี ๓ วาร แม้ในอุปนิสสยปัจจัยที่เป็นฆฏนาก็มี ๓ วาร) เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาร

กัมมาทิปัจจัย

{๔๗๑} [๑๑๐] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานโดยกัมมปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยอัตถิปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย มี ๙ วาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๔๗๒} [๑๑๑] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในอนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาร

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๙ "

ในนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในกัมมปัจจัย " ๓ "

ในอาหารปัจจัย " ๓ "

ในอินทริยปัจจัย " ๓ "

ในฌานปัจจัย " ๓ "

ในมัคคปัจจัย " ๙ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๙ "

ในอัตถิปัจจัย " ๙ "

ในนัตถิปัจจัย " ๙ "

ในวิคตปัจจัย " ๙ "

ในอวิคตปัจจัย " ๙ "

๒. ปัจจนียุทธาระ

{๔๗๓} ๑๑๒] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัยเป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัยเป็น ปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่สัมปยุตด้วยอุปาทานทั้งที่สัมปยุตด้วย อุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (แม้ทั้ง ๙ วาร ก็พึงทำอย่างนี้ ในมูลแห่งปัจจัยแต่ละปัจจัยก็มีปัจจัยละ ๓ วาร)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๔๗๔} [๑๑๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในโนอวิคตปัจจัย มี ๙ วาร

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๔๗๕} [๑๑๔] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๙ "

ในนอนันตรปัจจัย " " ๙ "

ในนสมนันตรปัจจัย " " ๙ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในนมัคคปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๙ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๙ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๙ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลมะ

{๔๗๖} [๑๑๕] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอธิปติปัจจัย " " ๙ "

(พึงทำแม่บทตามลำดับ)

จบ อุปาทานอุปาทานสัมปยุตตทุกะ

๗๔. อุปาทานวิปปยุตตอุปาทานิยทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลมาทิ

เหตุปัจจัย

{๔๗๗} [๑๑๖] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ วิปปยุตจากอุปาทานแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากอุปาทานและ ไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานอาศัย