ปฏิจจวาร เล่ม ๔๓

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๔๒๔} [๔๓] ในอารัมมณปัจจัยกับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอธิปติปัจจัย " " ๙ "

(พึงทำแม่บทไปตามลำดับ) ...

ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

จบ อุปาทานทุกะ

๗๐. อุปาทานิยทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

{๔๒๕} [๔๔] สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่เป็น อารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตต สมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ...ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... (พึงทำเหมือนกับโลกิยทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน)

จบ อุปาทานิยทุกะ

๗๑. อุปาทานสัมปยุตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๔๒๙} [๔๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย อุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานเกิดขึ้น ... โลภะและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วย โลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ โลภะและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ...(๓)

[๔๖] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ...จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ... ขันธ์ ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจาก อุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยโลภะ ที่วิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตต ขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... (๓)

[๔๗] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย อุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะ ซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๔๒๗} [๔๘] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมป ยุตด้วยอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย อุปาทานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ โลภะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วย โลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และโลภะอาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)

[๔๙] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ... ขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจาก อุปาทาน ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจาก อุปาทานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัย โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย อุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓) (ย่อ)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๔๒๘} [๕๐] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๖ "

ในอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในอนันตรปัจจัย " ๖ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๖ "

ในสหชาตปัจจัย " ๙ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๖ "

ในนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๖ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๖ "

ในอาเสวนปัจจัย มี ๖ วาร

ในกัมมปัจจัย " ๙ "

ในวิปากปัจจัย " ๑ "

ในอาหารปัจจัย " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในมัคคปัจจัย มี ๙ วาร

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในวิปปยุตตปัจจัย " ๙ "

ในอัตถิปัจจัย " ๙ "

ในนัตถิปัจจัย " ๖ "

ในวิคตปัจจัย " ๖ "

ในอวิคตปัจจัย " ๙ "

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๔๒๙} [๕๑] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากอุปาทานซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัย๊ <*> ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้า มาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคต ด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)

นอารัมมณาทิปัจจัย

{๔๓๐} [๕๒] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัย ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจาก อุปาทานเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโลภะที่วิปปยุตจาก ทิฏฐิเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวก อสัญญสัตตบุคคล) (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย อุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและ โลภะเกิดขึ้น ... (๑)เพราะนอธิปติปัจจัย เพราะนอนันตรปัจจัย เพราะนสมนันตรปัจจัย เพราะนอุปนิสสยปัจจัย

นปุเรชาตาทิปัจจัย

{๔๓๑} [๕๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภพ ขันธ์ ๓ อาศัย ขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย อุปาทานเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภพ โลภะอาศัยขันธ์ที่

สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภพ ขันธ์ ๓ และโลภะอาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)

[๕๔] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภพ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่ม ข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจาก อุปาทานเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภพ สัมปยุตตขันธ์ทั้ง หลายอาศัยโลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย อุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ ในอรูปภพ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย อุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะเกิดขึ้น ... (๒)

เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย เพราะนอาเสวนปัจจัย

นกัมมปัจจัย

{๔๓๒} [๕๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย คือ สัมปยุตตเจตนาอาศัยขันธ์ที่ สัมปยุตด้วยอุปาทานเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจาก อุปาทานเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัยคือสัมปยุตตเจตนาอาศัยขันธ์ที่ วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้น ... ที่เป็นพาหิระ ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจาก อุปาทานเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย คือ สัมปยุตตเจตนาอาศัยโลภะที่ วิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย อุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย คือ สัมปยุตตเจตนาอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะเกิดขึ้น ... (๑) (ย่อ)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๔๓๓} [๕๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๓ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๓ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๓ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาร

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๓ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๗ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๙ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในนกัมมปัจจัย " ๔ "

ในนวิปากปัจจัย " ๙ "

ในนอาหารปัจจัย " ๑ "

ในนอินทริยปัจจัย " ๑ "

ในนฌานปัจจัย " ๑ "

ในนมัคคปัจจัย " ๑ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๓ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๓ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๓ "

(แม้การนับ ๒ วารนอกนี้ก็พึงทำ สหชาตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๗๑. อุปาทานสัมปยุตตทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๔๓๔} [๕๗] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจาก อุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ... อาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากอุปาทาน ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปที่เป็นไปในภายใน) ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ...โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจาก อุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัย หทัยวัตถุเกิดขึ้น ... สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยโลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิ เกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูป ทั้งหลายเกิดขึ้น ... สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโลภะ ที่วิปปยุตจากทิฏฐิเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิ และโลภะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๓)[๕๘] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัย