ปัจจยวาร เล่ม ๔๓

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๒๖๔} [๓๓๐] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๙ " (ย่อ)

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๒๖๕} [๓๓๑] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในอนันตรปัจจัย " " ๕ "

ในสมนันตรปัจจัย " " ๕ "

ในสหชาตปัจจัย " " ๙ " …

ในมัคคปัจจัย " " ๓ " (ย่อ)

(แม้สหชาตวารก็เหมือนกับปฏิจจวาร)

๖๖. อัชฌัตติกทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

[๓๓๒] สภาวธรรมที่เป็นภายในอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในเกิดขึ้น {๒๖๖} เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)สภาวธรรมที่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น ภายนอกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (แม้ในปฏิสนธิขณะก็พึงทำให้เป็น ๒ วาร พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปที่เป็นภายใน) ขันธ์ที่เป็นภายนอก อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่เป็นภายในอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย คือ จิตอาศัยขันธ์ที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น ... จิตอาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น … (แม้ในปฏิสนธิขณะก็พึงทำให้เป็น ๒ วาร)

สภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่เป็น ภายนอกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ จิตและจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... จิตและสัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (แม้ในปฏิสนธิขณะก็พึงทำให้เป็น ๒ วาร) (๓)[๓๓๓] สภาวธรรมที่เป็นภายในอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายใน และที่เป็นภายนอกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป ที่เป็นภายในอาศัยจิตและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็น ภายนอกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นภายนอกและจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยจิตและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่เป็นภายนอกอาศัยจิตและหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ... (แม้ในปฏิสนธิขณะ ก็พึงทำให้เป็น ๓ วาร)สภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่เป็น ภายในและที่เป็นภายนอกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ และกฏัตตารูปที่เป็นภายในและที่เป็นภายนอกอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นภายนอกและจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๒๖๗} [๓๓๔] สภาวธรรมที่เป็นภายในอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในเกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น … กายายตนะ ...

สภาวธรรมที่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในเกิดขึ้นเพราะ อารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ที่สหรคตด้วยจักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะและ จักขุวิญญาณเกิดขึ้น ... กายายตนะ ... สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยจิต เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่เป็น ภายในเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ จักขุวิญญาณและสัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายายตนะ ... (๓)สภาวธรรมที่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ที่เป็นภายนอกอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่เป็นภายในอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดขึ้นเพราะ อารัมมณปัจจัย คือ จิตอาศัยขันธ์ที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น ... จิตอาศัยหทัย วัตถุเกิดขึ้น ... (ในปฏิสนธิขณะก็พึงทำให้เป็น ๒ วาร)สภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่เป็น ภายนอกเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย จิตและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัย หทัยวัตก็เกิดขึ้น (ในปฏิสนธิขณะพึงทำให้เป็น ๑ วาร (๓)[๓๓๕] สภาวธรรมที่เป็นภายในอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในและที่ เป็นภายนอกเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ จักขุวิญญาณอาศัยขันธ์ที่ สหรคตด้วยจักขุวิญญาณและจักขายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่สหรคตด้วยกายวิญญาณ ...

สภาวธรรมที่เป็นภายนอก อาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็น ภายนอกเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคต ด้วยจักขุวิญญาณจักขายตนะและจักขุวิญญาณเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒... ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยกายวิญญาณ ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นภายนอกและจิต เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ขันธ์ที่เป็นภายนอกอาศัยจิตและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (แม้ในปฏิสนธิขณะก็พึงทำให้เป็น ๒ วาร)สภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่เป็น ภายในและที่เป็นภายนอกเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และ จักขุวิญญาณอาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยจักขุวิญญาณและจักขายตนะเกิดขึ้น … ขันธ์ ๒ ... (ย่อ) (๓)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๒๖๘} [๓๓๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในอธิปติปัจจัย " ๕ "

ในอนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสหชาตปัจจัย " ๙ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๙ "

ในนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๙ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในกัมมปัจจัย " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๒๖๙} [๓๓๗] สภาวธรรมที่เป็นภายในอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เป็นภายใน อาศัยจิตเกิดขึ้น ... จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... (ย่อ) (แม้ วารทั้ง ๙ ก็พึงทำอย่างนี้ พึงเพิ่มปัญจวิญญาณเข้าด้วย โมหะมีเพียง ๓ วาร เท่านั้น)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๒๗๐} [๓๓๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๙ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๙ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๙ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๙ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๙ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในนกัมมปัจจัย " ๓ "

ในนวิปากปัจจัย " ๕ "

ในนอาหารปัจจัย " ๑ "

ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาร

ในนฌานปัจจัย " ๙ "

ในนมัคคปัจจัย " ๙ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๙ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๕ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๙ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๙ "

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี นิสสยวารก็ดี พึงทำอย่างนี้)

๖๖. อัชฌัตติกทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร

๑. ปัจจยานุโลมาทิปัจจัย

{๒๗๑} [๓๓๙] สภาวธรรมที่เป็นภายนอกระคนกับสภาวธรรมที่เป็นภายใน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายระคนกับจิตเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายระคนกับจิตเกิดขึ้น … (๑)สภาวธรรมที่เป็นภายนอกระคนกับสภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่เป็นภายในระคนกับสภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตที่ระคนกับขันธ์ที่เป็นภายนอกเกิดขึ้น ... ใน ปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็นภายนอกระคนกับสภาวธรรมที่เป็น ภายนอกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตระคนกับขันธ์ ๑ ที่ เป็นภายนอกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น … ในปฏิสนธิขณะ … (๓)