สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๓

สวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ สวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สวิตกฺเก ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิตกฺโก. ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ สวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา วิตกฺโก จ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๓) อวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ อวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. วิตกฺกํ สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา. ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๒)

สวิตกฺกญฺจ อวิตกฺกญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑) (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา ฉ, อารมฺมเณ ฉ, อธิปติยา ฉ, (สพฺพตฺถ ฉ.) อวิคเต ฉ. อนุโลมํ.

สวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. (เอวํ ฉ ปญฺหา กาตพฺพา, อนุโลมสทิสา, อเหตุกาติ นิยาเมตพฺพา. ตีณิเยว, โมโห อุทฺธริตพฺโพ.)

นเหตุยา ฉ, นอธิปติยา ฉ, นปุเรชาเต ฉ, นปจฺฉาชาเต ฉ, นอาเสวเน ฉ, นกมฺเม จตฺตาริ, นวิปาเก ฉ, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค ฉ, นวิปฺปยุตฺเต ฉ. ปจฺจนียํ. (เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ กาตพฺโพ.) _____ ๘๗. สวิตกฺกทุก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

สภาวธรรมที่มีวิตกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีวิตกเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีวิตก ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีวิตกเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ วิตกเกิดระคนกับขันธ์ที่มีวิตก ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

สภาวธรรมที่มีวิตกและไม่มีวิตกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีวิตกเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และวิตกเกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีวิตก ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๓)สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีวิตก ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ใน ปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

สภาวธรรมที่มีวิตกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์เกิดระคนกับวิตก ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๒)

สภาวธรรมที่มีวิตกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีวิตกและไม่มีวิตกเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีวิตกและระคนกับวิตก ฯลฯ เกิดระคนกับ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ

(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๖ วาระ)

อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ

อนุโลม จบ

สภาวธรรมที่มีวิตกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีวิตกเพราะนเหตุปัจจัย (พึงเพิ่ม เป็น ๖ วาระอย่างนี้ เหมือนกับอนุโลม พึงกําหนดว่าเป็นอเหตุกะ มีเพียง ๓ วาระ เท่านั้น พึงยกโมหะขึ้นแสดง)

นเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๖ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๖ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๖ วาระ

นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๖ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ

ปัจจนียะ จบ

(การนับ ๒ อย่างนอกนี้และสัมปยุตตวาร พึงทําอย่างนี้)