ปัจจยวาร เล่ม ๔๓

ในปุเรชาตปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

ในอาเสวนปัจจัย " " ๕ "

ในกัมมปัจจัย " " ๙ " ...

ในมัคคปัจจัย " " ๓ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

(สหชาตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๘๗. สวิตักกทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๖๔๘} [๑๑๐] สภาวธรรมที่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่มีวิตกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยวิตกเกิดขึ้น ในปฏิสนธิ ขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่มีวิตกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปอาศัยวิตกเกิดขึ้น หทัย วัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น หทัยวัตถุอาศัยวิตกเกิดขึ้น วิตกอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ไม่มีวิตกอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น วิตกอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยวิตกเกิดขึ้น ขันธ์ที่มีวิตกอาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น (แม้ในปฏิสนธิ ก็มี ๒ วาร)

สภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัย วิตกเกิดขึ้น สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยวิตกเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ที่มีวิตกอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตต สมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น วิตกและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (แม้ในปฏิสนธิ ก็เหมือนกับใน ปวัตตินั่นเอง) (๓)![๑๑๑] สภาวธรรมที่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีวิตกและวิตกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีวิตก และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (ในปฏิสนธิขณะ พึงทำให้เป็น ๒ วาร) (๑)

สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตกเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่มีวิตกและวิตกเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่มีวิตก วิตกและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น วิตก อาศัยขันธ์ที่มีวิตกและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (มี ๓ วาร ทั้งในปฏิสนธิ) (๒)

สภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มี วิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีวิตกและวิตกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีวิตก วิตกและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่มีวิตก วิตกและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์

๓ และวิตกอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีวิตกและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

{๖๔๙} [๑๑๒] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในอธิปติปัจจัย " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

{๖๕๐} [๑๑๓] สภาวธรรมที่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกเกิดขึ้น เพราะ นเหตุปัจจัย (พึงทำให้เป็น ๙ วาร พึงกำหนดด้วยบทว่า อเหตุกะ มี ๓ วาร เท่านั้น พึงยกโมหะขึ้นแสดง วารก็เหมือนกับเหตุปัจจัยในปฏิจจวารปัญจ วิญญาณเป็นสภาวธรรมพิเศษ โมหะวิตกก็พึงยกขึ้นแสดงเหมือนกัน)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๖๕๑} [๑๑๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๓ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๓ "…

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๓ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๙ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในนกัมมปัจจัย " ๔ "

ในนวิปากปัจจัย " ๙ "

ในนอาหารปัจจัย " ๑ "

ในนอินทริยปัจจัย " ๑ "

ในนฌานปัจจัย " ๑ "

ในนมัคคปัจจัย " ๙ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๓ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๓ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๓ "

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี นิสสยวารก็ดี ก็พึงทำอย่างนี้)

๘๗. สวิตักกทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร

๑. ปัจจยานุโลมาทิปัจจัย

เหตุปัจจัย

{๖๕๒} [๑๑๕] สภาวธรรมที่มีวิตก เจือปนกับสภาวธรรมที่มีวิตกเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่มีวิตกเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่ไม่มีวิตก เจือปนกับสภาวธรรมที่มีวิตกเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ วิตกเจือปนกับขันธ์ที่มีวิตกเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ …