ปฏิจจวาร เล่ม ๔๓

๑๓. ปิฏฐิทุกะ

๘๓. ทัสสเนนปหาตัพพทุกะ ๑. ปฎิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๕๖๒} [๑] สภาวธรรมอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรม อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัย ขันธ์ ๑ อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณอาศัยสภาวธรรมอัน โสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณและไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรค พึงประหาณอาศัยสภาวธรรมอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ อัน โสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)สภาวธรรมไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณอาศัยสภาวธรรมไม่ใช่ อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ ทั้งหลายเกิดขึ้น ...

ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... (๑) สภาวธรรมไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณอาศัยสภาวธรรมอัน โสดาปัตติมรรคพึงประหาณและไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้น

เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (ย่อ) (๑)

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

{๕๖๓} [๒] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๒ "

ในอธิปติปัจจัย " ๕ "

ในอนันตรปัจจัย " ๒ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๒ "

ในสหชาตปัจจัย " ๕ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๒ "

ในนิสสยปัจจัย " ๕ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๒ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๒ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๒ "

ในกัมมปัจจัย " ๕ "

ในวิปากปัจจัย " ๑ "

ในอาหารปัจจัย " ๕ "

ในอวิคตปัจจัย " ๕ "

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๕๖๓} [๓] สภาวธรรมอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณอาศัยสภาวธรรมอัน โสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคต ด้วยวิจิกิจฉาอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณอาศัยสภาวธรรมไม่ใช่ อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ... อาศัยขันธ์ ๑ ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณซึ่งเป็นอเหตุกะ ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) โมหะที่สหรคตด้วย อุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๕๖๕} [๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๓ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๕ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๓ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๓ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๓ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๓ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๔ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๕ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๕ "

ในนกัมมปัจจัย " ๒ "

ในนวิปากปัจจัย มี ๕ วาร

ในนอาหารปัจจัย " ๑ "

ในนอินทริยปัจจัย " ๑ "

ในนฌานปัจจัย " ๑ "

ในนมัคคปัจจัย " ๑ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๓ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๒ "

ในนโนนัตถิปัจจัย " ๓ "

ในนโนวิคตปัจจัย " ๓ "

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี สหชาตวารก็ดี ก็พึงทำ)

๘๓. ทัสสเนนปหาตัพพทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๕๖๖} [๕] สภาวธรรมไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรมอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)[๖] สภาวธรรมไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ อาศัยสภาวธรรม ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่ม ข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปที่เป็นไปในภายใน) ขันธ์ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรค พึงประหาณอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)