สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๓

๖๐. จิตตสมุฏฐานทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร

๑. ปัจจยานุโลมาทิปัจจัย

{๑๖๖} [๒๐๘] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานระคนกับสภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีจิต เป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ … (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานระคนกับสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตระคนกับขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๒)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานระคนกับ สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และ จิตระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)[๒๐๙] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีจิต เป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายระคนกับ จิตเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานระคนกันสภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (ย่อ) (๑)

{๑๖๗} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๕ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาร)

ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาร

{๑๖๘} สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานระคนกับสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย

(พึงทำให้เป็น ๕ วาร มี ๓ วาร มีโมหะ)

{๑๖๙} ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " ๕ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๕ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๕ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๕ "

ในนกัมมปัจจัย " ๓ "

ในนวิปากปัจจัย " ๕ "

ในนฌานปัจจัย " ๕ "

ในนมัคคปัจจัย " ๕ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๕ "

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี ก็พึงทำอย่างนี้)

๖๐. จิตตสมุฏฐานทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๗๐} [๒๑๐] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีจิตเป็นสมุฏฐานเป็น ปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัยใน ปฏิสนธิขณะ ... (๑)