สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๓

กิเลสํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ กิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โลภํ สํสฏฺโฐ โมโห ทิฏฺฐิ ถีนํ อุทฺธจฺจํ อหิริกํ อโนตฺตปฺปํ ฯ จกฺกํ ฯ เอวํ นว ปญฺหา กาตพฺพา ฯ

ธรรมที่เป็นกิเลส คลุกเคล้ากับธรรมที่เป็นกิเลส เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะ คลุกเคล้ากับโลภะ.

พึงกระทำจักรนัย.

พึงกระทำหัวข้อปัจจัย ๙ อย่างนี้.

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว สพฺพตฺถ นว วิปาเก เอกํ อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๙

ในวิปากปัจจัย มี " ๑

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙.

กิเลสํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ กิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: เอวํ นเหตุปญฺหา จตฺตาริ กาตพฺพา ฯ

ธรรมที่เป็นกิเลส คลุกเคล้ากับธรรมที่เป็นกิเลสเกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัยพึงกระทำหัวข้อที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ๔ อย่างนี้.

นเหตุยา จตฺตาริ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ กาตพฺพา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มีวาระ ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙.

การนับทั้งสอง นอกจากนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงกระทำอย่างนี้.