วรรคที่ ๔ เล่ม ๒๐

เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ไม่อบรมแล้ว ไม่ทำให้มากแล้วย่อม เป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่” (๗)

{๒๙} [๒๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่อบรมแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่อบรมแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่” (๘){๓๐} [๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่าง หนึ่งที่ไม่อบรมแล้ว ไม่ทำให้มากแล้วย่อมนำทุกข์มาให้ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ไม่อบรมแล้ว ไม่ทำให้มากแล้วย่อมนำทุกข์มาให้” (๙){๓๑} [๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่อบรมแล้ว ทำไห้มากแล้วย่อมนำสุขมาให้ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่อบรมแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมนำสุขมาให้” (๑๐)

จบ อกัมมนิยวรรคที่ ๓

๔. อทันตวรรค

ว่าด้วยจิตที่ก่อประโยชน์และมิใช่ประโยชน์

{๓๒} [๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่ไม่ฝึกแล้วย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ไม่ฝึกแล้วย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่” (๑){๓๓} [๓๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่ฝึกแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ฝึกแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่” (๒)

{๓๔} [๓๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่ไม่คุ้มครองแล้วย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ไม่คุ้มครองแล้วย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่” (๓){๓๕} [๓๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่คุ้มครองแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่คุ้มครองแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่” (๔){๓๖} [๓๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่ไม่รักษาแล้วย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ไม่รักษาแล้วย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่” (๕){๓๗} [๓๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่รักษาแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่รักษาแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่” (๖){๓๘} [๓๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่ไม่สังวรแล้วย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ไม่สังวรแล้วย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่” (๗){๓๙} [๓๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่สังวรแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่สังวรแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่” (๘){๔๐} [๓๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่ไม่ฝึกแล้ว ไม่คุ้มครองแล้ว ไม่รักษาแล้ว ไม่สังวรแล้วย่อมเป็นไปเพื่อ

มิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ไม่ฝึกแล้ว ไม่คุ้มครองแล้ว ไม่รักษาแล้ว ไม่สังวรแล้วย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์อย่างใหญ่” (๙)

{๔๑} [๔๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างหนึ่งที่ฝึกแล้ว คุ้มครองแล้ว รักษาแล้ว สังวรแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่ เหมือนจิตเลย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตที่ฝึกแล้ว คุ้มครองแล้ว รักษาแล้ว สังวรแล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์อย่างใหญ่” (๑๐)

จบ อทันตวรรคที่ ๔

๕. ปณิหิตอัจฉวรรค

ว่าด้วยผลแห่งจิตที่ตั้งไว้ผิดเป็นต้น

{๔๒} [๔๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนรวงข้าวสาลีหรือรวงข้าว เหนียวที่วางไว้ไม่ถูกที่ ข้อที่มือหรือเท้าไปย่ำเหยียบเข้า ก็จักทำลายมือหรือเท้าหรือทำให้ห้อเลือดเอาได้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะรวงข้าวนั้นวางไว้ไม่ถูกที่ ฉันใด ภิกษุนั้นก็ฉันนั้นเหมือนกันแล ที่จักทำลายอวิชชา จักทำวิชชาให้เกิด จักทำนิพพานให้แจ้งได้ด้วยจิตที่ตั้งไว้ผิด ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะจิตนั้นตั้งไว้ผิด” (๑){๔๓} [๔๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนรวงข้าวสาลีหรือรวงข้าวเหนียวที่วางไว้ถูกที่ ข้อที่มีอหรือเท้าไปยาเหยียบเข้า ก็จักทำลายมือหรือเท้าหรือทำให้ห้อเลือดเอาได้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะรวงข้าวนั้นวางไว้ถูกที่ ฉันใด ภิกษุนั้นก็ฉันนั้นเหมือนกันแลที่จักทำลายอวิชชา จักทำวิชชาให้เกิด จักทำนิพพานให้แจ้งได้ด้วยจิตที่ตั้งไว้ถูก ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะจิตนั้นตั้งไว้ถูก” (๒)