๙. กุลสูตร เล่ม ๒๒

(๑) เป็นวาจาที่กล่าวถูกกาล

(๒) เป็นวาจาที่กล่าวเป็นสัจ

(๓) เป็นวาจาที่กล่าวอ่อนหวาน

(๔) เป็นวาจาที่กล่าวประกอบด้วยประโยชน์

(๕) เป็นวาจาที่กล่าวด้วยเมตตาจิต

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วาจาประกอบด้วยองค์ ๕ ประการนี้แลจัดเป็นวาจาสุภาษิต ไม่เป็นทุพภาษิต เป็นวาจาไม่มีโทษ และวิญญูชนไม่ตำหนิ”

๙. กุลสูตร

ว่าด้วยการประสพบุญโดยฐานะ ๕ ประการ

{๑๙๙} [๑๙๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรพชิตผู้มีศีลเข้าไปยังตระกูลใด พวกมนุษย์ในตระกูลนั้นย่อมประสพบุญเป็นอันมากโดยฐานะ ๕ ประการ ฐานะ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) สมัยใด เมื่อบรรพชิตผู้มีศีลเข้าไปยังตระกูล จิตของพวกมนุษย์ย่อมเลื่อมใสเพราะเห็นท่าน สมัยนั้น ตระกูลนั้นชื่อว่าปฏิบัติปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อให้ถึงสวรรค์(๒) สมัยใด เมื่อบรรพชิตผู้มีศีลเข้าไปยังตระกูล พวก มนุษย์ย่อมลุกรับ กราบไหว้ ให้อาสนะ สมัยนั้น ตระกูล นั้นชื่อว่าปฏิบัติปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อให้เกิดในตระกูลสูง(๓) สมัยใด เมื่อบรรพชิตผู้มีศีลเข้าไปยังตระกูล พวก มนุษย์ย่อมกำจัดมลทินคือความตระหนี่ได้ สมัยนั้น ตระกูล นั้นชื่อว่าปฏิบัติปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อความเป็นผู้มีศักดิ์ใหญ่

(๔) สมัยใด เมื่อบรรพชิตผู้มีศีลเข้าไปยังตระกูล พวก มนุษย์ย่อมจัดของถวายตามสติกำลัง สมัยนั้น ตระกูลนั้น ชื่อว่าปฏิบัติปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อความเป็นผู้มีโภคทรัพย์มาก

(๕) สมัยใด เมื่อบรรพชิตผู้มีศีลเข้าไปยังตระกูล พวกมนุษย์ ย่อมไต่ถาม สอบถาม ฟังธรรม สมัยนั้น ตระกูลนั้นชื่อว่า ปฏิบัติปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อความเป็นผู้มีปัญญามาก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมัยใด บรรพชิตผู้มีศีลเข้าไปยังตระกูล พวก มนุษย์ในตระกูลนั้น ย่อมประสพบุญเป็นอันมากโดยฐานะ ๕ ประการนี้”

๑๐. นิสสาราณียสูตร

ว่าด้วยธาตุที่พึงพรากได้ ๕ ประการ

{๒๐๐} [๒๐๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธาตุที่พึงพรากได้มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้มนสิการถึงกามทั้งหลาย จิต ของเธอย่อมไม่แล่นไป ไม่ผ่องใส ไม่ตั้งมั่น ไม่น้อมไปในกามทั้งหลาย แต่ เมื่อเธอมนสิการถึงเนกขัมมะ จิตของเธอย่อมแล่นไป ผ่องใส ตั้งมั่น น้อมไป ในเนกขัมมะ จิตของเธอนั้นชื่อว่าเป็นจิตดำเนินไปดีแล้ว อบรมดีแล้ว ตั้งมั่นดีแล้ว หลุดพ้นดีแล้ว พรากออกดีแล้วจากกามทั้งหลาย อาสวะ ความทุกข์ และความเร่าร้อนเหล่าใดย่อมเกิดเพราะกามเป็นปัจจัย เธอชื่อว่าหลุดพ้นแล้ว จากอาสวะ ความทุกข์ และความเร่าร้อนเหล่านั้นได้แล้ว เธอย่อมไม่ต้อง มาเสวยเวทนาที่เกิดเพราะเหตุนั้น นี้เรากล่าวว่าเป็นการพรากออกแห่งกาม ทั้งหลาย