๘. อรัญญสูตร เล่ม ๒๒

๗. กถาสูตร

ว่าด้วยธรรมทำให้บรรลุมรรคผลได้เร็ว

{๙๗} [๙๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ เจริญ อานาปานสติอยู่ ย่อมแทงตลอดอรหัตที่ไม่กำเริบต่อกาลไม่นานนัก ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้มีความริเริ่มน้อย มีกิจน้อย เลี้ยงง่าย ยินดียิ่งในบริขารแห่งชีวิต

(๒) เป็นผู้มีอาหารน้อย ประกอบความเป็นผู้ไม่เห็นแก่ปากแก่ท้อง

(๓) เป็นผู้มีความง่วงนอนน้อย ประกอบความเพียรเป็นเครื่องตื่นอยู่

(๔) เป็นผู้ได้ตามปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ได้โดยไม่ลำบากซึ่งกถาที่ เป็นไปเพื่อขัดเกลากิเลส เป็นที่สบายแก่ธรรมเครื่องโปร่งจิต คือ อัปปิจฉกถา สันตุฏฐิกถา ปวิเวกกถา อสังสัคคกถา วิริยารัมภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปัญญากถา วิมุตติกถา วิมุตติญาณทัสสนกถา(๕) พิจารณาจิตตามที่หลุดพ้นแล้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล เจริญ อานาปานสติอยู่ ย่อมแทงตลอดอรหัตที่ไม่กำเริบได้ต่อกาลไม่นานนัก”

๘. อารัญญกสูตร

ว่าด้วยธรรมทำให้บรรลุมรรคผลได้เร็ว

{๙๘} [๙๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ทำให้ มากซึ่งอานาปานสติอยู่ ย่อมแทงตลอดอรหัตที่ไม่กำเริบได้ต่อกาลไม่นาน นัก ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้มีความริเริ่มน้อย มีกิจน้อย เลี้ยงง่าย ยินดียิ่งในบริขารแห่งชีวิต

(๒) เป็นผู้มีอาหารน้อย ประกอบความเป็นผู้ไม่เห็นแก่ปากแก่ท้อง

(๓) เป็นผู้มีความง่วงนอนน้อย ประกอบความเพียรเป็นเครื่องตื่นอยู่

(๔) เป็นผู้ถือการอยู่ป่าเป็นวัตร เป็นผู้อยู่ในเสนาสนะอันสงัด

(๕) พิจารณาจิตตามที่หลุดพ้นแล้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ทำให้ มากซึ่งอานาปานสติอยู่ ย่อมแทงตลอดอรหัตที่ไม่กำเริบได้ต่อกาลไม่นานนัก”

๙. สีหสูตร

ว่าด้วยราชสีห์จับสัตว์กับพระพุทธเจ้าแสดงธรรม

{๙๙} [๙๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พญาสีหมฤคราชย่อมออกจากที่อาศัยใน เวลาเย็น ครั้นออกจากที่อาศัยแล้ว ก็เหยียดกาย ครั้นแล้วก็เหลียวแลดูทิศ ทั้ง ๔ โดยรอบ แล้วบันลือสีหนาท ๓ ครั้ง บันลือแล้วจึงออกเดินไปหากิน สีห มฤคราชนั้นถ้าแม้จะตะปบช้าง ย่อมตะปบโดยแม่นยำ ไม่พลาด ถ้าแม้จะ ตะปบกระบือ ย่อมตะปบโดยแม่นยำ ไม่พลาด ถ้าแม้จะตะปบโค ย่อม ตะปบโดยแม่นยำ ไม่พลาด ถ้าแม้จะตะปบเสือเหลือง ย่อมตะปบโดยแม่นยำ ไม่พลาด ถ้าแม้จะตะปบเหล่าสัตว์เล็ก ๆ โดยที่สุดแม้กระต่ายและแมว ย่อมตะปบโดยแม่นยำ ไม่พลาด ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าสีหมฤคราช นั้นคิดว่า ‘ทางหากินของเราอย่าได้เสียไป’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คำว่า ‘สีหะ’ นั้นแลเป็นชื่อแห่งตถาคตอรหันต สัมมาสัมพุทธเจ้า ก็ข้อที่ตถาคตแสดงธรรมแก่บริษัทนี้แลจัดเป็นสีหนาท