เขมวรรค

๕๒ เขมํ เขมนฺติ อาวุโส วุจฺจติ กิตฺตาวตา นุ โข อาวุโส เขมํ วุตฺตํ ภควตาติ ฯ

อิธาวุโส ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯเปฯ ปฐมชฺฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ เอตฺตาวตาปิ โข อาวุโส เขมํ วุตฺตํ ภควตา ปริยาเยน ฯเปฯ

ปุน จปรํ อาวุโส ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ปญฺญายปสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ เอตฺตาวตาปิ โข อาวุโส เขมํ วุตฺตํ ภควตา นิปฺปริยาเยนาติ ฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เขมะๆ ดังนี้ ดูกรอาวุโส โดยปริยายเพียงเท่าไรหนอแล พระผู้มีพระภาคตรัสเขมะ ฯ

อา. ดูกรอาวุโส ภิกษุในธรรมวินัยนี้ สงัดจากกาม ฯลฯ บรรลุปฐมฌาน ดูกรอาวุโสโดยปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคตรัสเขมะ ฯลฯ

อีกประการหนึ่ง ภิกษุ เพราะล่วงเนวสัญญานาสัญญายตนฌานโดยประการทั้งปวง บรรลุสัญญาเวทยิตนิโรธ และอาสวะทั้งหลายของเธอย่อมสิ้นไป เพราะเห็นด้วยปัญญา ดูกรอาวุโสโดยนิปปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคตรัสเขมะ ฯ

จบสูตรที่ ๑

๕๓ เขมปฺปตฺโต เขมปฺปตฺโตติ อาวุโส วุจฺจติ ฯเปฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เขมปัตตะๆ[ผู้บรรลุธรรมอันเกษม]ดังนี้ ฯลฯ

จบสูตรที่ ๒

๕๔ อมตํ อมตนฺติ อาวุโส วุจฺจติ ฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อมตะๆ ดังนี้ ฯลฯ

จบสูตรที่ ๓

๕๕ อมตปฺปตฺโต อมตปฺปตฺโตติ อาวุโส วุจฺจติ ฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อมตปัตตะๆ[ผู้บรรลุอมตธรรม]ดังนี้ ฯลฯ

จบสูตรที่ ๔

๕๖ อภยํ อภยนฺติ อาวุโส วุจฺจติ ฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อภยะๆ ดังนี้ ฯลฯ

จบสูตรที่ ๕

๕๗ อภยปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโตติ อาวุโส วุจฺจติ ฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อภยปัตตะๆ (ผู้บรรลุธรรมอันไม่มีภัย) ดังนี้ ฯลฯ

จบสูตรที่ ๖

๕๘ ปสฺสทฺธิ ปสฺสทฺธีติ อาวุโส วุจฺจติ ฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ปัสสัทธิๆ ดังนี้ ฯลฯ

จบสูตรที่ ๗

๕๙ อนุปุพฺพปสฺสทฺธิ อนุปุพฺพปสฺสทฺธีติ อาวุโส วุจฺจติ ฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อนุปุพพปัสสัทธิๆดังนี้ ฯลฯ

จบสูตรที่ ๘

๖๐ นิโรโธ นิโรโธติ อาวุโส วุจฺจติ ฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า นิโรธๆ ดังนี้ ฯลฯ

จบสูตรที่ ๙

๖๑ อนุปุพฺพนิโรโธ อนุปุพฺพนิโรโธติ อาวุโส วุจฺจติ กิตฺตาวตา นุ โข อาวุโส อนุปุพฺพนิโรโธ วุตฺโต ภควตาติ ฯ

อิธาวุโส ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯเปฯ ปฐมชฺฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ เอตฺตาวตาปิ โข อาวุโส อนุปุพฺพนิโรโธ วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน ฯเปฯ

ปุน จปรํ อาวุโส ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ปญฺญายปสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ เอตฺตาวตาปิ โข อาวุโส อนุปุพฺพนิโรโธ วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนาติ ฯ

อุ. ดูกรอาวุโส พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อนุปุพพนิโรธๆ ดังนี้ ดูกรอาวุโสโดยปริยายเพียงเท่าไรหนอแล พระผู้มีพระภาคตรัสอนุปุพพนิโรธ ฯ

อา. ดูกรอาวุโส ภิกษุในธรรมวินัยนี้ สงัดจากกาม ฯลฯ บรรลุปฐมฌาน ดูกรอาวุโสโดยปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคตรัสอนุปุพพนิโรธ ฯลฯ

อีกประการหนึ่ง ภิกษุ เพราะล่วงเนวสัญญานาสัญญายตนฌานโดยประการทั้งปวง บรรลุสัญญาเวทยิตนิโรธ และอาสวะทั้งหลายของเธอย่อมสิ้นไปเพราะเห็นด้วยปัญญา ดูกรอาวุโสโดยนิปปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคตรัสอนุปุพพนิโรธ ฯ

จบสูตรที่ ๑๐

๖๒ นว ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ ฯ กตเม นว ราคํ โทสํ โมหํ โกธํ อุปนาหํ มกฺขํ ปลาสํ อิสฺสํ มจฺฉริยํ ฯ อิเม โข ภิกฺขเว นว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ ฯ

นว ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ ฯ กตเม นว ราคํ โทสํ โมหํ โกธํ อุปนาหํ มกฺขํ ปลาสํ อิสฺสํ มจฺฉริยํ ฯ อิเม โข ภิกฺขเว นว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุนฺติ ฯ

เขมวคฺโค ปฐโม ฯ

ตสฺสุทฺทานํ

เขโม จ อมตํ เจว อภยปสฺสทฺธิเยน จ

นิโรโธ อนุปุพฺโพ เจว ธมฺมํ ปหาย ภพฺเพน จาติ ฯ

___________________

สติปฏฺฐานวคฺโค ทุติโย

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๙ ประการไม่ได้แล้ว เป็นผู้ไม่ควรเพื่อจะกระทำให้แจ้งอรหัต ธรรม ๙ ประการเป็นไฉน คือ ราคะ ๑โทสะ ๑ โมหะ ๑ โกธะ ๑อุปนาหะ ๑ มักขะ ๑ ปลาสะ ๑ อิสสา ๑มัจฉริยะ ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๙ประการนี้แลไม่ได้แล้ว ก็เป็นผู้ไม่ควรเพื่อจะกระทำให้แจ้งซึ่งอรหัต ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๙ ประการได้แล้ว เป็นผู้ควรเพื่อกระทำให้แจ้งซึ่งอรหัตธรรม ๙ ประการเป็นไฉน คือ ราคะ ๑ โทสะ ๑โมหะ ๑ โกธะ ๑ อุปนาหะ ๑ มักขะ ๑

ปลาสะ ๑ อิสสา ๑ มัจฉริยะ ๑ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๙ ประการนี้แลได้แล้ว ก็เป็นผู้ควรเพื่อกระทำให้แจ้งซึ่งอรหัต ฯ

จบสูตรที่ ๑๑

จบเขมวรรคที่ ๑

_______

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. เขมสูตร ๒. เขมปัตตสูตร

๓. อมตสูตร ๔. อมตปัตตสูตร

๕. อภยสูตร ๖. อภยปัตตสูตร

๗. ปัสสัทธิสูตร ๘. อนุปุพพปัสสัทธิสูตร

๙. นิโรธสูตร ๑๐. อนุปุพพนิโรธสูตร

๑๑. ธรรมปหายภัพพสูตร ฯ