๔. อิทธิปาทวรรค เล่ม ๒๓

(๙) ๔. อิทธิปาทวรรค

๑. สิกขสูตร

ว่าด้วยเหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลังและวิธีแก้

{๒๗๙} [๘๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลังมี ๕ ประการนี้ เหตุ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ปาณาติบาต ... (๕) สุราเมรยมัชชปมาทัฏฐาน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลังมี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญอิทธิบาท ๔ เพื่อละเหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลัง ๕ ประการนี้แล อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุ ในธรรมวินัยนี้(๑) ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร

(๒) ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิและปธานสังขาร

(๓) ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยจิตตสมาธิและปธานสังขาร

(๔) ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิมังสาสมาธิและปธานสังขาร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญอิทธิบาท ๔ นี้ เพื่อละเหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลัง ๕ ประการนี้แล”

๒. นีวรณสูตร – ๙. เจโตขีลสูตร

[๘๔-๙๑] บัณฑิตควรขยายให้พิสดาร ด้วยอำนาจอิทธิปาทวรรค เหมือนในสติปัฏฐานวรรค

๑๐. เจตโสวินิพันธสูตร

ว่าด้วยเครื่องผูกพันใจและวิธีแก้

{๒๘๐} [๙๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องผูกพันใจมี ๕ ประการนี้ เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัดในกามทั้งหลาย ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องผูกพันใจมี ๕ ประการนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญอิทธิบาท ๔ เพื่อละเครื่องผูกพันใจ ๕ ประการนี้แล อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร

(๒) ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิและปธานสังขาร

(๓) ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยจิตตสมาธิและปธานสังขาร

(๔) ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิมังสาสมาธิและปธานสังขาร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญอิทธิบาท ๔ นี้ เพื่อละเหตุที่ทำให้สิกขาอ่อนกำลัง ๕ ประการนี้แล”

จบ อิทธิปาทวรรคที่ ๔

(๑๐) ๕. ราคเปยยาล

ว่าด้วยธรรมเป็นเหตุรู้ยิ่งราคะ

{๒๘๑} [๙๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญธรรม ๙ ประการเพื่อรู้ยิ่งราคะ ธรรม ๙ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) อสุภสัญญา (๒) มรณสัญญา

(๓) อาหาเรปฏิกูลสัญญา (๔) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา

(๕) อนิจจสัญญา (๖) อนิจเจทุกขสัญญา

(๗) ทุกเขอนัตตสัญญา (๘) ปหานสัญญา

(๙) วิราคสัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญธรรม ๙ ประการนี้ เพื่อรู้ยิ่งราคะ” (๑)

{๒๘๒} [๙๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญธรรม ๙ ประการ เพื่อรู้ยิ่งราคะ ธรรม ๙ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ปฐมฌาน (๒) ทุติยฌาน

(๓) ตติยฌาน (๔) จตุตถฌาน

(๕) อากาสานัญจายตนฌาน (๖) วิญญาณัญจายตนฌาน

(๗) อากิญจัญญายตนฌาน (๘) เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน

(๙) สัญญาเวทยิตนิโรธ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเจริญธรรม ๙ ประการนี้ เพื่อรู้ยิ่งราคะ” (๒)