สุนทรวรรค

สาธุญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ อสาธุญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตมญฺจ ภิกฺขเว อสาธธ ๑ ปาณาติปาโต อทินฺนนาทานํ กาเมสุ มิจฺฉาจาโร มุสาวาโท ปิสุณา วาจา ผรุสา วาจา สมฺผปฺปลาโป อภิชฺฌา พฺยาปาโท มิจฺฉาทิฏฺฐิ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อสาธธ ๑ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว สาธธ ๒ ปาณาติปาตา เวรมณี อทินฺนาทานา เวรมณี กาเมสุ มิจฺฉาจารา เวรมณี มุสาวาทา เวรมณี ปิสุณาย วาจาย เวรมณี ผรุสาย วาจาย เวรมณี สมฺผปฺปลาปา เวรมณี อนภิชฺฌา อพฺยาปาโท สมฺมาทิฏฺฐิ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สาธุนฺติ ๓ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสิ่งที่ดีและสิ่งที่ไม่ดีแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งที่ไม่ดีเป็นไฉนการฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์การประพฤติผิดในกาม การพูดเท็จ การพูดส่อเสียดการพูดคำหยาบ การพูดเพ้อเจ้อ ความอยากได้ของผู้อื่น ความปองร้าย ความเห็นผิดนี้เรียกว่าสิ่งที่ไม่ดี ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งที่ดีเป็นไฉน การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์ จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จ จากการพูดส่อเสียด จากการพูดคำหยาบ จากการพูดเพ้อเจ้อ ความไม่อยากได้ของผู้อื่นความไม่ปองร้าย ความเห็นชอบ นี้เรียกว่าเป็นสิ่งที่ดี ฯ

จบสูตรที่ ๑

อริยธมฺมญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ อนริยธมฺมญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว อนริโย ธมฺโม ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนริโย ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อริโย ธมฺโม ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อริโย ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอริยธรรม และอนริยธรรมแก่เธอทั้งหลายเธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้วพระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อนริยธรรมเป็นไฉน การฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นผิด นี้เรียกว่าอนริยธรรมดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อริยธรรมเป็นไฉน การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นชอบ นี้เรียกว่าอริยธรรม ฯ

จบสูตรที่ ๒

กุสลญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ อกุสลญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตมญฺจ ภิกฺขเว อกุสลํ ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อกุสลํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว กุสลํ ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว กุสลนฺติ ฯ

๑-๒ โป. ม. อสาธุ ... สาธุ ฯ ๓ โป. ม. สาธูติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงกุศลธรรมและ อกุศลธรรมแก่เธอทั้งหลายเธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้วพระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อกุศลธรรมเป็นไฉน การฆ่าสัตว์ ฯลฯ

ความเห็นผิด นี้เรียกว่าอกุศลธรรม ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็กุศลธรรมเป็นไฉน การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นชอบนี้เรียกว่ากุศลธรรม ฯ

จบสูตรที่ ๓

อตฺถญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ อนตฺถญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว อนตฺโถ ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนตฺโถ ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อตฺโถ ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อตฺโถติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสิ่งที่เป็นประโยชน์ และสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เป็นไฉน การฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นผิดนี้เรียกว่าสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ ดูกรภิกษุทั้งหลายก็สิ่งเป็นประโยชน์เป็นไฉนการงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นชอบ นี้เรียกว่าสิ่งที่เป็นประโยชน์ ฯ

จบสูตรที่ ๔

ธมฺมญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ อธมฺมญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว อธมฺโม ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว ธมฺโม ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมและอธรรมแก่เธอทั้งหลายเธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อธรรมเป็นไฉน การฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นผิดนี้เรียกว่าอธรรม ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมเป็นไฉน การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ

ความเห็นชอบ นี้เรียกว่าธรรม ฯ

จบสูตรที่ ๕

สาสวญฺจ โว ภิกฺขเว [๑] เทสิสฺสามิ อนาสวญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว สาสโว ธมฺโม ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สาสโว ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อนาสโว ธมฺโม ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนาสโว ธมฺโมติ ฯ

๑ ม. ยุ. เอตฺถนฺตเร ธมฺมนฺติ อตฺถิ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมที่มีอาสวะ และธรรมที่ไม่มีอาสวะแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่มีอาสวะเป็นไฉน การฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นผิดนี้เรียกว่าธรรมที่มีอาสวะ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่ไม่มีอาสวะเป็นไฉน การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นชอบ นี้เรียกว่าธรรมที่ไม่มีอาสวะ ฯ

จบสูตรที่ ๖

สาวชฺชญฺจ โว ภิกฺขเว [๑] เทสิสฺสามิ อนวชฺชญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว สาวชฺโช ธมฺโม ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สาวชฺโช ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อนวชฺโช ธมฺโม ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนวชฺโช ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมที่มีโทษและธรรมที่ไม่มีโทษแก่เธอทั้งหลายเธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้วพระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่มีโทษเป็นไฉน การฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นผิด นี้เรียกว่าธรรมที่มีโทษ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่ไม่มีโทษเป็นไฉน การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นชอบ นี้เรียกว่าธรรมที่ไม่มีโทษ ฯ

จบสูตรที่ ๗

ตปนิยญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ อตปนิยญฺจ ตํ สุณาถ ฯเปฯ กตโม จ ภิกฺขเว ตปนิโย ธมฺโม ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ตปนิโย ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อตปนิโย ธมฺโม ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อตปนิโย ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความ เดือดร้อน และธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเดือดร้อน แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้วพระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลายก็ธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความเดือดร้อนเป็นไฉน การฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นผิด นี้เรียกว่าธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความเดือดร้อน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเดือดร้อนเป็นไฉน การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นชอบ นี้เรียกว่าธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเดือดร้อน ฯ

จบสูตรที่ ๘

อาจยคามิญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ อปจยคามิญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว อาจยคามี ธมฺโม ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อาจยคามี ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อปจยคามี ธมฺโม ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อปจยคามี ธมฺโมติ ฯ

๑ ม. ยุ. เอตฺถนฺตเร ธมฺมนฺติ เทเสสฺสามิ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมอันเป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลสและธรรมอันไม่เป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลส แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังจงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลายก็ธรรมอันเป็นไปในเพื่อสั่งสมกิเลส เป็นไฉนการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นผิด นี้เรียกว่าธรรมอันเป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลสดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมอันไม่เป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลสเป็นไฉนการงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นชอบ นี้เรียกว่าธรรมอันไม่เป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลส ฯ

จบสูตรที่ ๙

ทุกฺขุทฺรยญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ สุขุทฺรยญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว ทุกฺขุทฺรโย ธมฺโม ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขุทฺรโย ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว สุขุทฺรโย ธมฺโม ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สุขุทฺรโย ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมที่มีทุกข์เป็นกำไรและธรรมที่มีสุขเป็นกำไรแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่มีทุกข์เป็นกำไรเป็นไฉน การฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นผิดนี้เรียกว่าธรรมที่มีทุกข์เป็นกำไร ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่มีสุขเป็นกำไรเป็นไฉน การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นชอบ นี้เรียกว่าธรรมที่มีสุขเป็นกำไร ฯ

จบสูตรที่ ๑๐

ทุกฺขวิปากญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ สุขวิปากญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว ทุกฺขวิปาโก ธมฺโม ปาณาติปาโต ฯเปฯ มิจฺฉาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขวิปาโก ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว สุขวิปาโก ธมฺโม ปาณาติปาตา เวรมณี ฯเปฯ สมฺมาทิฏฺฐิ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สุขวิปาโก ธมฺโมติ ฯ

สุนฺทรวคฺโค ๑ ตติโย ฯ

_______________

เสฏฺฐวคฺโค จตุตฺโถ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมอันมีทุกข์เป็นวิบากและธรรมอันมีสุขเป็นวิบากแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมอันมีทุกข์เป็นวิบากเป็นไฉน การฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นผิด นี้เรียกว่าเป็นธรรมอันมีทุกข์เป็นวิบาก ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมอันมีสุขเป็นวิบากเป็นไฉน การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ ความเห็นชอบนี้เรียกว่าธรรมอันมีสุขเป็นวิบาก ฯ

จบสูตรที่ ๑๑

จบสุนทรวรรคที่ ๓