เกสกัมพลสูตร เล่ม ๒๐

ครั้นแล้วจึงบอก แสดง บัญญัติ แต่งตั้ง เปิดเผย จำแนก ทำให้เข้าใจง่ายว่า ‘สังขารทั้งปวงเป็นทุกข์’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะตถาคตอุบัติขึ้นก็ตาม ไม่อุบัติขึ้นก็ตาม ธาตุนั้น คือ ความตั้งอยู่ตามธรรมดา ความเป็นไปตามธรรมดาว่า ‘ธรรมทั้งปวงเป็นอนัตตา’ ก็คงตั้งอยู่อย่างนั้นเอง ตถาคตตรัสรู้บรรลุธาตุนั้น ครั้นแล้วจึงบอกแสดง บัญญัติ แต่งตั้ง เปิดเผย จำแนก ทำให้เข้าใจง่ายว่า ‘ธรรมทั้งปวงเป็นอนัตตา’

๕. เกสกัมพลสูตร

ว่าด้วยโมฆบุรุษเป็นไซดักมนุษย์

{๕๗๗} [๑๐๖๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผ้ากัมพลที่ทำด้วยผมมนุษย์ บัณฑิตกล่าวว่าเลวกว่าผ้าที่ช่างหูกทอแล้วทุกชนิด ผ้ากัมพลที่ทำด้วยผมมนุษย์ในหน้าหนาวก็เย็น ในหน้าร้อนก็ร้อน มีสีน่าเกลียด กลิ่นเหม็น สัมผัสไม่สบาย แม้ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วาทะของเจ้าลัทธิชื่อว่ามักขลิก็ฉันนั้นเหมือนกันแล บัณฑิตกล่าวว่าเลวกว่าวาทะของสมณะทุกพวก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เจ้าลัทธิชื่อว่ามักขลิเป็นโมฆบุรุษ มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่มี กิริยาไม่มี ความเพียรไม่มี’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ได้มีแล้วในอดีตกาลก็เป็นผู้ตรัสกรรม ตรัสกิริยา และตรัสความเพียร ถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าเหล่านั้นก็ถูกโมฆบุรุษชื่อมักขลิคัดค้านว่า ‘กรรมไม่มี กิริยาไม่มี ความเพียรไม่มี’ แม้พระผู้มีพระภาคเจ้าอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าที่จักมีในอนาคตกาลก็จักเป็นผู้ตรัสกรรม ตรัสกิริยา และตรัสความเพียร ถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าเหล่านั้น ก็ถูกโมฆบุรุษชื่อว่ามักขลิคัดค้านว่า ‘กรรมไม่มี กิริยาไม่มี ความเพียรไม่มี’

แม้เราผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าในบัดนี้ก็กล่าวกรรม กล่าวกิริยา กล่าวความเพียร แม้เราก็ถูกโมฆบุรุษชื่อว่ามักขลิคัดค้านว่า ‘กรรมไม่มี กิริยาไม่มี ความเพียรไม่มี’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนบุคคลพึงวางไซดักปลาไว้ที่ปากอ่าว เพื่อมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์ เพื่อความฉิบหาย เพื่อความพินาศแก่ปลาเป็นอันมาก แม้ฉันใด โมฆบุรุษชื่อว่ามักขลิก็ฉันนั้นเหมือนกันแล เป็นเหมือนไซดักมนุษย์ อุบัติขึ้นในโลกเพื่อมิใช่ประโยชน์ เพื่อความทุกข์ เพื่อความฉิบหาย เพื่อความพินาศแก่สัตวโลกเป็นอันมาก”

๖. สัมปทาสูตร

ว่าด้วยสัมปทา ๓ อย่าง

{๕๗๘} [๑๐๖๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัมปทามี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สัทธาสัมปทา ความถึงพร้อมด้วยศรัทธา

(๒) สีลสัมปทา ความถึงพร้อมด้วยศีล

(๓) ปัญญาสัมปทา ความถึงพร้อมด้วยปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัมปทามี ๓ อย่างนี้แล”

๗. วุฑฒิสูตร

ว่าด้วยวุฑฒิ ๓ อย่าง

{๕๗๙} [๑๐๖๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วุฑฒิมี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ