พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · อาหุเนยยวรรค
๘. อนุตตริยสูตร เล่ม ๒๒
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๗๙ (Royal Thai)8/10 in อาหุเนยยวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ อาหุเนยยวรรค อนุตตริยสูตร (Royal Thai Volume 22 · Mahachula Volume 22 · Mahamakut Volume 36 · Chaloem Phrakiat Volume 22)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 22, pp. 416–417
๘. อนุตตริยสูตร
ว่าด้วยสิ่งที่ยอดเยี่ยม ๖
{๒๗๙} [๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุตตริยะ มี ๖ ประการนี้ ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ทัสสนานุตตริยะ การเห็นอันยอดเยี่ยม
(๒) สวนานุตตริยะ การฟังอันยอดเยี่ยม
(๓) ลาภานุตตริยะ การได้อันยอดเยี่ยม
(๔) สิกขานุตตริยะ การศึกษาอันยอดเยี่ยม
(๕) ปาริจริยานุตตริยะ การบำรุงอันยอดเยี่ยม
(๖) อนุสสตานุตตริยะ การระลึกถึงอันยอดเยี่ยม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุตตริยะมี ๖ ประการนี้แล”
- ๑อนุตตริยะ หมายถึงสิ่งยอดเยี่ยม สิ่งดีที่สุด ๖ ประการ คือ (๑) ทัสสนานุตตริยะ การเห็นอันยอดเยี่ยม ได้แก่ การพบเห็นพระพุทธเจ้าหรือภิกษุสงฆ์ของผู้มีศรัทธามั่นคง หรือการเห็นนิมิต แห่งกัมมัฏฐานข้อใดข้อหนึ่งเช่นกสิณนิมิตหรืออสุภนิมิตเป็นต้น (๒) สวนานุตตริยะ การฟังอันยอดเยี่ยม ได้แก่ การฟังเรื่องเกี่ยวกับคุณของพระรัตนตรัยหรือการฟังพระพุทธพจน์คือพระไตร ปิฎกของผู้มีศรัทธามั่นคง (๓) ลาภานุตตริยะ การได้อันยอดเยี่ยม ได้แก่ การได้อริยทรัพย์ภายใน ๗ ประการ (๔) สิกขานุตตริยะ การศึกษาอันยอดเยี่ยม ได้แก่ การบำเพ็ญไตรสิกขาคือ ศีล สมาธิ ปัญญาให้บริบูรณ์ (๕) ปาริจริยานุตตริยะ การบำรุงอันยอดเยี่ยม ได้แก่ การบำรุงพระรัตนตรัย (๖) อนุสสตานุตตริยะ การระลึกถึงอันยอดเยี่ยม ได้แก่ การระลึกถึงคุณของพระรัตนตรัย {ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๒๗/๓๓๙-๓๔๐, ที.ปา.อ. ๒๓๕, องฺเอกก.อ. ๑๐๖-๑๐๗, องฺ.ฉกฺก.อ. ๙๖} อนึ่ง พึงดู พุทธาธิบายเกี่ยวกับอนุตตริยะ ๖ นี้โดยพิสดารในข้อ ๓๐ อนุตตริยสูตร อนุตตริยวรรค ปฐมปัณณาสก์ ฉักกนิบาต หน้า ๔๖๘-๔๗๑ ในเล่มนี้
๙. อนุสสติฐานสูตร
ว่าด้วยอนุสสติ ๖
{๒๘๐} [๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุสสติฏฐาน มี ๖ ประการนี้ ๖ ประการ คืออะไรบ้าง คือ(๑) พุทธานุสสติความระลึกถึงพระพุทธเจ้า
(๒) ธัมมานุสสติความระลึกถึงพระธรรม
(๓) สังฆานุสสติความระลึกถึงพระสงฆ์
(๔) สีลานุสสติความระลึกถึงศีล
(๕) จาคานุสสติความระลึกถึงการบริจาค
(๖) เทวตานุสสติความระลึกถึงเทวดา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุสสติฏฐาน ๖ ประการนี้แล”
- ๑อนุสสติฏฐาน เหตุคืออนุสสติ (องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๑๐) หมายถึงเหตุแห่งความระลึกถึง หรืออารมณ์ อันควรระลึกถึงเนือง ๆ ในที่นี้ตรัสไว้ ๖ ประการ มีความหมายเฉพาะคำ (วจนัตถะ) ดังนี้ (๑) พุทธานุสสติ ความระลึกถึงพระพุทธเจ้า หมายถึงสติที่ระลึกถึงพระพุทธคุณโดยนัยว่า ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ ... แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงเป็นพระอรหันต์ ...’ เป็นต้นเป็นอารมณ์ (๒) ธัมมานุสสติ ความระลึกถึงพระธรรม หมายถึงสติที่ระลึกถึงคุณของ พระธรรมโดยนัยว่า ‘สฺวากขาโต ภควตา ธฺมโม ... พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ตรัสไว้ดีแล้ว ...’ เป็นต้นเป็นอารมณ์ (๓) สังฆานุสสติ ความระลึกถึงพระสงฆ์ หมายถึงสติที่ระลึกถึงคุณของพระสงฆ์โดยนัยว่า ‘สุปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ... พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็น ผู้ปฏิบัติดีแล้ว ...’ เป็นต้นเป็นอารมณ์ (๔) สีลานุสสติ ความระลึกถึงศีล หมายถึงสติที่ระลึกถึงคุณของศีลอันไม่ขาดเป็นต้นเป็นอารมณ์ (๕) จาคานุสสติ ความระลึกถึงการบริจาค หมายถึงสติที่ระลึกถึงคุณของการบริจาคมีความสละขาดเป็นต้นเป็นอารมณ์ (๖) เทวตานุสสติ ความระลึกถึงเทวดา หมายถึงสติที่ระลึกถึงเทวดาในฐานะเป็นประจักษ์พยานใน การสร้างความดีด้วยความศรัทธาของตนเป็นอารมณ์ (นัย องฺ.เอกก.อ. ๔๑๙-๔๒๑)
End of ๘. อนุตตริยสูตร