๓. ภยสูตร เล่ม ๒๒

‘‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อปริหานิยธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในการงาน

(๒) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในการคุย

(๓) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในการหลับ

(๔) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในการคลุกคลีด้วยหมู่คณะ

(๕) ความเป็นผู้ว่าง่าย

(๖) ความเป็นผู้มีมิตรดี

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อปริหานิยธรรมมี ๖ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งในอดีตกาลที่ไม่เสื่อมแล้วจากกุศลธรรม ชนเหล่านั้นทั้งหมดก็ไม่เสื่อมแล้วจากกุศลธรรมเพราะธรรม ๖ ประการนี้แล ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งในอนาคตกาลที่จักไม่เสื่อมจากกุศลธรรม ชนเหล่านั้นทั้งหมดก็จักไม่เสื่อมจากกุศลธรรมเพราะธรรม ๖ ประการนี้แล ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งในปัจจุบันย่อมไม่เสื่อมจากกุศลธรรม ชนเหล่านั้น ทั้งหมดก็ย่อมไม่เสื่อมจากกุศลธรรมเพราะธรรม ๖ ประการนี้แล”

๓. ภยสูตร

ว่าด้วยโทษของกาม

{๒๙๔} [๒๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คำว่า ‘ภัย’ เป็นชื่อของกาม คำว่า ‘ทุกข์’ เป็นชื่อของกาม คำว่า ‘โรค’ เป็นชื่อของกาม คำว่า ‘หัวฝี’ เป็นชื่อของกาม คำว่า ‘ความข้อง’ เป็นชื่อของกาม คำว่า ‘เปือกตม’ เป็นชื่อของกามดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เพราะเหตุไร คำว่า ‘ภัย’ จึงเป็นชื่อของกาม เพราะว่าบุคคลผู้ยินดีในกามราคะ ถูกกามราคะผูกพันไว้นี้ ย่อมไม่พ้นไปจาก ภัยทั้งในปัจจุบันทั้งในเบื้องหน้า ฉะนั้น คำว่า ‘ภัย’ นี้จึงเป็นชื่อของกาม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เพราะเหตุอะไร คำว่า ‘ทุกข์’... คำว่า ‘โรค’ ... คำ ว่า ‘หัวฝี’ ... คำว่า ‘ความข้อง’ ... คำว่า ‘เปือกตม’ จึงเป็นชื่อของกาม เพราะ ว่าบุคคลผู้ยินดีในกามราคะ ถูกกามราคะผูกพันไว้นี้ ย่อมไม่พ้นไปจากการอยู่ ในครรภ์ทั้งในปัจจุบันทั้งในเบื้องหน้า ฉะนั้น คำว่า ‘เปือกตม’ นี้จึงเป็นชื่อ ของกาม”พระผู้มีพระภาคเจ้าสุคตผู้ศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึง ได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

ภัย ทุกข์ โรค ฝี และความข้องกับเปือกตมทั้งสอง

(คือภัยกับทุกข์ ภัยกับโรค ภัยกับฝี ภัยกับความข้อง ภัย

กับเปือกตม) เราเรียกว่าเป็นกาม อันเป็นที่ที่ปุถุชนข้อง

กันอยู่

เพราะเห็นภัยในความถือมั่นอันเป็นเหตุแห่งการเกิด

และการตายแล้วไม่ถือมั่น นรชนทั้งหลายย่อมหลุดพ้นใน ธรรมเป็นที่สิ้นการเกิดและการตายได้

นรชนเหล่านั้นเป็นผู้ถึงความเกษม มีความสุข ดับ

สนิทในปัจจุบัน พ้นเวรภัยทั้งปวง ข้ามพ้นทุกข์ได้ทั้งสิ้น

๔. หิมวันตสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ทำให้ทำลายอวิชชาได้

{๒๙๕} [๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการพึงทำลายขุนเขาหิมวันต์ก็ยังได้ จะป่วยกล่าวไปไยถึงอวิชชาอันลามกเล่า ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้