๕. อนุตัปปิยสูตร เล่ม ๒๒

ตตฺร โข อายสฺมา สารีปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ:- ตถา ตถาวุโส ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ, ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนุตปฺปา โหติ. กถญฺจาวุโส ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ? ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนุตปฺปา โหติ.

อิธาวุโส ภิกฺขุ กมฺมาราโม โหติ กมฺมรโต กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต, ภสฺสาราโม โหติ ... นิทฺทาราโม โหติ ... สงฺคณิการาโม โหติ ... สํสคฺคาราโม โหติ ... ปปญฺจาราโม โหติ ปปญฺจรโต ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข อาวุโส ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ, ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนุตปฺปา โหติ. อยํ วุจฺจตาวุโส ภิกฺขุ สกฺกายาภิรโต น ปหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย.

ตถา ตถา อาวุโส ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ, ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนนุตปฺปา โหติ. กถญฺจาวุโส ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ? ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนนุตปฺปา โหติ.

อิธาวุโส ภิกฺขุ น กมฺมาราโม โหติ น กมฺมรโต น กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต. น ภสฺสาราโม โหติ ฯเปฯ น นิทฺทาราโม โหติ ... น สงฺคณิการาโม โหติ ... น สํสคฺคาราโม โหติ... น ปปญฺจาราโม โหติ น ปปญฺจรโต น ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข อาวุโส ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ, ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนนุตปฺปา โหติ. อยํ วุจฺจตาวุโส ภิกฺขุ นิพฺพานาภิรโต ปหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายาติ.

โย ปปญฺจํ อนุยุตฺโต ปปญฺจาภิรโต มโค

วิราธยี โส นิพฺพานํ โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ.

โย จ ปปญฺจํ หิตฺวาน นิปฺปปญฺจปเท รโต

อาราธยี โส นิพฺพานํ โยคกฺเขมํ อนุตฺตรนฺติ. ปญฺจมํ.

ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรได้เรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า ผู้มีอายุ ทั้งหลาย ภิกษุสำเร็จการอยู่อย่างมีกาลกิริยาที่เดือดร้อนภิกษุสำเร็จการอยู่อย่างมีกาลกิริยาที่เดือดร้อน เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้

๑. เป็นผู้ชอบการงาน ยินดีในการงาน หมั่นประกอบความเป็นผู้ชอบ การงาน

๒. เป็นผู้ชอบการพูดคุย ...

๓. เป็นผู้ชอบการนอนหลับ ...

๔. เป็นผู้ชอบการคลุกคลีด้วยหมู่ ...

๕. เป็นผู้ชอบการคลุกคลีกับคฤหัสถ์ ...

๖. เป็นผู้ชอบธรรมที่เป็นเหตุให้เนิ่นช้า ยินดีธรรมที่เป็นเหตุให้เนิ่นช้า หมั่นประกอบความเป็นผู้ชอบธรรมที่เป็นเหตุให้เนิ่นช้าภิกษุสำเร็จการอยู่อย่างมีกาลกิริยาที่เดือดร้อน เป็นอย่างนี้แล

ภิกษุนี้เรียกว่า ผู้ยินดีในสักกายะ ไม่ละสักกายะเพื่อทำที่สุดทุกข์โดยชอบ

ผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุสำเร็จการอยู่อย่างมีกาลกิริยาที่ไม่เดือดร้อน

ภิกษุสำเร็จการอยู่อย่างมีกาลกิริยาที่ไม่เดือดร้อน เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้

๑. เป็นผู้ไม่ชอบการงาน ไม่ยินดีในการงาน ไม่หมั่นประกอบความ เป็นผู้ชอบการงาน

๒. เป็นผู้ไม่ชอบการพูดคุย ...

๓. เป็นผู้ไม่ชอบการนอนหลับ ...

๔. เป็นผู้ไม่ชอบการคลุกคลีด้วยหมู่ ...

๕. เป็นผู้ไม่ชอบการคลุกคลีกับคฤหัสถ์ ...

๖. เป็นผู้ไม่ชอบธรรมที่เป็นเหตุให้เนิ่นช้า ไม่ยินดีธรรมที่เป็นเหตุให้ เนิ่นช้า ไม่หมั่นประกอบความเป็นผู้ชอบธรรมที่เป็นเหตุให้เนิ่นช้าภิกษุสำเร็จการอยู่อย่างมีกาลกิริยาที่ไม่เดือดร้อน เป็นอย่างนี้แล

ภิกษุนี้เรียกว่า ผู้ยินดีในนิพพาน ละสักกายะเพื่อทำที่สุดทุกข์โดยชอบ

ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวเวยยากรณ์ภาษิตนี้แล้ว จึงได้กล่าวคาถาประพันธ์ ต่อไปอีกว่า

ผู้ใดหมั่นประกอบธรรมที่เป็นเหตุให้เนิ่นช้า

ยินดีธรรมที่เป็นเหตุให้เนิ่นช้า ผู้เป็นเช่นกับเนื้อ

ผู้นั้นไม่ได้ชมนิพพานอันเป็นแดนเกษมจากโยคะอันยอดเยี่ยม

ส่วนผู้ใดละธรรมที่เป็นเหตุให้เนิ่นช้าได้แล้ว

ยินดีในบทคือธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้เนิ่นช้า

ผู้นั้นได้ชมนิพพานอันเป็นแดนเกษมจากโยคะอันยอดเยี่ยม

อนุตัปปิยสูตรที่ ๕ จบ