๙. มรณัสสติสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๒

๙. ปฐมมรณัสสติสูตร

ว่าด้วยการเจริญมรณัสสติมีผลมาก สูตรที่ ๑

{๒๙๐} [๑๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ที่พักที่สร้างด้วยอิฐ ในหมู่บ้านนาทิกคาม ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มรณัสสติ อันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอเจริญมรณัสสติกันหรือ”

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุรูปหนึ่งได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้ข้าพระองค์ก็เจริญมรณัสสติ”

“ดูก่อนภิกษุ ก็เธอเจริญมรณัสสติอย่างไรเล่า”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์คิดอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมี ชีวิตอยู่ได้เพียงชั่วคืนหนึ่งวันหนึ่ง เราพึงมนสิการคำสั่งสอนของพระผู้มีพระ ภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ เจริญมรณัสสติอย่างนี้แล”ภิกษุอีกรูปหนึ่งได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้ข้าพระองค์ ก็เจริญมรณัสสติ”

“ดูก่อนภิกษุ ก็เธอเจริญมรณัสสติอย่างไรเล่า”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์คิดอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมีชีวิต อยู่ได้เพียงชั่ววันหนึ่ง เราพึงมนสิการคำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า เรา พึงทำกิจให้มากหนอ’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เจริญมรณัสสติ อย่างนี้แลภิกษุอีกรูปหนึ่งได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้ข้าพระองค์ก็ เจริญมรณัสสติ”

“ดูก่อนภิกษุ ก็เธอเจริญมรณัสสติอย่างไรเล่า”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์คิดอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมีชีวิต อยู่ได้เพียงชั่วขณะที่ฉันบิณฑบาตมื้อหนึ่ง เราพึงมนสิการคำสั่งสอนของ พระผู้มีพระภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เจริญมรณัสสติอย่างนี้แล”ภิกษุอีกรูปหนึ่งได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้ข้าพระองค์ ก็เจริญมรณัสสติ”

“ดูก่อนภิกษุ ก็เธอเจริญมรณัสสติอย่างไรเล่า”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์คิดอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมีชีวิต อยู่ได้เพียงชั่วขณะที่เคี้ยวคำข้าวสี่คำห้าคำกลืนกิน เราพึงมนสิการคำสั่งสอน ของพระผู้มีพระภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ เจริญมรณัสสติอย่างนี้แล”ภิกษุอีกรูปหนึ่งได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้ข้าพระองค์ ก็เจริญมรณัสสติ”

“ดูก่อนภิกษุ ก็เธอเจริญมรณัสสติอย่างไรเล่า”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์คิดอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมีชีวิต อยู่ได้เพียงชั่วขณะที่เคี้ยวข้าวคำหนึ่งกลืนกิน เราพึงมนสิการคำสั่งสอนของ

พระผู้มีพระภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เจริญมรณัสสติอย่างนี้แล”

ภิกษุอีกรูปหนึ่งได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้ข้าพระองค์ ก็เจริญมรณัสสติ”

“ดูก่อนภิกษุ ก็เธอเจริญมรณัสสติอย่างไรเล่า”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์คิดอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมีชีวิต อยู่ได้เพียงชั่วขณะที่หายใจเข้าแล้วหายใจออก หรือหายใจออกแล้วหายใจเข้า เราพึงมนสิการคำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เจริญมรณัสสติอย่างนี้แล”

เมื่อภิกษุเหล่านั้นกราบทูลอย่างนี้แล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุที่เจริญมรณัสสติอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมี ชีวิตอยู่ได้เพียงชั่วคืนหนึ่งวันหนึ่ง เราพึงมนสิการคำสั่งสอนของพระผู้มีพระ ภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’ ดังนี้ก็ดี ภิกษุที่เจริญมรณัสสติอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมีชีวิตอยู่ได้เพียงชั่ววันหนึ่ง เราพึงมนสิการคำสั่งสอนของ พระผู้มีพระภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’ ดังนี้ก็ดี ภิกษุที่เจริญมรณัสสติ อย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมีชีวิตอยู่ได้เพียงชั่วขณะที่ฉันบิณฑบาตมื้อหนึ่ง เรา พึงมนสิการคำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’

ดังนี้ ก็ดี ภิกษุที่เจริญมรณัสสติอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมีชีวิตอยู่ได้เพียงชั่วขณะ ที่เคี้ยวคำข้าวสี่คำห้าคำกลืนกินเราพึงมนสิการคำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’ ดังนี้ก็ดี ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านี้เรากล่าวว่า ยังเป็นผู้ประมาทอยู่ ยังเจริญมรณัสสติเพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายช้า อยู่ ส่วนภิกษุที่เจริญมรณัสสติอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ เราพึงมีชีวิตอยู่ได้เพียงชั่ว ขณะที่เคี้ยวข้าวคำหนึ่งกลืนกิน เราพึงมนสิการคำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า เราพึงทำกิจให้มากหนอ’ ดังนี้ และภิกษุที่เจริญมรณัสสติอย่างนี้ว่า ‘โอหนอ

เราพึงมีชีวิตอยู่ได้เพียงชั่วขณะที่หายใจเข้าแล้วหายใจออก หรือหายใจออก แล้วหายใจเข้า เราพึงมนสิการคำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า เราพึงทำ กิจให้มากหนอ’ ดังนี้ ภิกษุเหล่านี้เรากล่าวว่า เป็นผู้ไม่ประมาทอยู่ เจริญ มรณัสสติเพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายอย่างแรงกล้าอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่าง นี้ว่า ‘เราทั้งหลายจักเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่ จักเจริญมรณัสสติเพื่อความสิ้นไป แห่งอาสวะทั้งหลายอย่างแรงกล้า’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษา อย่างนี้แล”

๑๐. ทุติยมรณัสสติสูตร

ว่าด้วยการเจริญมรณัสสติมีผลมาก สูตรที่ ๒

{๒๙๑} [๒๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ที่พักที่สร้างด้วยอิฐ ในหมู่บ้านนาทิกคาม ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มรณัสสติอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด ก็มรณัสสติ อันภิกษุเจริญแล้วอย่างไร ทำให้มากแล้วอย่างไร ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เมื่อกลางวันผ่านไป กลางคืนย่างเข้ามา ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘เหตุแห่งความตายของเรามีมากหนอ คือ งูพึงกัดเราบ้าง แมงป่องพึงต่อยเราบ้าง หรือตะขาบพึงกัดเราบ้าง เรา พึงตายเพราะเหตุนั้นได้ อันนั้นก็พึงเป็นอันตรายแก่เรา เราพึงพลาดล้มลงบ้าง อาหารที่เราฉันแล้วไม่ย่อยบ้าง ดีของเราพึงกำเริบบ้าง เสมหะของเรา พึงกำเริบบ้าง หรือลมที่มีพิษเพียงดังศัสตราของเราพึงกำเริบบ้าง เราพึงตาย