๗. กุสลสูตร เล่ม ๒๒

บรรดาสาวิกาของเราที่ยังเป็นคฤหัสถ์นุ่งห่มผ้าขาว ผู้ทำให้บริบูรณ์ในศีลมีประมาณเท่าใด นกุลมาตาคฤหปตานีก็เป็นคนหนึ่งในจำนวนสาวิกาเหล่านั้น บรรดาสาวิกาของเราที่ยังเป็นคฤหัสถ์นุ่งห่มผ้าขาว ผู้ได้ความสงบใจในภายใน มีประมาณเท่าใด นกุลมาตาคฤหปตานีก็เป็นคนหนึ่งในจำนวนสาวิกาเหล่านั้น บรรดาสาวิกาของเราที่ยังเป็นคฤหัสถ์นุ่งห่มผ้าขาว ได้ถึงการหยั่งลง ถึงที่พึ่ง ถึงความเบาใจ ข้ามพ้นความสงสัย ปราศจากความเคลือบแคลง ถึงความ แกล้วกล้าในธรรมวินัยนี้ ไม่มีความเชื่อถือต่อผู้อื่นในศาสนาของพระศาสดามี ประมาณเท่าใด นกุลมาตาคฤหปตานีก็เป็นคนหนึ่งในจำนวนสาวิกาเหล่านั้น ดูก่อนคฤหบดี เป็นลาภของท่าน ท่านได้ดีแล้ว ที่นกุลมาตาคฤหปตานีเป็นผู้ อนุเคราะห์ หวังประโยชน์ กล่าวเตือนพร่ำสอนท่าน”

๗. โสปปสูตร

ว่าด้วยโทษของการเห็นแก่หลับนอน

{๒๘๘} [๑๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระ ภาคเจ้าเสด็จออกจากที่เร้น ในเวลาเย็นเสด็จเข้าไปยังอุปัฏฐานศาลา ครั้นแล้ว ประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้แล้ว แม้ท่านพระสารีบุตรก็ออกจากที่เร้นในเวลาเย็นเข้าไปยังอุปัฏฐานศาลา ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แม้ท่านพระมหาโมคคัลลานะ แม้ท่านพระมหากัสสปะ แม้ท่านพระมหากัจจายนะ แม้ท่านพระมหาโกฏฐิกะ แม้ท่านพระมหาจุนทะ

แม้ท่านพระมหากัปปินะ แม้ท่านพระอนุรุทธะ แม้ท่านพระเรวตะ แม้ท่านพระอานนท์ก็ออกจากที่เร้นในเวลาเย็นเข้าไปยังอุปัฏฐานศาลา ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงให้ราตรีเป็นอันมากล่วงเลยไปด้วยการประทับนั่ง แล้วทรงลุกจากอาสนะเสด็จเข้าไปยังพระวิหาร แม้ท่านเหล่านั้น เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จไปไม่นาน ต่างก็ลุกจากอาสนะได้ไปยังวิหารของตน ๆ แต่พวกภิกษุใหม่บวชไม่นาน มาสู่พระธรรมวินัยนี้ไม่นาน ต่างก็นอน หลับกัดฟันอยู่ ณ อุปัฏฐานศาลานั้นจนพระอาทิตย์ขึ้น

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงเห็นภิกษุเหล่านั้นซึ่งนอนหลับกัดฟันอยู่จน ดวงอาทิตย์ขึ้นด้วยทิพยจักษุอันบริสุทธิ์ล่วงจักษุวิสัยของมุนษย์ จึงเสด็จเข้าไป ยังอุปัฏฐานศาลา ครั้นแล้วประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ แล้วตรัสถามภิกษุ ทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระสารีบุตรไปไหน พระโมคคัลลานะไปไหน พระมหากัสสปะไปไหน พระมหากัจจายนะไปไหน พระมหาโกฏฐิกะไปไหน พระมหาจุนทะไปไหน พระมหากัปปินะไปไหน พระอนุรุทธะไปไหน พระเรวตะไปไหน พระอานนท์ไปไหน พระสาวกชั้นเถระเหล่านั้นไปไหน”ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านเหล่านั้นเมื่อ พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จไปไม่นาน ต่างก็ลุกจากอาสนะแล้วได้ไปยังวิหารของตน ๆ”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอยังเป็นพระเถระไม่ได้ ด้วยเหตุที่พวก เธอยังเป็นภิกษุใหม่นอนหลับกัดฟันอยู่จนดวงอาทิตย์ขึ้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน พวกเธอ ได้เห็นหรือได้ฟังมาบ้างไหมว่า ‘พระราชามหากษัตริย์ผู้ได้รับมูรธาภิเษกแล้ว ผู้ทรงขวนขวายหาความสุขจากการนอน ความสุขจากการเอนข้าง ความสุข

จากการบรรทมตามพระประสงค์ เสวยราชสมบัติอยู่ตลอดพระชนม์ ย่อมเป็นที่รัก เป็นที่พอใจของชาวชนบท”

“หามิได้ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดี ภิกษุทั้งหลาย แม้เราก็ไม่ได้เห็นไม่ได้ฟังข้อนั้นมาว่า ‘พระราชา มหากษัตริย์ผู้ได้รับมูรธาภิเษกแล้ว ผู้ทรงขวนขวายหาความสุขจากการนอนความสุขจากการเอนข้าง ความสุขจากการบรรทมตามพระประสงค์ เสวยราชสมบัติอยู่ตลอดพระชนม์ ย่อมเป็นที่รัก เป็นที่พอใจของชาวชนบท’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน พวกเธอได้เห็น หรือได้ฟังมาบ้างไหมว่า ‘ผู้ปกครองรัฐ ผู้เป็นทายาทแห่งตระกูล ผู้เป็นเสนาบดี ผู้ปกครองบ้าน ผู้ปกครองหมู่คณะ ผู้ขวนขวายหาความสุขจากการนอน ความ สุขจากการเอนข้าง ความสุขจากการนอนหลับตามประสงค์ ปกครองหมู่ คณะอยู่ตลอดชีวิต ย่อมเป็นที่รัก เป็นที่พอใจของหมู่คณะ”“หามิได้ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดี ภิกษุทั้งหลาย แม้เราก็ใม่ได้เห็นไม่ได้ฟังข้อนั้นมาว่า ‘ผู้ปกครองรัฐ ผู้เป็นทายาทแห่งตระกูล ผู้เป็นเสนาบดี ผู้ปกครองบ้าน ผู้ปกครองหมู่คณะ ผู้ขวนขวายหาความสุขจากการนอน ความสุขจากการเอนข้าง ความสุขจาก การนอนหลับตามประสงค์ ปกครองหมู่คณะอยู่ตลอดชีวิต ย่อมเป็นที่รัก เป็น ที่พอใจของหมู่คณะ’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน พวกเธอ ได้เห็นหรือได้ฟังมาบ้างไหมว่า ‘สมณะหรือพราหมณ์ผู้ขวนขวายหาความ สุขจากการนอนความสุขจากการเอนข้าง ความสุขจากการนอนหลับตาม ประสงค์ ไม่คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย ไม่รู้จักประมาณในโภชนะ ไม่ ประกอบความเพียร ไม่เห็นแจ้งกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ประกอบการเจริญ

โพธิปักขิยธรรม ทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายแห่งวันคืนแล้ว จะทำให้แจ้งซึ่ง เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วย ปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”

“หามิได้ พระพุทธเจ้าข้า”

“ดี ภิกษุทั้งหลาย แม้เราก็ไม่ได้เห็นไม่ได้ฟังข้อนั้นมาว่า ‘สมณะหรือ พราหมณ์ผู้ขวนขวายหาความสุขจากการนอน ความสุขจากการเอนข้าง ความ สุขจากการนอนหลับตามประสงค์ ไม่คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย ไม่รู้จัก ประมาณในโภชนะ ไม่ประกอบความเพียร ไม่เห็นแจ้งกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่ประกอบการเจริญโพธิปักขิยธรรมทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายแห่งวันคืนแล้ว จะทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะ ทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราทั้งหลายจักเป็นผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย จักเป็นผู้รู้จักประมาณ ในโภชนะ จักเป็นผู้ประกอบความเพียร จักเป็นผู้เห็นแจ้งกุศลธรรมทั้งหลาย จักประกอบการเจริญโพธิปักขิยธรรมทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายแห่งวันคืนอยู่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล”

๘. มัจฉพันธสูตร

ว่าด้วยโทษของการฆ่าสัตว์

{๒๘๙} [๑๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปในแคว้นโกศลพร้อม ด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จดำเนินทางไกลอยู่ ได้ทอด