โรหิตัสสสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๑

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัทธรรมมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความเป็นผู้หนักในสัทธรรม ไม่เป็นผู้หนักในความโกรธ

(๒) ความเป็นผู้หนักในสัทธรรม ไม่เป็นผู้หนักในความลบหลู่

(๓) ความเป็นผู้หนักในสัทธรรม ไม่เป็นผู้หนักในลาภ

(๔) ความเป็นผู้หนักในสัทธรรม ไม่เป็นผู้หนักในสักการะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัทธรรมมี ๔ ประการนี้แล

ภิกษุผู้หนักในความโกรธและความลบหลู่ หนักใน

ลาภและสักการะ ย่อมไม่งอกงามในสัทธรรม ดุจพืชที่

หว่านไว้ในนาไม่ดี

ส่วนภิกษุผู้หนักในสัทธรรมอยู่แล้ว และกำลังเป็นผู้

หนักในสัทธรรม ย่อมงอกงามในธรรม ประดุจต้นไม้

อาศัยยางงอกงามอยู่ฉะนั้น

๕. ปฐมโรหิตัสสสูตร

ว่าด้วยโรหิตัสสเทพบุตรทูลถามปัญหา สูตรที่ ๑

{๔๕} [๔๕] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี โรหิตัสสเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่สุดของโลก ซึ่งเป็นที่ที่สัตว์โลกไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติใคร ๆ สามารถที่จะรู้ จะเห็น หรือจะบรรลุถึงได้ด้วยการเดินทางหรือ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “อาวุโส ที่สุดของโลกซึ่งเป็นที่ที่สัตว์โลกไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัตินั้นเราไม่กล่าวว่าเป็นที่ที่ควรรู้ ควรเห็นควรบรรลุถึงได้ด้วยการเดินทาง”

โรหิตัสสเทพบุตรกราบทูลว่า “น่าอัศจรรย์นัก พระพุทธเจ้าข้า น่า

แปลกใจนัก พระพุทธเจ้าข้า ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพระดำรัสนี้ได้

แจ่มแจ้งว่า ‘อาวุโส ที่สุดของโลกซึ่งเป็นที่ที่สัตว์โลกไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตายไม่จุติ ไม่อุบัตินั้นเราไม่กล่าวว่าเป็นที่ที่ควรรู้ ควรเห็น ควรบรรลุถึงได้ด้วยการเดินทาง, ดังนี้”

โรหิตัสสเทพบุตรกราบทูลต่อไปอีกว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แต่ปาง

ก่อน ข้าพระองค์เป็นฤๅษีชื่อโรหิตัสสะ เป็นบุตรของนายบ้าน มีฤทธิ์ เหาะเหินเดินอากาศได้ ความเร็วของข้าพระองค์นั้นประดุจอาจารย์สอนยิงธนูผู้มี

ธนูเหมาะมือ ศึกษามาจนเชี่ยวชาญ ชำนาญมือ ฝึกปรือดีแล้ว เคย

ประลองการยิงธนูมาแล้ว ยิงลูกศรขนาดเบาให้ผ่านเงาตาลตามขวางได้โดย

ไม่ยากเย็นเลย การย่างเท้าของข้าพระองค์นั้นประดุจจากมหาสมุทรด้านทิศตะวันออกถึงมหาสมุทรด้านทิศตะวันตก ข้าพระองค์มาประสงค์อยู่แต่เพียง

ว่าเราจักบรรลุถึงที่สุดของโลกด้วยการเดินทาง ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ถึง

ข้าพระองค์จะประกอบด้วยความเร็วและการย่างเท้าขนาดนี้ ถึงจะเว้นจาก

การกิน การขบเคี้ยว และการลิ้มรสอาหาร เว้นจากการถ่ายอุจจาระปัสสาวะเว้นจากการบรรเทาความเหน็ดเหนื่อยด้วยการหลับนอน มีอายุถึงร้อยปี มีชีวิตอยู่ถึงร้อยปี เดินทางตลอดร้อยปี ยังไม่ทันบรรลุถึงที่สุดของโลกเลยก็มาทำกาลกิริยาเสียในระหว่างกลางคัน

น่าอัศจรรย์นัก พระพุทธเจ้าข้า น่าแปลกใจนัก พระพุทธเจ้าข้า ที่

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพระดำรัสนี้ได้แจ่มแจ้งว่า ‘อาวุโส ที่สุดของโลกซึ่งเป็นที่ที่สัตว์โลกไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัตินั้นเราไม่กล่าวว่าเป็นที่ที่ควรรู้ควรเห็น ควรบรรลุถึงได้ด้วยการเดินทาง, ดังนี้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอาวุโสที่สุดของโลกซึ่งเป็นที่ที่

สัตว์โลกไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัตินั้นเราไม่กล่าวว่าเป็นที่ที่ควรรู้ควรเห็น ควรบรรลุถึงได้ด้วยการเดินทาง และเมื่อยังไม่บรรลุถึงที่สุดของโลกเราก็ไม่กล่าวว่าเป็นการทำที่สุดแห่งทุกข์ ก็แต่ว่าเราย่อมบัญญัติโลก เหตุเกิดแห่งโลก ความดับแห่งโลก และข้อปฏิบัติเป็นเครื่องถึงความดับแห่งโลกไว้ในร่างกายประมาณวาหนึ่ง ซึ่งมีสัญญาและมีจิตนี้เอง

แต่ไหนแต่ไรมา ยังไม่มีใครบรรลุถึงที่สุดของโลกได้

ด้วยการเดินทาง และเพราะยังบรรลุถึงที่สุดของโลกไม่ได้

ความหลุดพ้นจากโลกจึงไม่มี

เหตุนั้นแหละ ผู้ที่รู้จักโลกแจ่มแจ้ง มีปัญญาดี ผู้ถึง

ที่สุดของโลก อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว สงบระงับ รู้จัก

ที่สุดของโลกแล้ว จึงไม่ปรารถนาทั้งโลกนี้และโลกหน้า

๖. ทุติยโรหิตัสสสูตร

ว่าด้วยโรหิตัสสเทพบุตรทูลถามปัญหา สูตรที่ ๒

{๔๖} [๔๖] ครั้งนั้นแล เมื่อราตรีนั้นผ่านไปแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อคืนนี้ เมื่อปฐมยามผ่านพ้นไปแล้วโรหิตัสสเทพบุตรมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันทั้งสิ้นให้สว่างไสวไปทั่วเข้ามาหาเราถึงที่อยู่ ครั้นแล้วอภิวาทเรา ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ถามเราว่า

‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่สุดของโลกซึ่งเป็นที่ที่สัตว์โลกไม่เกิด ไม่แก่

ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ ใคร ๆ สามารถที่จะรู้ จะเห็น หรือจะบรรลุถึงได้ด้วยการเดินทางหรือ’

เมื่อเทพบุตรกล่าวอย่างนี้แล้ว เราได้กล่าวว่า ‘อาวุโส ที่สุดของโลกซึ่งเป็นที่ที่สัตว์โลกไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัตินั้นเราไม่กล่าวว่าเป็นที่ที่ควรรู้ ควรเห็น ควรบรรลุถึงได้ด้วยการเดินทาง’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อเรากล่าวอย่างนี้แล้ว โรหิตัสสเทพบุตรได้ก่ล่าวว่า ‘น่าอัศจรรย์นัก พระพุทธเจ้าข้า น่าแปลกใจนัก พระพุทธเจ้าข้า ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพระดำรัสนี้ได้แจ่มแจ้งว่า ‘อาวุโส ที่สุดของโลกซึ่งเป็นที่ที่สัตว์โลกไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัตินั้นเราไม่กล่าวว่าเป็นที่ที่ควรรู้ ควรเห็น ควรบรรลุถึงได้ด้วยการเดินทาง’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญแต่ปางก่อน ข้าพระองค์เป็นฤๅษีชื่อโรหิตัสสะเป็นบุตรของนายบ้าน มีฤทธิ์

เหาะเหินเดินอากาศได้ ความเร็วของข้าพระองค์นั้นประดุจอาจารย์สอนยิง

ธนูผู้มีธนูเหมาะมือ ศึกษามาจนเชี่ยวชาญ ชำนาญมือ ฝึกปรือดีแล้ว เคยประลอง การยิงธนูมาแล้ว ยิงลูกศรขนาดเบาให้ผ่านเงาตาลตามขวางได้โดย

ไม่ยากเย็นเลย การย่างเท้าของข้าพระองค์นั้นประดุจจากมหาสมุทรด้านทิศ