อุปกิเลสสูตร เล่ม ๒๑

๑๐. อุปกิเลสสูตร

ว่าด้วยเครื่องเศร้าหมอง ๔ ประการ

{๕๐} [๕๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องมัวหมองของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ซึ่งเป็นเหตุให้ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ต้องมัวหมอง ไม่แผดแสง ไม่สว่างไสวไม่รุ่งเรืองมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ เมฆ ๑

หมอก ๑ ละอองควัน ๑ อสุรินทราหู ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เครื่องมัวหมองของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์อันเป็นเหตุให้ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ต้องมัวหมอง ไม่แผดแสง ไม่สว่างไสว ไม่รุ่งเรือง มี ๔ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุปกิเลสของสมณพราหมณ์ทั้งหลายซึ่งเป็นเหตุให้

สมณพราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง ก็มี ๔ประการอย่างนั้นเหมือนกัน ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สมณพราหมณ์พวกหนึ่งดื่มสุราและเมรัย ไม่งดเว้นจากการดื่มสุรา

และเมรัย นี้เป็นอุปกิเลสของสมณพราหมณ์ประการที่ ๑ ซึ่งเป็น

เหตุให้สมณพราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่

รุ่งเรือง

(๒) สมณพราหมณ์พวกหนึ่งเสพเมถุนธรรม ไม่งดเว้นจากเมถุนธรรม

นี้เป็นอุปกิเลสของสมณพราหมณ์ประการที่ ๒ ซึ่งเป็นเหตุให้สมณ

พราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง

(๓) สมณพราหมณ์พวกหนึ่งยินดีทองและเงิน ไม่งดเว้นจากการรับทอง

และเงิน นี้เป็นอุปกิเลสของสมณพราหมณ์ประการที่ ๓ ซึ่งเป็นเหตุ

ให้สมณพราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง

(๔) สมณพราหมณ์พวกหนึ่งเลี้ยงชีวิตด้วยมิจฉาชีพไม่งดเว้นจากมิจฉาชีพ

นี้เป็นอุปกิเลสของสมณพราหมณ์ประการที่ ๔ ซึ่งเป็นเหตุให้สมณ

พราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุปกิเลสของสมณพราหมณ์ทั้งหลายซึ่งเป็นเหตุให้

สมณพราหมณ์พวกหนึ่งต้องมัวหมอง ไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง มี ๔ประการนี้แล”

สมณพราหมณ์พวกหนึ่งถูกราคะและโทสะปกคลุมแล้ว

ถูกอวิชชาหุ้มห่อแล้ว เพลิดเพลินรูปที่น่ารัก ดื่มสุราและ

เมรัย พวกหนึ่งเสพเมถุน พวกหนึ่งเป็นผู้ไม่รู้แจ้ง ยินดี

รับทองและเงิน พวกหนึ่งเลี้ยงชีวิตด้วยมิจฉาชีพ

อุปกิเลสทั้งหลายเหล่านี้พระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นเผ่า

พันธุ์แห่งพระอาทิตย์ตรัสไว้ว่าเป็นเหตุให้สมณพราหมณ์

พวกหนึ่งไม่สง่า ไม่ผ่องใส ไม่รุ่งเรือง รู้กันว่าเป็นผู้ไม่

บริสุทธิ์ มีธุลีคือกิเลส

ผู้ถูกความมืดปกคลุมแล้ว เป็นทาสแห่งตัณหา ยังมี

เครื่องผูกคือตัณหา ย่อมเพิ่มพูนอัตภาพที่หยาบ ถือภพ

ชาติใหม่ต่อไป

จบ โรหิตัสสวรรคที่ ๕

รวมพระสูฅรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สมาธิภาวนาสูตร ๒. ปัญหพยากรณสูตร

๓. ปฐมโกธครุสูตร ๔. ทุติยโกธครุสูตร

๕. ปฐมโรหิตัสสสูตร ๖. ทุติยโรหิตัสสสูตร

๗. สุวิทูรสูตร ๘. วิสาขสูตร

๙. วิปัลลาสสูตร ๑๐. อุปกิเลสสูตร

จบ ปฐมปัณณาสก์

๒. ทุติยปัณณาสก์

(๖) ๑. ปุญญาภิสันทวรรค

๑. ปฐมปุญญาภิสันทสูตร

ว่าด้วยห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการ สูฅรที่ ๑

{๕๑} [๕๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้อันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดใน

สวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา

น่าใคร่ น่าพอใจ ห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุใช้สอยจีวรของทายกใดเข้าเจโตสมาธิอันหาประมาณ

มิได้ อยู่ห้วงบุญห้วงกุศลของทายกนั้นหาประมาณมิได้

เป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล

เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล

เพื่อความสุข อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ

(๒) ภิกษุบริโภคบิณฑบาตของทายกใด...

(๓) ภิกษุใช้สอยเสนาสนะของทายกใด...

(๔) ภิกษุบริโภคเภสัชบริขารอันเป็นปัจจัยแห่งคนไข้ของทายกใด

เข้าเจโตสมาธิอันหาประมาณมิได้อยู่ ห้วงบุญห้วงกุศลของ

ทายกนั้นหาประมาณมิได้ เป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้

อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อม

เป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา

น่าใคร่ น่าพอใจ