พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย · วรรคที่ไม่สงเคราะห์เป็นปัณณาสก์
๓. ทุจริตวรรค เล่ม ๒๑
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๒๑–๒๓๑ (Royal Thai)3/7 in วรรคที่ไม่สงเคราะห์เป็นปัณณาสก์4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เป็นปัณณาสก์ ทุจริตวรรค (Royal Thai Volume 21 · Mahachula Volume 21 · Mahamakut Volume 35 · Chaloem Phrakiat Volume 21)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 21, pp. 370–379
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑.ปริสาสูตร ๒. ทิฏฐิสูตร
๓.อกตัญญุตาสูตร ๔. ปาณาติปาตีสูตร
๕.ปฐมมัคคสูตร ๖. ทุติยมัคคสูตร
๗.ปฐมโวหารปถสูตร ๘. ทุติยโวหารปกสูตร
๙.อหิริกสูตร ๑๐. ทุสสีลสูตร
(๒๓) ๓. ทุจจริตวรรค
๑. ทุจจริตสูตร
ว่าด้วยวจีทุจริตและวจีสุจริต
{๒๒๑} [๒๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วจีทุจริตมี ๔ ประการนี้ วจีทุจริต ๔ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) คำเท็จ (๒) คำส่อเสียด
(๓) คำหยาบ (๔) คำเพ้อเจ้อ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วจีทุจริตมี ๔ ประการนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วจีสุจริตมี ๔ ประการนี้ วจีสุจริต ๔ ประการคือ
อะไรบ้าง คือ
(๑) คำจริง (๒) คำไม่ส่อเสียด
(๓) คำอ่อนหวาน (๔) คำพอประมาณ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วจีสุจริต ๔ ประการนี้แล”
๒. ทิฏฐิสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำคนให้เป็นพาลและบัณฑิต
{๒๒๒} [๒๒๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมากธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต
(๓) มโนทุจริต (๔) มิจฉาทิฏฐิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็น
บัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูก
ทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) กายสุจริต (๒) วจีสุจริต
(๓) มโนสุจริต (๔) สัมมาทิฎฐิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด
ไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก”
๓. อกตัญญุตาสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำคนให้เป็นพาลและบัณฑิต
{๒๒๓} [๒๒๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมากธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต
(๓) มโนทุจริต (๔) ความเป็นคนอกตัญญูอกตเวที
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นบัณฑิตเป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้างคือ
(๑) กายสุจริต (๒) วจีสุจริต
(๓) มโนสุจริต (๔) ความเป็นคนกตัญญูกตเวที
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด
ไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก”
๔. ปาณาติปาตีสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำคนให้เป็นพาลเละบัณฑิต
{๒๒๔} [๒๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลายเป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์ (๒) เป็นผู้ชอบลักทรัพย์
(๓) เป็นผู้ชอบประพฤติผิดในกาม (๔) เป็นผู้ชอบพูดเท็จ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล จัด
เป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลายเป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จัดเป็น
บัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูก
ทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์
(๒) เป็นผู้เว้นขาดจากการลักทรัพย์
(๓) เป็นผู้เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม
(๔) เป็นผู้เว้นขาดจากการพูดเท็จ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัดไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก,,
๕. ปฐมมัคคสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำคนให้เป็นพาลและบัณฑิต
{๒๒๕} [๒๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมากธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้มีความเห็นผิด (๒) เป็นผู้มีความดำริผิด
(๓) เป็นผู้มีวาจาผิด (๔) เป็นผู้มีการงานผิด
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล จัด
เป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลายเป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จัดเป็น
บัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูก
ทำลาย ไม่มีโทษไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้มีความเห็นชอบ (๒) เป็นผู้มีความดำริชอบ
(๓) เป็นผู้มีวาจาชอบ (๔) เป็นผู้มีการงานชอบ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด
ไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก”
๖. ทุติยมัคคสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทําคนให้เป็นพาลและบัณฑิต
{๒๒๖} [๒๒๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลายเป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้ร้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้มีอาชีพผิด (๒) เป็นผู้มีความพยายามผิด
(๓) เป็นผู้มีความระลึกผิด (๔) เป็นผู้มีความตั้งใจไว้ผิด
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล จัด
เป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลายเป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็น
บัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูก
ทำลายไม่มีโทษไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้มีอาชีพชอบ (๒) เป็นผู้มีความพยายามชอบ
(๓) เป็นผู้มีความระลึกชอบ (๔) เป็นผู้มีความตั้งใจไว้ชอบ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด
ไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก”
๗. ปฐมโวหารปถสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำคนให้เป็นพาลและบัณฑิต
{๒๒๗} [๒๒๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมากธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) พูดในสิ่งที่ไม่ได้เห็นว่าได้เห็น
(๒) พูดในสิ่งที่ไม่ได้ยินว่าได้ยิน
(๓) พูดในสิ่งที่ไม่ได้ทราบว่าได้ทราบ
(๔) พูดในสิ่งที่ไม่ได้รู้ว่าได้รู้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วย ธรรม ๔ ประการนี้แล จัด
เป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลายเป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นบัณฑิตเป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้างคือ
(๑) พูดในสิ่งที่ไม่ได้เห็นว่าไม่ได้เห็น
(๒) พูดในสิ่งที่ไม่ได้ยินว่า ไม่ได้ยิน
(๓) พูดในสิ่งที่ไม่ได้ทราบว่าไม่ได้ทราบ
(๔) พูดในสิ่งที่ไม่ได้รู้ว่าไม่ได้รู้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด
ไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก,,
๘. ทุติยโวหารปถสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำคนให้เป็นพาลและบัณฑิต
{๒๒๘} [๒๒๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอัน
มาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) พูดในสิ่งที่ได้เห็นว่าไม่ได้เห็น
(๒) พูดในสิ่งที่ได้ยินว่าไม่ได้ยิน
(๓) พูดในสิ่งที่ได้ทราบว่าไม่ได้ทราบ
(๔) พูดในสิ่งที่ได้รู้ว่าไม่ได้รู้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล จัด
เป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลายเป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จัดเป็น
บัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูก
ทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) พูดในสิ่งที่ได้เห็นว่าได้เห็น
(๒) พูดในสิ่งที่ได้ยินว่าได้ยิน
(๓) พูดในสิ่งที่ได้ทราบว่าได้ทราบ
(๔) พูดในสิ่งที่ได้รู้ว่าได้รู้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัดไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก”
๙. อหิริกสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำคนให้เป็นพาลและบัณฑิต
{๒๒๙} [๒๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมากธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้ไม่มีศรัทธา (๒) เป็นผู้ทุศีล
(๓) เป็นผู้ไม่มีหิริ (๔) เป็นผู้ไม่มีโอตตัปปะ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล จัด
เป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลายเป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จัดเป็น
บัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูก
ทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้มีศรัทธา (๒) เป็นผู้มีศีล
(๓) เป็นผู้มีหิริ (๔) เป็นผู้มีโอตตัปปะ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด
ไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก”
๑๐. ทุปปัญญสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำคนให้เป็นพาลและบัณฑิต
{๒๓๐} [๒๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลาย เป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมากธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้ไม่มีศรัทธา (๒) เป็นผู้ทุศีล
(๓) เป็นผู้เกียจคร้าน (๔) เป็นผู้มีปัญญาทราม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล จัด
เป็นคนเขลา ไม่ฉลาด ไม่ใช่สัตบุรุษ ย่อมบริหารตนให้ถูกกำจัด ให้ถูกทำลายเป็นไปกับด้วยโทษ ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพสิ่งที่ไม่เป็นบุญเป็นอันมาก
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จัดเป็น
บัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูกทำลายไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) เป็นผู้มีศรัทธา (๒) เป็นผู้มีศีล
(๓) เป็นผู้ปรารภความเพียร (๔) เป็นผู้มีปัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล
จัดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เป็นสัตบุรุษ ย่อมบริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด
ไม่ให้ถูกทำลาย ไม่มีโทษ ไม่ถูกผู้รู้ตำหนิ ทั้งประสพบุญเป็นอันมาก”
End of ๓. ทุจริตวรรค