พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปฐมปัณณาสก์ · จรวรรค
ปัญญัติสูตร เล่ม ๒๑
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๕ (Royal Thai)5/10 in จรวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ จรวรรค ปัญญัติสูตร (Royal Thai Volume 21 · Mahachula Volume 21 · Mahamakut Volume 35 · Chaloem Phrakiat Volume 21)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 21, pp. 28–29
สัญญา วินีลกสัญญา วิปุพพกสัญญา วิจฉิทกสัญญา อุทธุมาตกสัญญา
นี้เราเรียกว่าอนุรักขนาปธาน
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปธานคือความเพียรมี ๔ ประการนี้แล”
ปธาน ๔ ประการนี้ คือ สังวรปธาน ๑ ปหานปธาน ๑
ภาวนาปธาน ๑ อนุรักขนาปธาน ๑ อันพระพุทธเจ้าผู้
เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระอาทิตย์ทรงแสดงแล้ว ซึ่งเป็นเหตุให้
ภิกษุผู้มีความเพียรในธรรมวินัยนี้ถีงความสิ้นทุกข์ได้
๕. ปัญญัตติสูตร
ว่าด้วยการบัญญัติสิ่งที่เลิศ ๔ ประการ
{๑๕}[๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การบัญญัติสิ่งที่เลิศมี ๔ ประการนี้ ๔ประการคืออะไรบ้าง คือ
- (๔) วิปุพพกสัญญา ความกำหนดหมายความไม่งามแห่งร่างกายในซากศพที่มีนํ้าหลืองไหลเยิ้ม อยู่ตามที่ที่แตกปริออก (๕) วิจฉิททกสัญญา ความกำหนดหมายความไม่งามแห่งร่างกายในซากศพที่ขาดจากกันเป็นสองท่อน(๖) อุทธุมาตกสัญญา ความกำหนดหมายความไม่งามแห่งร่างกายในซากศพที่เน่าพองขึ้นอืด (นัย องฺ.จตุกฺก.อ. ๒๙๒)
- ๑อสุรินทราหู กล่าวกันว่า จอมอสูรผู้นิ้มีอัตภาพสูง ๔,๘๐๐ โยชน์ มีช่วงแขนยาว ๑,๒๐๐ โยชน์ มีฝ่ามือและฝ่าเท้าหนาถึง ๓๐๐โยชน์ ข้อนิ้วมือหนาถึง ๕๐โยชน์ ขนระหว่างคิ้วหนา ๕๐โยชน์ หน้าผากกว้าง ๓๐๐ โยชน์ ศีรษะใหญ่ ๙๐๐ โยชน์ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒๙๓)
- ๒พระเจ้ามันธาตุ ผู้นี้เป็นผู้เสิศกว่าบรรดาสัตว์ผู้เสพกามทั้งที่เป็นของทิพย์ทั้งที่เป็นของมนุษย์ เพราะเหตุว่าทรงบังเกิดในยุคที่มนุษย์มีอายุยืนยาวนับเป็นอสงไขยกัป สามารถบันดาลให้ฝนเม็ดเงินตกในขณะที่ทรงประสงค์ เสวยกามสุขในโลกมนุษย์อยู่นานแสนนาน และเสวยกามสุขอันประณีตในเทวโลกนานตราบจนชั่วอายุของพระอินทร์ถึง ๓๖ องค์ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒๙๓)
(๓) บรรดาผู้ใหญ่ยิ่ง มารผู้มีใจบาปจัดเป็นเลิศ
(๔) พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ชาวโลกกล่าวว่าเป็น
เลิศในโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ใน
หมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การบัญญัติสิ่งที่เลิศมี ๔ ประการนี้แล’,
บรรดาสัตว์ผู้มีอัตภาพ อสุรินทราหูเป็นเลิศ บรรดา
บุคคลผู้บริโภคกาม พระเจ้ามันธาตุเป็นเลิศ บรรดาผู้ใหญ่
ยิ่ง มารเป็นเลิศ พระพุทธเจ้าผู้รุ่งเรืองด้วยฤทธิ์ ด้วยยศ
ชาวโลกกล่าวว่าเป็นเลิศในโลก ทั้งเทวดาและมนุษย์ ทั่ว
ภูมิเป็นที่อยู่ของสัตวโลก ทั้งเบื้องบน ท่ามกลาง และ
เบื้องตํ่า
๖. โสขุมมสูตร
ว่าด้วยญาณเป็นเครื่องแทงตลอดลักษณะอันละเอียด
{๑๖}[๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ญาณอันเป็นเครื่องแทงตลอดลักษณะอัน
ละเอียดมี ๔ ประการ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้
(๑) เป็นผู้ประกอบด้วยญาณเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียดในรูป
อย่างยิ่ง ย่อมไม่พิจารณาเห็นญาณเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอัน
ละเอียดในรูปอื่นซึ่งยิ่งกว่าหรือประณีตกว่าญาณเป็นเครื่องกำหนด
ลักษณะอันละเอียดในรูปนั้น และไม่ปรารถนาญาณเป็นเครื่อง
กำหนดลักษณะอันละเอียดในรูปอื่นซึ่งยิ่งกว่าหรือประณีตกว่าญาณ
เป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียดในรูปนั้น
End of ปัญญัติสูตร