๕. ทารุขันธสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๘

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์มอบโคให้เจ้าของแล้ว ข้าพระองค์พึงได้บรรพชาอุปสมบทในสำนักของพระผู้มีพระภาคเจ้า”

นายนันทโคบาลได้บรรพชาอุปสมบทแล้วในสำนักของพระผู้มีพระภาคเจ้า ก็แลท่านพระนันทะอุปสมบทแล้วไม่นาน ได้ปลีกตัวออกจากหมู่อยู่ตามลำพัง ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ ไม่นานนักก็ทำให้แจ้งซึ่งที่สุดแห่งพรหมจรรย์อันยอดเยี่ยมซึ่งกุลบุตรทั้งหลายผู้ออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการกันด้วยปัญญาอันยิ่งด้วยตนเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ รู้ชัดว่า “ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก” ดังนี้ ก็ท่านพระนันทะได้เป็นพระอรหันค์องค์หนึ่งในจำนวนพระอรหันต์ทั้งหลาย

๕. ทุติยทารุกขันโธปมสูตร

ว่าด้วยข้ออุปมาด้วยท่อนไม้ลอยน้ำ สูตรที่ ๒

{๓๒๕} [๒๔๒] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่ฝั่งแม่นํ้าคงคา ใกล้เมืองกิมพิละ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทอดพระเนตรเห็นท่อนไม้ใหญ่ท่อนหนึ่งถูกกระแสนํ้าพัดลอยมาริมฝั่งแม่นํ้าคงคา จึงตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายพวกเธอเห็นท่อนไม้ใหญ่ที่ถูกกระแสนํ้าพัดลอยมาในแม่นํ้าคงคาโน้นไหม”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “เห็น พระพุทธเจ้าข้า” ...

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระกิมพิละได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ฝั่งนี้ได้แก่อะไร ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนกิมพิละ ความเป็นผู้เน่าภายในเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ต้องอาบัติที่เศร้าหมองอย่างใดอย่างหนึ่ง การออกจากอาบัติเช่นนั้นยังไม่ปรากฎ นี้เราเรียกว่าความเป็นผู้เน่าภายใน”

๖. อวัสสุตปริยายสูตร

ว่าด้วยอวัสสุตบรรยายและอนวัสสุตบรรยาย

{๓๒๖} [๒๔๓] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ก็สมัยนั้นแล ท้องพระโรงใหม่แห่งพวกเจ้าศากยะพระนครกบิลพัสดุ์สร้างสำเร็จได้ไม่นาน ยังไม่ทันที่สมณพราหมณ์หรือใคร ๆ ที่เป็นมนุษย์จะได้อยู่อาศัย ครั้งนั้น พวกเจ้าศากยะพระนครกบิลพัสดุ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วกราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “พระพุทธเจ้าข้า ขอประทานพระวโรกาส ท้องพระโรงใหม่แห่งพวกเจ้าศากยะสร้างสำเร็จได้ไม่นาน ยังไม่ทันที่สมณพราหมณ์หรือใคร ๆ ที่เป็นมนุษย์จะได้อยู่อาศัย ขอเชิญเสด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงใช้ท้องพระโรงนั้นเป็นปฐมฤกษ์ด้วยเถิด พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงใช้เป็นปฐมฤกษ์แล้ว พวกเจ้าศากยะเมืองกบิลพัสดุ์ จึงจะใช้ภายหลัง ข้อนั้นจะเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุขแก่พวกเจ้าศากยะเมืองกบิลพัสดุ์สิ้นกาลนาน”พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับอาราธนาแล้วโดยดุษณีภาพ

ครั้นพวกเจ้าศากยะพระนครกบิลพัสดุได้ทราบว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับอาราธนาแล้ว จึงลุกจากอาสนะ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ทำประทักษิณแล้วพากันไปยังท้องพระโรง ครั้นแล้วได้ปูลาดอาสนะให้พร้อมสรรพ ให้ตั้งหม้อนํ้า ตามประทีปนํ้ามัน แล้วพากันเข้าไป เฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญท้องพระโรงพวกข้าพระองค์ปูลาดอาสนะไว้พร้อมสรรพแล้ว หม้อนํ้าก็ให้ตั้งไว้แล้ว ประทีปน้ำมันก็ตามไว้แล้ว พระพุทธเจ้าข้า ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าโปรดทรงทราบกาลอันควรในบัดนี้เถิด”