๑๑. นิรามิสสูตร เล่ม ๑๘

๑๐. สุทธิกสูตร

ว่าด้วยเวทนา ๓

{๔๔๕} [๒๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ เหล่านี้ เวทนา ๓ เป็นไฉน คือ สุขเวทนา ทุกขเวทนา อทุกขมสุขเวทนา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ เหล่านี้แล”

๑๑. นิรามิสสูตร

ว่าด้วยปีติสุขมีอามิสและไม่มีอามิส

{๔๔๖} [๒๗๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปีติมีอามิสก็มี ปีติไม่มีอามิสก็มี ปีติไม่มีอามิสกว่าปีติไม่มีอามิสก็มี สุขมีอามิสก็มี สุขไม่มีอามิสก็มี สุขไม่มีอามิสกว่าสุขไม่มีอามิสก็มี อุเบกขามีอามิสก็มี อุเบกขาไม่มีอามิสก็มี อุเบกขาไม่มีอามิสกว่าอุเบกขาไม่มีอามิสก็มี วิโมกข์มีอามิสก็มี วิโมกข์ไม่มีอามิสก็มี วิโมกข์ไม่มีอามิสกว่าวิโมกข์ไม่มีอามิสก็มี{๔๔๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปีติมีอามิสเป็นไฉน คือ กามคุณ ๕ เหล่านี้กามคุณ ๕ เป็นไฉน คือ รูปที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุ อันน่าปรารถนา น่าใคร่น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด ... โผฏฐัพพะที่พึงรู้แจ้งด้วยกาย อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กามคุณ ๕ เหล่านี้แล ปีติที่เกิดขึ้นเพราะอาศัยกามคุณ ๕ เหล่านี้ เราเรียกว่าปีติมีอามิส{๔๔๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปีติไม่มีอามิสเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้สงัดแล้วจากกาม สงัดแล้วจากอกุศลธรรม เข้าปฐมณานที่มีวิตก มีวิจารมีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ เธอเข้าทุติยฌานที่มีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นเอกผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจารเพราะวิตกวิจารสงบไป มีปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิอยู่ นี้เราเรียกว่าปีติไม่มีอามิส

{๔๔๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปีติไม่มีอามิสกว่าปีติไม่มีอามิสเป็นไฉน คือ ปีติที่เกิดขึ้นแก่ภิกษุขีณาสพผู้พิจารณาเห็นจิตซึ่งหลุดพ้นแล้วจากราคะ จากโทสะ จากโมหะ นี้เราเรียกว่าปีติไม่มีอามิสกว่าปีติไม่มีอามิส

{๔๕๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สุขมีอามิสเป็นไฉน คือ กามคุณ ๕ เหล่านี้กามคุณ ๕ เป็นไฉน คือ รูปที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุ อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด ... โผฏฐัพพะที่พึงรู้แจ้งด้วยกาย อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กามคุณ ๕ เหล่านี้แล สุขที่เกิดขึ้นเพราะอาศัยกามคุณ ๕ เหล่านี้เราเรียกว่าสุขมีอามิส{๔๕๑} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สุขไม่มีอามิสเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้สงัดแล้วจากกาม สงัดแล้วจากอกุศลธรรม เข้าปฐมฌานที่มีวิตกมีวิจารมีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ ... เธอมีอุเบกขา มีสติ มีสัมปชัญญะ เสวยสุขด้วยนามกายเพราะปีติสิ้นไป เข้าตติยฌานที่พระอริยะทั้งหลายสรรเสริญว่า ‘ผู้ได้ฌานนี้เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติ อยู่เป็นสุข’ ดังนี้อยู่ นี้เราเรียกว่าสุขไม่มีอามิส{๔๕๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สุขไม่มีอามิสกว่าสุขไม่มีอามิสเป็นไฉน คือ สุขโสมนัสที่เกิดขึ้นแก่ภิกษุขีณาสพผู้พิจารณาเห็นจิตซึ่งหลุดพ้นแล้วจากราคะ จากโทสะ จากโมหะ นี้เราเรียกว่าสุขไม่มีอามิสกว่าสุขไม่มีอามิส

{๔๕๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อุเบกขามีอามิสเป็นไฉน คือ กามคุณ ๕ เหล่านี้กามคุณ ๕ เป็นไฉน ได้แก่ รูปที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุ อันน่าปรารถนา น่าใคร่น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด ... โผฏฐัพพะที่พึงรู้แจ้งด้วยกาย อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กามคุณ ๕ เหล่านี้แล อุเบกขาที่เกิดขึ้นเพราะอาศัยกามคุณ ๕ เหล่านี้ เราเรียกว่าอุเบกขามีอามิส

{๔๕๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อุเบกขาไม่มีอามิสเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เข้าจตุตถฌานที่ไม่มีทุกข์ไม่มีสุข มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขาเพราะละสุขละทุกข์ได้และเพราะโสมนัสโทมนัสดับไปก่อนแล้วอยู่ นี้เราเรียกว่าอุเบกขาไม่มีอามิส{๔๕๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อุเบกขาไม่มีอามิสกว่าอุเบกขาไม่มีอามิสเป็นไฉน คือ อุเบกขาที่เกิดขึ้นแก่ภิกษุขีณาสพผู้พิจารณาเห็นจิตซึ่งหลุดพ้นแล้วจากราคะ จากโทสะ จากโมหะ นี้เราเรียกว่าอุเบกขาไม่มีอามิสกว่าอุเบกขาไม่มีอามิสดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็วิโมกข์มีอามิสเป็นไฉน คือ วิโมกข์ที่ประกอบด้วยรูป ชื่อว่าวิโมกข์มีอามิส

{๔๕๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็วิโมกข์ไม่มีอามิสเป็นไฉน คือ วิโมกข์ที่ไม่ประกอบด้วยรูป ชื่อว่าวิโมกข์ไม่มีอามิส

{๔๕๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็วิโมกข์ไม่มีอามิสกว่าวิโมกข์ไม่มีอามิสเป็นไฉน คือ วิโมกข์ที่เกิดขึ้นแก่ภิกษุขีณาสพผู้พิจารณาเห็นจิตซึ่งหลุดพ้นแล้วจากราคะ จากโทสะ จากโมหะ นี้เราเรียกว่าวิโมกข์ไม่มีอามิสกว่าวิโมกข์ไม่มีอามิส”

จบ อัฏฐสตปริยายวรรคที่ ๓

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สีวกสูตร ๒. อัฏฐสตปริยายสูตร

๓. อัญญตรภิกขุสูตร ๔. ปุพพสูตร

๕. ญาณสูตร ๖. สัมพหุลภิกขุสูตร

๗. ปฐมสมณพราหมณสูตร ๘. ทุติยสมณพราหมณสูตร

๙. ตติยสมณพราฟมณสูตร ๑๐. สุทธิกสูตร

๑๑. นิรามิสสูตร

จบ เวทนาสังยุต

๓. มาตุคามสังยุต

๑. เปยยาลวรรค

๑. มาตุคามสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของสตรีที่บุรุษชอบใจ

{๔๕๘} [๒๘๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการ ย่อมไม่เป็นที่ชอบใจของบุรุษโดยส่วนเดียว องค์ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) รูปไม่สวย (๒) ไม่มีโภคสมบัติ

(๓) ไม่มีมารยาท (๔) เกียจคร้าน

(๕) ไม่ได้บุตรให้เขา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการเหล่านี้แลย่อมไม่เป็นที่ชอบใจของบุรุษโดยส่วนเดียว{๔๕๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการย่อมเป็นที่ชอบใจของบุรุษโดยส่วนเดียว องค์ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) มีรูปสวย (๒) มีโภคสมบัติ

(๓) มีมารยาท (๔) ขยัน ไม่เกียจคร้าน

(๕) ได้บุตรให้เขา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการเหล่านี้แลย่อมเป็นที่ชอบใจของบุรุษโดยส่วนเดียว”