๙. โลกสูตร เล่ม ๑๘

๙. โลกปัญหาสูตร

ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่าโลก

{๙๘} [๘๒] ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ... ครั้นแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘โลก โลก’ ดังนี้ ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล จึงเรียกว่าโลก”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ที่เรียกว่าโลกเพราะจะต้องแตกสลาย

อะไรเล่าแตกสลาย

ดูก่อนภิกษุ จักษุแลแตกสลาย รูปทั้งหลายแตกสลาย จักขุวิญญาณแตกสลาย จักขุสัมผัสแตกสลาย แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยแตกสลาย ... มโนแตกสลายธรรมารมณ์ มโนวิญญาณ มโนสัมผัสแตกสลาย แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนาหรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยก็แตกสลายดูก่อนภิกษุ ที่เรียกว่าโลก เพราะจะต้องแตกสลายฉะนี้”

๑๐. ผัคคุนปัญหาสูตร

ว่าด้วยพระผัคคุนะทูลถามปัญหาเรื่องบัญญัติ

{๙๙} [๘๓] ครั้งนั้นแล ท่านพระผัคคุนะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ... ครั้นแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุคคลเมื่อจะบัญญัติ พึงบัญญัติพระพุทธเจ้าผู้ตัดตัณหาที่ทำให้เนิ่นช้าได้แล้วตัดทางได้แล้ว ครอบงำวัฏฏะได้แล้ว ล่วงพ้นทุกข์ทั้งปวงได้แล้ว ปรินิพพานไปแล้วในอดีตเพราะจักษุใด จักษุนั้นมีอยู่หรือหนอ” ... บุคคลเมื่อจะบัญญัติ