๑๐. ทุติยอายุสูตร เล่ม ๑๕

{๔๔๒} ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า “นี่คือมารผู้มีใจบาป” จึงได้ตรัสกะมารผู้มีใจบาปด้วยพระคาถาว่า

อายุของมนุษย์ทั้งหลายน้อย คนดีควรดูหมิ่นอายุนั้นเสีย ควรประพฤติดุจคนที่ลูกไฟไหม้ศีรษะฉะนั้น ไม่มีเสียหรอกที่มัจจุราชจะไม่มา

ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์ เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง

๑๐. ทุติยอายุสูตร

ว่าด้วยอายุสิ้นเปลืองไปตามวันเวลา

{๔๔๓} [๑๔๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อายุของมนุษย์ทั้งหลายนี้น้อยนัก จำต้องไปสู่สัมปรายภพ พึงบำเพ็ญกุศลอัน พึงประพฤติพรหมจรรย์กันเข้าไว้ สัตวโลกที่เกิดมาแล้วจะไม่ตายไม่มี ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนที่มีชีวิตอยู่ได้นานย่อมอยู่ได้เพียงร้อยปี หรือจะอยู่เกินไปบ้างก็มีน้อย”{๔๔๔} ขณะนั้นแล มารผู้มีใจบาปได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

วันคืนไม่ผ่านพ้นไป ชีวิตก็ไม่ใกล้ดับเข้าไป อายุมีแต่หมุนตามสัตว์ทั้งหลายไป ดุจกงหมุนตามดุมรถไปฉะนั้น

{๔๔๕} ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า “นี่คือมารผู้มีใจบาป” จึงได้ตรัสกะมารผู้มีใจบาปด้วยพระคาถาว่า

วันคืนย่อมผ่านพ้นไป ชีวิตย่อมใกล้ดับเข้าไป อายุของสัตว์ทั้งหลายย่อมสิ้นไป ดุจน้ำแห่งแม่น้ำสายเล็ก ๆ มีแต่แห้งลงฉะนั้นครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเราพระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง

จบ วรรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ตโปกัมมสูตร ๒. หัตถิราชวัณณสูตร

๓. สุภสูตร ๔. ปฐมมารปาสสูตร

๕. ทุติยมารปาสสูตร ๖. สัปปสูตร

๗. สุปปติสูตร ๘. นันทนสูตร

๙. ปฐมอายุสูตร ๑๐. ทุติยอายุสูตร

๒. ทุติยวรรค

๑. ปาสาณสูตร

ว่าด้วยมารกลิ้งศิลาขู่พระพุทธเจ้า

{๔๔๖} [๑๔๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็สมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งอยู่ในที่กลางแจ้งในเวลากลางคืนอันมืดสนิท และฝนกำลังตกประปรายอยู่{๔๔๗} ขณะนั้นแล มารผู้มีใจบาปต้องการจะให้พระผู้มีพระภาคเจ้าเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ขนลุกขนพอง จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้กลิ้งศิลาขนาดใหญ่ ๆ ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้า{๔๔๘} ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า “นี่คือมารผู้มีใจบาป” จึงได้ตรัสกะมารผู้มีใจบาปด้วยพระคาถาว่า

ถึงแม้ว่าท่านจะกลิ้งภูเขาคิชฌกูฏลงมาหมดทั้งเทือก ความหวั่นไหวก็จะไม่มีแก่พระพุทธเจ้าทั้งหลายผู้หลุดพ้นแล้วโดยชอบอย่างแน่นอน

ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง

๒. กินนุสีหสูตร

ว่าด้วยมารต่อว่าพระพุทธเจ้าว่ามิใช่ราชสีห์

{๔๔๙} [๑๔๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีพุทธบริษัทหมู่ใหญ่แวดล้อมแสดงธรรมอยู่ ขณะนั้นแล มาร