๔. ทฬิททสูตร เล่ม ๑๕

๔. เราไม่พึงพูดคำส่อเลียดจนตลอดชีวิต

๕. เราพึงมีจิตปราศจากความตระหนี่อันเป็นมลทิน มีจาคะ อันเสีย สละแล้ว มีฝ่ามืออันชุ่ม ยินดีในการเลียสละ เป็นผู้ควรแก่การขอ ยินดีในการจำแนกแจกทานอยู่ครองเรือนจนตลอดชีวิต

๖. เราพึงพูดแต่คำสัตย์จนตลอดชีวิต

๗. เราไม่พึงโกรธจนตลอดชีวิต แม้ถ้าความโกรธเกิดขึ้นแก่เรา เราก็จะกำจัดมันเสียโดยพลันทีเดียว

ดูก่อนมหาลี ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน ได้สมาทานวัตตบท ๗ ประการนี้อย่างบริบูรณ์ เพราะสมาทานวัตตบท ๗ ประการ จึงได้ถึงความเป็นท้าวสักกะ”

{๙๑๕} พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

นรชนผู้เลี้ยงดูมารดาบิดา มีปกติประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูล เจรจาแต่คำอ่อนหวาน กล่าวแต่คำสมานมิตรไมตรี ละคำส่อเสียด ประกอบในอุบายเครื่องกำจัดความตระหนี่ มีวาจาสัตย์ ครอบงำความโกรธได้ นั้นแล ปวงเทพชั้นดาวดึงส์เรียกว่า ‘เป็นสัตบุรุษ’

๔. ทฬิททสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่ขัดสน

{๙๑๖} [๒๖๐] สมัยหนี่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้น

แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

{๙๑๗} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ในพระนครราชคฤห์นี้เอง ได้มีมนุษย์คนหนึ่งเป็นคนขัดสน เป็นคนกำพร้า เป็นคนชั้นต่ำ แต่เขาสมาทานศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญาในธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้ว ครั้นเขาสมาทานศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญาในธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้ว หลังจากตายไป เขาได้เข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ คือ ความเป็นสหายของเทพชั้นดาวดึงส์ เทพบุตรองค์นั้นรุ่งเรีองกว่าเทพเหล่าอื่นด้วยรัศมีและยศ{๙๑๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ได้ยินว่า ในกาลครั้งนั้น พวกเทพชั้นดาวดึงส์พากันกล่าวโทษ ติเตียน โพนทนาว่า ‘ดูก่อนท่านผู้เจริญทั้งหลาย น่าอัศจรรย์นัก ดูก่อนท่านผู้เจริญทั้งหลาย

น่าแปลกใจนัก เทพบุตรองค์นี้เมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน เป็นคนขัดสน เป็นคนกำพร้า เป็นคนชั้นต่ำ หลังจากตายไปเขาได้เข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ คือ ความเป็นสหายของเทพชั้นดาวดึงส์ รุ่งเรีองกว่าเทพเหล่าอื่นด้วยรัศมีและยศ’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพได้ตรัสกะเทพชั้นดาวดึงส์ว่า ‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย ท่านทั้งหลายอย่าได้กล่าวโทษเทพบุตรองค์นี้เลย เทพบุตรองค์นี้แลเมื่อครั้งเป็นมนุษย์อยู่ในปางก่อน ได้สมาทานศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญาในธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว ครั้นสมาทานศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญาในธรรมวินัยที่พระตถาคต ทรงประกาศแล้ว หลังจากตายไปเขาจึงได้เข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ คือ ความเป็นสหายของเทพชั้นดาวดึงส์ รุ่งเรืองกว่าเทพเหล่าอื่นด้วยรัศมีและยศ’{๙๑๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้น ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเมื่อจะทรง ยินดีกะพวกเทพชั้นดาวดึงส์ จึงได้ตรัสคาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่า

ผู้ใดมีศรัทธาตั้งมั่นไม่หวั่นไหวในพระตถาคต มีศีล อันงดงามที่พระอริยะพอใจสรรเสริญ

มีความเลื่อมใสในพระสงฆ์ และมีความเห็นที่ตรง บัณฑิตทั้งหลายเรียกผู้นั้นว่า ‘เป็นคนไม่ขัดสน’ ชีวิตของผู้นั้นไม่เปล่าประโยชน์

เพราะฉะนั้น บุคคลผู้มีปัญญาเมื่อระลึกถึงคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย พึงหมั่นประกอบศรัทธา ศีล ความเลื่อมใส และความเห็นที่ถูกต้องไว้เถิด

๕. รามเณยยกสูตร

ว่าด้วยสถานที่อันน่ารื่นรมย์

{๙๒๐} [๒๖๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้ว ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้ว ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “สถานที่เช่นไรหนอเป็นภูมิสถานอันน่ารื่นรมย์”{๙๒๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

อารามอันวิจิตร ป่าอันวิจิตร สระโบกขรณีที่สร้างอย่างดี ก็ยังไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ซึ่งแบ่งออกถึง ๑๖ หนแห่ง ภาวะอันน่ารื่นรมย์ของมนุษย์

ณ ที่ใดมีเหล่าพระอรหันต์อยู่ จะเป็นบ้านหรือป่าก็ตาม จะเป็นที่ลุ่มหรือที่ดอนก็ตาม ที่นั้นจัดเป็นภูมิสถานอันน่ารื่นรมย์