โสตาปันนสูตร เล่ม ๑๙

๔. สุขินทริยวรรค

๑. สุทธิกสูตร

ว่าด้วยอินทรีย์ ๕

{๙๑๔} [๕๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ(๑) สุขินทรีย์ อินทรีย์คือสุขเวทนา

(๒) ทุกขินทรีย์ อินทรีย์คือทุขเวทนา

(๓) โสมนัสสินทรีย์ อินทรีย์คือโสมนัสสเวทนา

(๔) โทมนัสสินทรีย์ อินทรีย์คือโทมนัสสเวทนา

(๕) อุเปกขินทรีย์ อินทรีย์คืออุเบกขาเวทนา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล”

๒. โสตาปันนสูตร

ว่าด้วยรู้ความเกิดดับแห่งอินทรีย์ ๕ เป็นพระโสดาบัน

{๙๑๕} [๕๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) สุขินทรีย์ (๒) ทุกขินทรีย์

(๓) โสมนัสสินทรีย์ (๔) โทมนัสสินทรีย์

(๕) อุเปกขินทรีย์

{๙๑๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลอริยสาวกรู้ประจักษ์ซึ่งความเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๕ ประการนี้ตามความเป็นจริง เมื่อนั้น อริยสาวกนี้เราเรียกว่า ‘เป็นโสดาบัน ผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า”

๓. อรหันตสูตร

ว่าด้วยรู้ความเกิดดับแห่งอินทรีย์ ๕ เป็นพระอรหันต์

{๙๑๗} [๕๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ (๑) สุขินทรีย์ (๒) ทุกขินทรีย์ (๓) โสมนัสสินทรีย์ (๔) โทมนัสสินทรีย์ (๕) อุเปกขินทรีย์

{๙๑๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลภิกษุรู้ประจักษ์ซึ่งความเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๕ ประการนี้ตามความเป็นจริง เป็นผู้หลุดพ้นแล้วเพราะไม่ถือมั่น เมื่อนั้นภิกษุนี้เราเรียกว่า ‘เป็นพระอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์ มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้วบรรลุประโยชน์ตนแล้วโดยลำดับ มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ”

๔. ปฐมสมณพราหมณสูตร

ว่าด้วยความเป็นสมณะและพราหมณ์

{๙๑๙} [๕๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ (๑) สุขินทรีย์ (๒) ทุกขินทรีย์ (๓) โสมนัสสินทรีย์ (๔) โทมนัสสินทรีย์ (๕) อุเปกขินทรีย์

{๙๒๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดรู้ประจักษ์ซึ่งความเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๕ ประการนี้ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นจะสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์หาได้ไม่ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นยังทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ไม่ได้