พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อินทริยสังยุต · สุขินทริยวรรค
วิภังคสูตร ที่ ๓ เล่ม ๑๙
Text layerBuddha’s wordsItems ๙๔๐–๙๔๘ (Royal Thai)8/10 in สุขินทริยวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
วิภังคสูตรที่ ๓
ว่าด้วยอินทรีย์ ๕ ย่นเข้าเป็น ๓
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค อินทริยสังยุต สุขินทริยวรรค วิภังคสูตร ที่ ๓ (Royal Thai Volume 19 · Mahachula Volume 19 · Mahamakut Volume 31 · Chaloem Phrakiat Volume 19)
ปญฺจิมานิ ภิกฺขเว อินฺทฺริยานิ ฯ กตมานิ ปญฺจ ฯ สุขินฺทฺริยํ ทุกฺขินฺทฺริยํ โสมนสฺสินฺทฺริยํ โทมนสฺสินฺทฺริยํ อุเปกฺขินฺทฺริยํ ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้ ๕ ประการเป็นไฉน? คือ สุขินทรีย์... อุเปกขินทรีย์.
กตมญฺจ ภิกฺขเว สุขินฺทฺริยํ ฯ ยํ โข ภิกฺขเว กายิกํ สุขํ กายิกํ สาตํ กายสมฺผสฺสชํ สุขํ สาตํ เวทยิตํ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สุขินฺทฺริยํ ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็สุขินทรีย์เป็นไฉน? ความสุขทางกาย ... นี้เรียกว่าสุขินทรีย์.
กตมญฺจ ภิกฺขเว ทุกฺขินฺทฺริยํ ฯ ยํ โข ภิกฺขเว กายิกํ ทุกฺขํ กายิกํ อสาตํ กายสมฺผสฺสชํ ทุกฺขํ อสาตํ เวทยิตํ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขินฺทฺริยํ ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ทุกขินทรีย์เป็นไฉน? ความทุกข์ทางกาย ... นี้เรียกว่าทุกขินทรีย์.
กตมญฺจ ภิกฺขเว โสมนสฺสินฺทฺริยํ ฯ ยํ โข ภิกฺขเว เจตสิกํ สุขํ เจตสิกํ สาตํ มโนสมฺผสฺสชํ สุขํ สาตํ เวทยิตํ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว โสมนสฺสินฺทฺริยํ ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็โสมนัสสินทรีย์เป็นไฉน? ความสุขทางใจ ... นี้เรียกว่าโสมนัสสินทรีย์.
กตมญฺจ ภิกฺขเว โทมนสฺสินฺทฺริยํ ฯ ยํ โข ภิกฺขเว เจตสิกํ ทุกฺขํ เจตสิกํ อสาตํ มโนสมฺผสฺสชํ ทุกฺขํ อสาตํ เวทยิตํ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว โทมนสฺสินฺทฺริยํ ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็โทมนัสสินทรีย์เป็นไฉน? ความทุกข์ทางใจ ... นี้เรียกว่าโทมนัสสินทรีย์.
กตมญฺจ ภิกฺขเว อุเปกฺขินฺทฺริยํ ฯ ยํ โข ภิกฺขเว กายิกํ วา เจตสิกํ วา เนวสาตํนาสาตํ เวทยิตํ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อุเปกฺขินฺทฺริยํ ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อุเปกขินทรีย์เป็นไฉน? เวทนาอันสำราญก็ไม่ใช่ ไม่ใช่ความสำราญก็ไม่ใช่ ทางกายหรือทางใจ นี้เรียกว่า อุเปกขินทรีย์.
ตตฺร ภิกฺขเว ยญฺจ สุขินฺทฺริยํ ยญฺจ โสมนสฺสินฺทฺริยํ สุขา สา เวทนา ทฏฺฐพฺพา ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ในอินทรีย์ ๕ ประการนั้น สุขินทรีย์และโสมนัสสินทรีย์พึงเห็นว่า เป็นสุขเวทนา.
ตตฺร ภิกฺขเว ยญฺจ ทุกฺขินฺทฺริยํ ยญฺจ โทมนสฺสินฺทฺริยํ ทุกฺขา สา เวทนา ทฏฺฐพฺพา ฯ
ในอินทรีย์ ๕ ประการนั้น ทุกขินทรีย์และโทมนัสสินทรีย์ พึงเห็นว่าเป็นทุกขเวทนา.
ตตฺร ภิกฺขเว ยทิทํ อุเปกฺขินฺทฺริยํ อทุกฺขมสุขา สา เวทนา ทฏฺฐพฺพา ฯ อิติ โข ภิกฺขเว อิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ หุตฺวา ตีณิ โหนฺติ ตีณิ หุตฺวา ปญฺจ โหนฺติ ปริยาเยนาติ ฯ
ในอินทรีย์ ๕ ประการนั้น อุเปกขินทรีย์ พึงเห็นว่าเป็นอทุกขมสุขเวทนาอินทรีย์มี ๕ ประการนี้ เป็น ๕ แล้วย่นเข้าเป็น ๓ เป็น ๓ แล้ว ขยายออกเป็น ๕ ก็ได้ โดยปริยาย ด้วยประการดังนี้แล.
จบ สูตรที่ ๘
End of วิภังคสูตร ที่ ๓