วาทีสูตร เล่ม ๑๙

เพราะเสาถูกฝังไว้ดีแล้ว ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งที่รู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมไม่ต้องมองหน้าของสมณะหรือพราหมณ์อื่นด้วยความชื่นชมว่า ‘ท่านผู้นี้เมื่อรู้ย่อมรู้แน่ เมื่อเห็นย่อมเห็นแน่’ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าเห็นอริยสัจ ๔ ดีแล้ว อริยสัจ ๔ คืออะไรบ้าง คือ ทุกขอริยสัจ ... ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียร เพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

๑๐. วาทัตถิกสูตร

ว่าด้วยผู้ชอบโต้คารมทำให้ผู้รู้อริยสัจหวั่นไหวไม่ได้

{๑๗๒๔} [๑๑๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุรูปใดรูปหนึ่งรู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ ถึงแม้สมณะหรือพราหมณ์ผู้มีความต้องการโต้คารม ผู้แสวงหาการโต้คารม จะมาจากทิศตะวันออก... ทิศตะวันตก... ทิศเหนือ... ทิศใต้ด้วยประสงค์ว่าจักยกวาทะของภิกษุนั้น การที่ผู้นั้นจะทำให้ภิกษุนั้นสะเทือนสะท้านหรือหวั่นไหวโดยสหธรรม ได้นั้น ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เปรียบเหมือนเสาหิน ๑๖ ศอก เสาหินนั้นมีรากลึกลงไปข้างล่าง ๘ ศอก โผล่อยู่ข้างบน ๘ ศอก ถึงแม้ลมฝนอย่างแรงจะพัดมาจากทิศตะวันออก... ทิศตะวันตก... ทิศเหนือ... ทิศใต้ ก็ทำให้เสาหินนั้นสะเทือนสะท้านหวั่นไหวไม่ได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่ามีรากอยู่ลึก เพราะเสาหินถูกฝังไว้ดีแล้ว ฉันใด

ฉันนั้นเหมือนกัน ก็ภิกษุรูปใดรูปหนึ่งรู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ ถึงแม้สมณะหรือพราหมณ์ผู้มีความต้องการโต้คารม ผู้แสวงหาการโต้คารมจะมาจากทิศตะวันออก... ทิศตะวันตก... ทิศเหนือ... ทิศใต้ด้วยประสงค์ว่าจักยกวาทะของภิกษุนั้น การที่ผู้นั้นจะทำให้ภิกษุนั้นสะเทือนสะท้านหรือหวั่นไหวโดยสหธรรมได้นั้น ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าเธอเห็นอริยสัจ ๔ ดีแล้ว อริยสัจ ๔ คืออะไรบ้าง คือ ทุกขอริยสัจ ... ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียร เพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

จบ สีสปาปัณณวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สีสปาปัณณสูตร ๒. ขทิรปัตตสูตร

๓. ทัณฑสูตร ๔. เจลสูตร

๕. สัตติสตสูตร ๖. ปาณสูตร

๗. ปฐมสุริยสูตร ๘. ทุติยสุริยสูตร

๙. อินทขีลสูตร ๑๐. วาทัตติกสูตร

๕. ปปาตวรรค

๑. โลกจินตาสูตร

ว่าด้วยการคิดเรื่องโลกไม่มีประโยชน์

{๑๗๒๕} [๑๑๑๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว บุรุษคนหนึ่งออกจากพระนครราชคฤห์เข้าไปยังสระโบกขรณี ชื่อสุมาคธาด้วยประสงค์ว่าจักคิดเรื่องโลก ครั้นแล้วก็นั่งคิดเรื่องโลกอยู่ที่ขอบสระโบกขรณีสุมาคธา เขาได้เห็นกองทัพประกอบด้วยองค์ ๔ เข้าไปยังก้านบัวที่ขอบสระโบกขรณีสุมาคธา จึงได้มีความสงสัยว่า ‘เราเป็นบ้า มีจิตฟุ้งซ่านไปแล้ว จึงได้เห็นสิ่งที่ไม่มีในโลก’ ครั้งนั้น บุรุษนั้นจึงเข้าไปยังเมืองแล้ว บอกแก่หมู่มหาชนว่า ‘ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ข้าพเจ้าเป็นบ้า มีจิตฟุ้งซ่านไปแล้ว ข้าพเจ้าได้เห็นสิ่งที่ไม่มีในโลก’หมู่มหาชนถามว่า ‘พ่อมหาจำเริญ ท่านเป็นบ้าได้อย่างไร ท่านมีจิตฟุ้งซ่านไปแล้วอย่างไร อะไรเล่าที่ไม่มีในโลกซึ่งท่านเห็นแล้ว’

‘ขอโอกาสเถิด ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ข้าพเจ้าออกจากพระนครราชคฤห์เข้าไปยังสระโบกขรณีสุมาคธาด้วยประสงค์ว่าจักคิดเรื่องโลก ครั้นแล้วนั่งคิดเรื่องโลกอยู่ที่ขอบสระโบกขรณีสุมาคธา ข้าพเจ้าได้เห็นกองทัพประกอบด้วยองค์ ๔ เข้าไปยังก้านบัวที่ขอบสระโบกขรณีสุมาคธา ข้าพเจ้าเป็นบ้าไปแล้วอย่างนี้ มีจิตฟุ้งซ่านไปแล้วอย่างนี้ ก็สิ่งที่ข้าพเจ้าเห็นแล้วไม่มีในโลก’