วิหารสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

๒. ทุติยวิหารสูตร

ว่าด้วยปัจจัยแห่งเวทนา

{๔๙} [๑๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราปรารถนาจะอยู่เงียบๆสัก ๓ เดือน ใคร ๆ ไม่พึงเข้าไปหาเรา นอกจากภิกษุผู้นำบิณฑบาตไปให้รูปเดียวภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว ใน ๓ เดือนนั้นจึงไม่มีใคร ๆ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า นอกจากภิกษุผู้นำบิณฑบาตไปถวายรูปเดียว

{๕๐} ครั้งนั้นแล เมื่อ ๓ เดือนล่วงไป พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงออกจากที่หลีกเร้นแล้วตรัสกะภิกษุทั้งหลายอย่างนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราแรกตรัสรู้ย่อมอยู่ด้วยวิหารธรรมอันใด เราอยู่แล้วโดยส่วนแห่งวิหารธรรมอันนั้น เรารู้ประจักษ์อย่างนี้ว่า ‘เวทนาย่อมมีเพราะมิจฉาทิฏฐิเป็นปัจจัยบ้าง เพราะมิจฉาทิฏฐิสงบไปเป็นปัจจัยบ้าง เพราะสัมมาทิฏฐิเป็นปัจจัยบ้าง เพราะสัมมาทิฏฐิสงบไปเป็นปัจจัยบ้าง ... เพราะมิจฉาสมาธิเป็นปัจจัยบ้าง เพราะมิจฉาสมาธิสงบไปเป็นปัจจัยบ้าง เพราะสัมมาสมาธิเป็นปัจจัยบ้าง เพราะสัมมาสมาธิสงบไปเป็นปัจจัยบ้าง เพราะฉันทะเป็นปัจจัยบ้าง เพราะฉันทะสงบไปเป็นปัจจัยบ้าง เพราะวิตกเป็นปัจจัยบ้าง เพราะวิตกสงบไปเป็นปัจจัยบ้าง เพราะสัญญาเป็นปัจจัยบ้าง เพราะสัญญาสงบไปเป็นปัจจัยบ้าง เพราะฉันทะ วิตก และสัญญาที่ยังไม่สงบเป็นปัจจัยบ้าง เพราะฉันทะ วิตก และสัญญาที่สงบแล้วเป็นปัจจัยบ้าง เพราะมีความพยายามเพื่อบรรลุถึงฐานะที่ยังไม่ถึง เมื่อถึงฐานะนั้นแล้วเป็นปัจจัยบ้าง”

๓. เสกขสูตร

ว่าด้วยองค์คุณ ๘ ของพระเสขะ

{๕๑} [๑๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ... แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘พระเสขะ พระเสขะ ’ ดังนี้ ชื่อว่าเป็นพระเสขะด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยสัมมาทิฏฐิอันเป็นของพระเสขะ ... ประกอบด้วยสัมมาสมาธิอันเป็นของพระเสขะ ดูก่อนภิกษุ ชื่อว่าเป็นพระเสขะด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล”

๔. ปฐมอุปปาทสูตร

ว่าด้วยธรรม ๘ ประการย่อมมีเพราะการปรากฏแห่งพระตถาคต

{๕๒} [๑๔] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๘ ประการนี้ที่บุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น ไม่เกิดขึ้นนอกจากความปรากฏแห่งตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรม ๘ ประการเป็นไฉน คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๘ ประการนี้แลที่บุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ที่ยังไม่เกิดย่อมเกิดขึ้น ไม่เกิดขึ้นนอกจากความปรากฏแห่งตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า”