กาฬิโคธาสูตร เล่ม ๑๙

๘. วัสสสูตร

ว่าด้วยธรรมที่เป็นไปเพื่อความสิ้นอาสวะ

{๑๕๙๕} [๑๐๓๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเมื่อฝนลูกเห็บตกลงบนภูเขา นํ้านั้นไหลไปตามที่ลุ่ม ย่อมยังซอกเขา ลำธาร ลำห้วยให้เต็ม ซอกเขา ลำธาร ลำห้วยเต็มแล้วย่อมยังหนองให้เต็ม หนองเต็มแล้วย่อมยังบึงให้เต็ม บึงเต็มแล้วย่อมยังแม่น้ำน้อยให้เต็ม แม่นํ้าน้อยเต็มแล้วย่อมยังแม่น้ำใหญ่ให้เต็ม แม่น้ำใหญ่เต็มแล้วย่อมยังสมุทรสาครให้เต็ม ฉันใด ความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ในพระธรรม ในพระสงฆ์ และศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้วของอริยสาวกอันใด ธรรมเหล่านี้เมื่อไหลไปถึงฝั่ง ย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นอาสวะ ฉันนั้นเหมือนกัน”

๙. กาฬิโคธาสูตร

ว่าด้วยองค์คุณของพระโสดาบัน

{๑๕๙๖} [๑๐๓๕] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครองอันตรวาสกแล้วทรงถือบาตรจีวรเสด็จเข้าไปยังนิเวศน์ของเจ้าสากิยานีนามว่ากาฬิโคธา ประทับนั่งบนอาสนะที่เขาปูถวาย พระนางกาฬิโคธาสากิยานีเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นแล้วทรงถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงได้ตรัสกะพระนางกาฬิโคธาสากิยานีว่า

{๑๕๙๗} “ดูก่อนพระนางโคธา อริยสาวิกาผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ ย่อมเป็นโสดาบัน มีความไม่ตกตํ่าเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวิกาในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์ ... มีจิตปราศจากความตระหนี่อันเป็นมลทิน มีจาคะอันสละแล้ว มีฝ่ามืออันชุ่ม ยินดีในการเสียสละ เป็นผู้ควรแก่การขอ ยินดีในการจำแนกแจกทาน อยู่ครองเรือน ดูก่อนพระนางโคธา อริยสาวิกาผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลย่อมเป็นโสดาบัน มีความไม่ตกตํ่าเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า”{๑๕๙๘} พระนางกาฬิโคธากราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โสตาปัตติยังคะ ๔ ประการเหล่าใดที่พระองค์ทรงแสดงแล้ว ธรรมเหล่านั้นมีอยู่ในหม่อมฉัน และหม่อมฉันก็เห็นชัดในธรรมเหล่านั้น เพราะว่าหม่อมฉันประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... อนึ่ง ไทยธรรมสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่มีอยู่ในตระกูล ทั้งหมดนั้นยังมิได้ถูกแบ่ง จัดเป็นของทั่วไปแก่ท่านผู้มีศีสมีกัลยาณธรรม”

“ดูก่อนพระนางโคธา เป็นลาภของท่าน ท่านได้ดีแล้ว โสดาปัตติผลท่านพยากรณ์แล้ว”

๑๐. นันทิยสักกสูตร

ว่าด้วยอยู่ด้วยความประมาทและไม่ประมาท

{๑๕๙๙} [๑๐๓๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ครั้งนั้นแล เจ้าศากยะพระนามว่านันทิยะ เสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วทรงถวายบังคม