วิชชาสูตร เล่ม ๑๙

๘. วิชชาสูตร

ว่าด้วยวิชชา

{๑๖๙๕} [๑๐๘๘] ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘วิชชา วิชชา’ ดังนี้ วิชชาคืออะไร ก็บุคคลชื่อว่าผู้ถึงวิชชาด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ความรู้ในทุกข์ ความรู้ในเหตุให้ทุกข์เกิด ความรู้ในความดับแห่งทุกข์ ความรู้ในทางที่ให้ถึงความดับทุกข์ นี้เรียกว่าวิชชา ก็บุคคลชื่อว่าผู้ถึงวิชชาด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล ดูก่อนภิกษุ เพราะฉะนั้นแล เธอพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

๙. สังกาสนสูตร

ว่าด้วยบัญญัติแห่งอริยสัจ ๔

{๑๖๙๖} [๑๐๘๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราบัญญัติว่า ‘นี้เป็นทุกขอริยสัจ’ อักขระ พยัญชนะ วิภัตติ (หลักการแจกจำแนก) ในการบัญญัติทุกขอริยสัจนั้นว่า ‘นี้เป็นทุกขอริยสัจ แม้เพราะเหตุนี้ ๆ’ หาประมาณมิได้ เราบัญญัติว่า ‘นี้เป็นทุกขสมุทยอริยสัจ ... นี้เป็นทุกขนิโรธอริยสัจ ... นี้เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ’ อักขระ พยัญชนะ วิภัตติในการบัญญัติทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจนั้นว่า ‘นี้เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ แม้เพราะเหตุนี้ ๆ’ หาประมาณมิได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”