๑๒. สิคาลสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๖

๑๒. ทุติยสิคาลสูตร

ว่าด้วยเรื่องสุนัขจิ้งจอก

{๖๘๕}[๒๓๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

เธอทั้งหลายได้พึงเรื่องของสุนัขจิ้งจอกที่อยู่ไม่เป็นสุขคืนยังรุ่งแล้วมิใช่หรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ได้ฟังมาแล้ว พระพุทธเจ้าข้า,’

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในสุนัขจิ้งจอกแก่ตัวนั้นยังมีความกตัญณกตเวที

อยู่บ้าง แต่ว่าภิกษุบางพวกในธรรมวินัยนี้ผู้ปฏิญาณว่าเป็นศากยบุตร ไม่มีความกตัญฌูกตเวทีสักนิดเลย เพราะเหตุดังนี้นั้น เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักเป็นผู้กตัญญู เราจักเป็นผู้กตเวที อุปการะแม้เล็กน้อยที่เขาทำไว้ในพวกเรา จักไม่เสื่อมหายไป, ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๑๒)

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กูฏสูตร ๒. นขสิขสูตร

๓. กุลสูตร ๔. โอกขาสูตร

๕. สัตติสูตร ๖. ธนุคคหสูตร

๗. อาณิสูตร ๘. กลิงครสูตร

๙. นาคสูตร ๑๐. พิฬารสูตร

๑๑.สิคาลสูตร ๑๒. ทุติยสิคาลสูตร

จบ โอปัมมสังยุต

๑๐. ภิกขุสังยุต

๑. โกลิตสูตร

ว่าด้วยดุษณีภาพแบบพระอริยะ

{๖๘๖}[๒๓๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม

ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล ท่านพระมหา

โมคคัลลานะเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุทั้งหลายรับคำท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้ว

{๖๘๗}ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวดังนี้ว่า “ขอโอกาสเถิด ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อผมหลีกเร้นอยู่ในที่ลับได้เกิดความปริวิตกแห่งใจขึ้นอย่างนี้ว่า ‘มีคำที่เรียกว่า ‘ดุษณีภาพแบบพระอริยะ ดุษณีภาพแบบพระอริยะ, ดังนี้ ดุษณีภาพแบบพระอริยะเป็นไฉน, ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมนั้นมีความคิดดังนี้ว่า ‘ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้บรรลุทุติยฌานที่มีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นเอกผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจารเพราะวิตกวิจารสงบไป มีปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิอยู่ นี้เรียกว่าดุษณีภาพแบบพระอริยะ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมนั้นก็บรรลุทุติยฌานที่มีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นเอกผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจารเพราะวิตกวิจารสงบไป มีปีติและสุข

อันเกิดแต่สมาธิอยู่ เมื่อผมนั้นอยู่ด้วยวิหารธรรมนี้ สัญญาและมนสิการ

อันประกอบด้วยวิตกย่อมฟุ้งขึ้น

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเข้าไป

หาผมด้วยฤทธิ์ตรัสดังนี้ว่า “โมคคัลลานะ โมคคัลลานะผู้เป็นพราหมณ์

เธออย่าประมาทดุษณีภาพแบบพระอริยะ เธอจงรวมจิตตั้งไว้ในดุษณีภาพ

แบบพระอริยะ จงทำจิตให้มีภาวะเป็นเอกผุดขึ้นในดุษณีภาพแบบอริยะ จง