พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อภิสมัยสังยุตต์ · พุทธวรรค
๑. เทศนาสูตร เล่ม ๑๖
Text layerBuddha’s wordsItems ๑–๓ (Royal Thai)1/6 in พุทธวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค อภิสมัยสังยุตต์ พุทธวรรค เทศนาสูตร (Royal Thai Volume 16 · Mahachula Volume 16 · Mahamakut Volume 26 · Chaloem Phrakiat Volume 16)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 16, pp. 1–3
พระไตรปิฎกภาษาไทย
พระบาลีสุตตันนปิฎก
สังยุตตนิกาย
นิทานวรรคสังยุต
ฉบับเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
เนื่องในการจัดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ปี
พุทธศักราช ๒๙๙๙
มหาเถรสมาคม จัดพิมพ์
๑๖
พระบาลีสุตตันตปิฎก
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
๑. นิทานสังยุต
๑. พุทธวรรค
๑. ปฏิจจสมุปปาทสูตร
ว่าด้วยปฎิจจสมุปบาท
{๑}[๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระ ผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลฺายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า“ดูก่อนภิกษุ
- ๑สังยุตตนิกาย นิทานวรรคสังยุต เป็นชื่อของพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๖ หรือพระบาลีสุตตันนปิฎก เล่มที่ ๘ จัดเป็นคัมภีร์หรือเล่มหนังสือที่ ๒ ในบรรดาคัมภีร์ทั้ง ๕ (คือ สคาถวรรค นิทานวรรค ขันธวารวรรค สฬายตนวรรค และมหาวารวรรค) ของพระบาลีสุตตันนปิฎก สังยุตตนิกาย คำว่า นิทานวรรค แปลตามศัพท์ว่า หมวดว่าด้วยธรรมที่เป็นต้นเหตุ หมายถึงกลุ่มพระสูตรที่มี เนื้อหาเกี่ยวกับธรรมที่เป็นต้นเหตุของการเกิดและการดับทุกข์ บรรจุพระสูตรไว้ทั้งหมด ๓๓๗ สูตรโดยแบ่งเป็นสังยุตคือประมวลพระสูตรที่มีเนื้อหาอย่างเดียวกันหรือเกี่ยวข้องกันมารวมไว้ด้วยกันได้ ๑๐ สังยุต ซึ่งแต่ละสังยุตมีทั้งแบ่งย่อยออกเป็นวรรคและไม่แบ่งเป็นวรรค
- ๒ข้าพเจ้า ในพระสูตรนี้และพระสูตรอื่น ๆ ในพระสุตตันตปิฎก เป็นคำของท่านพระอานนท์ ซึ่งกล่าวเมื่อคราวทำสังคายนาครั้งที่ ๑ (นัย ที.สี.อ. ๓๐-๓๑, ม.มู.อ. ๑/๒, สํ.ส.อ. ๘)
ทั้งหลาย เราจักแสดงปฏิจจสมุปบาท แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังปฏิจจสมุปบาทนั้น จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
{๒}“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปฏิจจสมุปบาทเป็นไฉน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย
เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย จึงมีสังขาร
เพราะสังขารเป็นปัจจัย จึงมีวิญญาณ
เพราะวิญญาณเป็นปัจจัย จึงมีนามรูป
เพราะนามรูปเป็นปัจจัย จึงมีสฬายตนะ
เพราะสฬายตนะเป็นปัจจัย จึงมีผัสสะ
เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนา
เพราะเวทนาเป็นปัจจัย จึงมีตัณหา
เพราะตัณหาเป็นปัจจัย จึงมีอุปาทาน
เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย จึงมีภพ
เพราะภพเป็นปัจจัย จึงมีชาติ
เพราะชาติเป็นปัจจัย จึงมีชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส อุปายาส
เป็นอันว่ากองทุกข์ทั้งมวลนั่นย่อมเกิดมีได้ด้วยอาการดังนี้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เราเรียกว่าปฏิจจสมุปบาท
{๓}อนึ่ง เพราะอวิชชานั่นแหละดับโดยไม่เหลือด้วยมรรคคือวิราคะ สังขารจึงดับ
- ๑ปฏิจจสมุปบาท ธรรมที่อาศัยกันเกิดขึ้นพร้อม เรียกอีกอย่างว่า ปัจจยาการ คือ อาการที่สภาวธรรมทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่กันและกันเกิดขึ้นพร้อมกัน (สํ.นิ.อ. ๗) หมายถึงความเกิดขึ้นแห่งธรรมทั้งหลายเพราะอาศัยกัน การที่สิ่งทั้งหลายอาศัยกันและกันจึงเกิดมีขึ้น การที่ทุกข์เกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัยต่อเนื่องกันมา เป็นต้น
End of ๑. เทศนาสูตร