๖. สาสปสูตร เล่ม ๑๖

๖. สาสปสูตร

ว่าด้วยกำหนดอายุกัปด้วยการเปรียบกับเมล็ดผักกาด

{๔๓๑}[๑๒๙] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ

ภิกษุรูปนั้นนั่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ

กัปหนึ่งยาวนานเพียงไรเล่าหนอ,’

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ กัปหนึ่งนานนัก มิใช่

ง่ายเลยที่จะนับกัปนั้นว่า มีเท่านี้ปี ... หรือว่ามีเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ปี”

“ก็พระองค์พอจะทรงอุปมาได้ไหม พระพุทธเจ้าข้า”

{๔๓๒} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “พอจะอุปมาได้ ภิกษุ” แล้วจึงตรัสต่อ

ไปว่า “ดูก่อนภิกษุ เปรียบเหมือนมีนครที่สร้างด้วยเหล็ก ยาวโยชน์หนึ่ง

กว้างโยชน์หนึ่ง สูงโยชน์หนึ่ง เต็มด้วยเมล็ดผักกาด มีเมล็ดผักกาดรวมกันเป็นกลุ่มก้อน บุรุษพึงหยิบเอาเมล็ดผักกาดออกจากนครนั้น ๑๐๐ ปีต่อเมล็ดเมล็ดผักกาดกองใหญ่นั้นจะยังสิ้นไปหมดไปเพราะความพยายามนี้เร็วกว่าแลส่วนกัปหนึ่งหาได้หมดไปสิ้นไปเร็วอย่างนั้นไม่ ดูก่อนภิกษุ กัปหนึ่งยาวนาน

อย่างนี้แล บรรดากัปที่ยาวนานอย่างนี้ เธอทั้งหลายท่องเที่ยวไปแล้วมิใช่ ๑

กัป มิใช่ ๑๐๐ กัป มิใช่ ๑,๐๐๐ กัป มิใช่ ๑๐๐,๐๐๐ กัป ข้อนั้นเพราะเหตุไรเพราะว่าสังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเพียงเท่านี้ก็เพียงพอที่จะเบื่อหน่าย เพียงพอที่จะคลายกำหนัดเพียงพอที่จะหลุดพ้นในสังขารทั้งปวงกัน” (๖)

๗. สาวกสูตร

ว่าด้วยกำหนดจำนวนกัปด้วยอุปมาถึงสาวก

{๔๓๓}[๑๓๐] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี...

ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ...

ภิกษุเหล่านั้นนั่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กัปทั้งหลายที่ผ่านไปแล้วล่วงไปแล้วมีมากเท่าไรหนอ

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กัปทั้งหลายที่ผ่านไปแล้วล่วงไปแล้วมีมากนัก มิใช่ง่ายที่จะนับกัปเหล่านั้นว่า มีเท่านี้กัป มีเท่านี้

๑๐๐ กัป มีเท่านี้ ๑,๐๐๐ กัป หรือว่ามีเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ กัป”

“ก็พระองค์พอจะทรงอุปมาได้ไหม พระพุทธเจ้าข้า”

{๔๓๔} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “พอจะอุปมาได้ ภิกษุทั้งหลาย”แล้ว

ตรัสต่อไปว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสาวก ๔ รูปในศาสนานี้เป็นผู้มีอายุ ๑๐๐ปี มีชีวิต ๑๐๐ ปี หากว่าท่านเหล่านั้นพึงระลึกถอยหลังไปได้วันละ ๑๐๐,๐๐๐ กัปกัปที่ท่านเหล่านั้นยังระลึกไปไม่ถึงพึงยังมีอยู่อีก สาวก ๔รูปของเราผู้มีอายุ ๑๐๐ปี มีชีวิต ๑๐๐ ปี พึงทำกาละเมื่ออายุรูปละ ๑๐๐ ปี โดยแท้แล กัปที่ผ่านไปแล้วล่วงไปแล้วมีมากอย่างนี้แล มิใช่ง่ายที่จะนับกัปเหล่านั้นว่า มีเท่านี้กัปมีเท่านี้ ๑๐๐ กัป มีเท่านี้ ๑,๐๐๐ กัป หรือว่ามีเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ กัป ข้อนั้นเพราะเหตุไร ... เพราะว่าสังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ...

เพียงพอจะหลุดพ้นในสังขารทั้งหลายกัน” (๗)