๑. จักขุสูตร เล่ม ๑๗

๔. โอกกันตสังยุต

๑. จักขุสูตร

ว่าด้วยสัทธานุสารีและธัมมานุสารีบุคคล

{๔๖๙} [๓๐๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักขุไม่เที่ยง มี

ความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา โสตะไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา ฆานะไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา ชิวหาไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา กายไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา มโนไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดเชื่อมั่นไม่หวั่นไหวซึ่งธรรมเหล่านี้อย่างนี้ เราเรียกผู้นี้ว่าเป็นสัทธานุสารี ผู้ก้าวลงสู่สัมมัตตนิยาม ก้าวลงสู่สัปปุริสภูมิ ล่วงภูมิปุถุชน เป็นผู้ไม่ควรเพื่อทำกรรมที่ทำแล้วจะเขาถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉานหรือปิตติวิสัย ไม่ควรเพื่อทำกาละตราบเท่าที่ยังไม่ทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้ย่อมควรต่อการเพ่งพินิจด้วยปัญญา

โดยประมาณอย่างนี้แก่ผู้ใด เราเรียกผู้นี้ว่าเป็นธัมมานุสารี ผู้ก้าวลงสู่สัมมัตตนิยาม ก้าวลงสู่สัปปุริสภูมิ ล่วงภูมิปุถุชน เป็นผู้ไม่อาจที่จะทำกรรมที่ทำ

แล้วจะเข้าถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน หรือปิตติวิสัย ไม่สามารถที่จะทำกาละตราบเท่าที่ยังไม่ทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดรู้เห็นธรรมเหล่านี้อย่างนี้ เราเรียกผู้นี้ว่าเป็นโสดาบัน ผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในเบื้องหน้า”

๒. รูปสูตร

ว่าด้วยสัทธานุสารีและธัมมานุสารีบุคคล

{๔๗๐} [๓๐๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปไม่เที่ยง มีความ

แปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา เสียงไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา กลิ่นไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดารสไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา โผฏฐัพพะ(สิ่งที่ถูก ต้องกาย)ไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา ธรรมารมณ์(สิ่ง ที่ยึดหน่วงใจ)ไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดเชื่อมั่นไม่หวั่นไหวซึ่งธรรมเหล่านี้อย่างนี้ เราเรียกผู้นี้ว่าเป็นสัทธานุสารี ก้าวลงสู่สัมมัตตนิยาม ก้าวลงสู่สัปปุริสภูมิ ล่วงภูมิปุถุชน ไม่ควรเพื่อทำกรรมที่ทำแล้วจะเข้าถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน หรือปิตติวิสัย ไม่ควรเพื่อทำกาละตราบเท่าที่ยังไม่ทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้ย่อมควรต่อการเพ่งพินิจด้วยปัญญา

โดยประมาณอย่างนี้แก่ผู้ใด เราเรียกผู้นี้ว่าเป็นธัมมานุสารี ผู้ก้าวลงสู่สัมมัตตนิยาม ก้าวลงสู่สัปปุริสภูมิ ล่วงภูมิปุถุชน ไม่ควรเพื่อทำกรรมที่ทำ

แล้วจะเข้าถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน หรือปิตติวิสัย ไม่ควรเพื่อทำกาละตราบเท่าที่ยังไม่ทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล