พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ทิฏฐิสังยุต · โสตาปัตติวรรค
๖. กโรโตสูตร เล่ม ๑๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๔๒๗–๔๒๘ (Royal Thai)6/18 in โสตาปัตติวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ทิฏฐิสังยุต โสตาปัตติวรรค กโรโตสูตร (Royal Thai Volume 17 · Mahachula Volume 17 · Mahamakut Volume 27 · Chaloem Phrakiat Volume 17)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 17, pp. 290–293
แล้วไม่มีผล .... เพราะการแตกสลายไป ทั้งพาลทั้งบัณฑิตย่อมขาดสูญพินาศสิ้น หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ 'ดังนี้ได้ไหม”
“ไม่ได้อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลอริยสาวกละความสงสัยในฐานะ ๖
เหล่านี้ได้ ชื่อว่าเป็นอันละความสงสัยแม้ในทุกข์ แม้ในทุกขสมุทัย แม้ในทุกขนิโรธ แม้ในทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา เมื่อนั้นอริยสาวกนี้เราเรียกว่าเป็นโสดาบัน ผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในเบื้องหน้า”
๖. กโรโตสูตร
ว่าด้วยเหตุเกิดอกิริยทิฏฐิ
{๔๒๗} [๒๑๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่ออะไรหนอ
มีอยู่ เพราะถือมั่นอะไร เพราะยึดมั่นอะไร จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ผู้อื่นให้เบียดเบียน ทำเขาให้เศร้าโศกเอง ใช้ผู้อื่นทำเขาให้เศร้าโศก ทำเขาให้ลำบากเอง ใช้ผู้อื่นทำเขาให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ทำเขาให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์
ลักทรัพย์ ตัดช่องย่องเบา ปล้นไม่ให้เหลือ ทำโจรกรรมในเรือนหลังเดียวซุ่มอยู่ที่ทางเปลี่ยว เป็นชู้ภรรยาเขา พูดเท็จ ผู้ทำไม่ชื่อว่าทำบาป แม้หากผู้ใดจะใช้จักรซื่งมีคมรอบตัวคมเหมือนมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ทำให้เป็นลานเนื้อ ให้เป็นกองเนื้ออันเดียวอัน บาปที่มีการทำเช่นนั้นเป็นเหตุก็ย่อมไม่มีแก่เขา ไม่มีบาปมาถึงเขา แม้หากบุคคลจะไปยังฝั่งขวาแห่งแม่นั้าคงคาฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน บาปที่มีการทำเช่นนั้นเป็นเหตุก็ย่อมไม่มีแก่เขา ไม่มีบาปมาถึงเขาแม้หากบุคคลจะไปยังฝั่งช้ายแห่งแม่น้ำคงคา ให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง
ใช้ให้ผู้อื่นบูชา บุญที่มีการทำเช่นนั้นเป็นเหตุก็ย่อมไม่มีแก่เขา ไม่มีบุญมาถึงเขา ด้วยการให้ทาน การฝึกฝนอินทรีย์ การสำรวมด้วยศีล การกล่าวคำสัตย์บุญที่มีการทำเช่นนั้นเป็นเหตุย่อมไม่มีแก่เขา ไม่มีบุญมาถึงเขา’ ดังนี้”
ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมทั้งหลายของ
พวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลัก ....”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อรูปมีอยู่ เพราะถือมั่นรูป เพราะยึดมั่นรูป
จึงมีทิฏฐิแกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ผู้อื่นให้ทำ .... ด้วยการให้ทานการฝึกฝนอินทรีย์ การสำรวมด้วยศีล การกล่าวคำสัตย์ บุญที่มีการทำเช่น
นั้นเป็นเหตุย่อมไม่มีแก่เขา ไม่มีบุญมาถึงเขา’ ดังนี้ เมื่อเวทนามีอยู่ ... เมื่อสัญญามีอยู่ .... เมื่อสังขารทั้งหลายมีอยู่ ... เมื่อวิญญาณมีอยู่ เพราะถือมั่นวิญญาณ เพราะยึดมั่นวิญญาณ จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘เมื่อบุคคลทำเองใช้ผู้อื่นให้ทำ .... ด้วยการให้ทาน การฝึกฝนอินทรีย์ การสำรวมด้วยศีลการกล่าวคำสัตย์ บุญที่มีการทำเช่นนั้นเป็นเหตุย่อมไม่มีแก่เขา ไม่มีบุญมาถึงเขา’ ดังนี้
{๔๒๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำดัญความข้อนั้นเป็นไฉน รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า,’
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า”
“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา เพราะไม่
ถือมั่นสิ่งนั้น จะพึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ผู้อื่นให้ทำ ....
ด้วยการให้ทาน การฝึกฝนอินทรีย์ การสำรวมด้วยศีล การกล่าวคำสัตย์
บุญที่มีการทำเช่นนั้นเป็นเหตุย่อมไม่มีแก่เขา’ ดังนี้ได้ไหม”
“ไม่ได้อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“เวทนา ... สัญญา ... สังขาร ... วิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า”
“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา เพราะไม่
ถือมั่นสิ่งนั้น จะพึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ผู้อื่นให้ทำ....
ด้วยการให้ทาน การฝึกฝนอินทรีย์ การสำรวมด้วยศีล การกล่าวคำสัตย์
บุญที่มีการทำเช่นนั้นเป็นเหตุย่อมไม่มีแก่เขา ไม่มีบุญมาถึงเขา, ดังนี้ได้ไหม”
“ไม่ได้อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“แม้สิ่งที่บุคคลเห็นแล้ว ฟังแล้ว ทราบแล้ว รู้แจ้งแล้ว ถึงแล้ว แสวงหาแล้ว ใคร่ครวญแล้วด้วยใจ สิ่งนั้นเที่ยงหรือไม่เที่ยงเล่า”
“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า”
“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา เพราะไม่
ถือมั่นสิ่งนั้น จะพึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ผู้อื่นให้ทำ ...
ด้วยการให้ทาน การฝึกฝนอินทรีย์ การสำรวมด้วยศีล การกล่าวคำสัตย์ บุญที่มีการทำเช่นนั้นเป็นเหตุย่อมไม่มีแก่เขา ไม่มีบุญมาถึงเขา, ดังนี้ได้ไหม”
“ไม่ได้อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลอริยสาวกละความสงสัยในฐานะ ๖
เหล่านี้ได้ ชื่อว่าเป็นอันละความสงสัยแม้ในทุกข์ แม้ในทุกขสมุทัย แม้ในทุกขนิโรธ แม้ในทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา เมื่อนั้นอริยสาวกนี้เราเรียกว่าเป็นโสดาบัน ผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในเบื้องหน้า”
๗. เหตุสูตร
ว่าด้วยเหตุเกิดอเหตุทุกทิฏฐิ
{๔๒๙} [๒๑๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่ออะไรหนอมี
อยู่ เพราะถือมั่นอะไร เพราะยึดมั่นอะไร จึงมีทิฎฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘ไม่มีเหตุไม่มีปัจจัยเพื่อความเศร้าหมองแห่งสัตว์ทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายหาสาเหตุมิได้หาปัจจัยมิได้ ย่อมเศร้าหมองเอง ไม่มีเหตุ ไม่มีปัจจัยเพื่อความบริสุทธิ์แห่งสัตว์ทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายหาสาเหตุมิได้ หาปัจจัยมิได้ ย่อมบริสุทธิ์เอง ไม่มีการกระทำของตนเอง ไม่มีการกระทำของผู้อื่น ไม่มีการกระทำเยี่ยงบุรุษ ไม่มีกำลัง ไม่มีความเพียร ไม่มีเรี่ยวแรงเยี่ยงบุรุษ ไม่มีความบากบั่นเยี่ยงบุรุษสัตว์ทั้งปวง ปาณะทั้งปวง ภูตทั้งปวง ชีวะ ทั้งปวงล้วนไม่มีอำนาจ ไม่มีกำลังไม่มีความเพียร แปรไปตามเคราะห์ดีเคราะห์ร้าย ตามความประจวบเหมาะและตามสภาวการณ์ ย่อมเสวยสุขเสวยทุกข์ในอภิชาติทั้ง ๖ เท่านั้น ดังนี้”
- ๑คำว่า สัตว์ หมายถึงสัตว์ดิรัจฉานชั้นสูง เช่น อูฐ โค ลา เป็นต้น ปาณะ คือเหล่าสัดว์ที่ดำรงชีวิตอยู่ด้วยลมหายใจเข้าออก มีสัตว์ที่มีอินทรีย์เดียวหรือสองอินทรีย์เป็นต้น ภูต หมายถึงสัตว์ที่อยู่ในฟองไข่และครรภ์มารดาเป็นต้น ชีวะ ได้แก่ สิ่งมีชีวิตจำพวกพืชต่างๆ (ที.สี.อ. ๑๔๖, ม.ม.อ. ๘๙,สํ.ข.อ. ๓๗๒-๓๗๓)
- ๒อภิชาติทั้ง ๖ เป็นศัพท์บัญญัติของลัทธิอเหตุกทิฏฐินี้ ซี่งหมายถึงการกำหนดประเภทแห่งชนชั้ นตามที่มักชลิโคศาลผู้เป็นศาสดาเจ้าลัทธิเห็นว่ามีความบริสุทธิ์ขาวสะอาดมากน้อยต่างกันไปตามลำดับโดยใช้สีเป็นเครี่องกำหนด มี ๖ ประเภท คือ (๑) กัณหาภิชาติ ประเภทแห่งชนชั้นสีดำ หมายถึงผู้ทำบาปกรรมหรือสาละวนอยู่ในบาปกรรมต่าง ๆ ได้แก่ พวกพรานนก คนฆ่าสุกร ชาวประมง พวกโจร เพชฌฆาต หรือพวกคนที่ทำทารุณกรรมต่าง ๆ เป็นต้น (๒) นีลาภิชาติ ประเภทแห่งชนชั้นสีเขียว ได้แก่ พวกภิกษุในพระพุทธศาสนาและพวกนักบวชในสัทธิต่าง ๆ ซึ่งมักชลิโคศาล เข้าใจว่าไม่บริสุทธิ์เพราะยังมีราคะเสพปัจจัยและมีความประพฤติเป็นดุจเสี้ยนหนามต่อลัทธิของตน (๓) โลหิตาภิชาติ ประเภทแห่งชนชั้นสีแดง ได้แก่ พวกนักบวชที่เรียกว่านิครนภ์ซึ่งนุ่งห่มผ้าผืนเดียวเป็นวัตร มีความขาวสะอาดกว่าอภิชาติ ๒ ประเภทแรก (๔) หลิททาภิชาติ ประเภทแห่งชนชั้นสีเหลือง ได้แก่ พวกนักบวชที่เรียกว่าอเจลกและสาวกซึ่งนุ่งห่มผ้าขาว มีความขาวสะอาด
End of ๖. กโรโตสูตร