๑. นตุมหากสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๗

๔. นตุมหากวรรค

๑. นตุมหากสูตร

ว่าด้วยการละขันธ์ ๕ อันไม่ใช่ของใคร

{๗๑} [๓๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย สิ่งนั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย สิ่งที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อะไรเล่าไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย คือ รูปไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย รูปนั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย รูปที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข เวทนาไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เวทนานั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย เวทนาที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข สัญญาไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย สัญญานั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย สัญญาที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล

เพื่อความสุข สังขารทั้งหลายไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย สังขารทั้งหลายนั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย สังขารทั้งหลายที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข วิญญาณไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย วิญญาณนั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย วิญญาณที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข{๗๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนหญ้า ไม้ กิ่งไม้ และใบไม้บรรดามีในพระวิหารเชตวันนี้ คนพึงขนไปบ้าง พึงเผาบ้าง พึงทำตามปัจจัยบ้าง ก็เธอทั้งหลายพึงคิดอย่างนี้หรือว่า ‘คนย่อมขนไป ย่อมเผา หรือย่อมทำตามปัจจัยซึ่งเราทั้งหลาย”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้อนั้นหามิได้ พระพุทธเจ้าข้า”

“ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร”

“เพราะว่าสิ่งนั้นไม่ใช่ตนหรือสิ่งที่นับเนื่องในตนของพวกข้าพระองค์ พระพุทธเจ้าข้า”

“ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย รูปก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ... เวทนาก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ... สัญญาก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ... สังขารทั้งหลายก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ... วิญญาณก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย วิญญาณนั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย วิญญาณที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข”

๒. ทุติยนตุมหากสูตร

ว่าด้วยการละขันธ์ ๕ อันไม่ใช่ของใคร สูตรที่ ๒

{๗๓} [๓๔] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย สิ่งนั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย สิ่งที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อะไรเล่าไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย รูปนั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย รูปที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข เวทนาไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ... สัญญาไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ... สังขารทั้งหลายไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ... วิญญาณไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย วิญญาณนั้นเธอทั้งหลายจงละเสีย วิญญาณที่เธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุข”