๗. ปริมุจจิตสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๗

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน เธอทั้งหลายย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ ดังนี้หรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “หามิได้ พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดีละ ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ดังนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... ย่อมรู้ชัดว่า ...กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๗. ทุติยปริปุจฉิตสูตร

ว่าด้วยการเห็นขันธ์ ๕ เพื่อความหลุดพ้น สูตรที่ ๒

{๓๐๗} [๑๑๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน เธอทั้งหลายย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ดังนี้หรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดีละ ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ดังนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ... ย่อมรู้ชัดว่า ... กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๘. สัญโญชนสูตร

ว่าด้วยธรรมเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์และสังโยชน์

{๓๐๘} [๑๒๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์และสังโยชน์ เธอทั้งหลายจงฟัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์เป็นไฉน สังโยชน์เป็นไฉน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณชื่อว่าธรรมเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์ ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นชื่อว่าสังโยชน์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าธรรมเป็นที่ตั้งแห่งสังโยชน์ นี้เรียกว่าสังโยชน์”

๙. อุปาทานิยสูตร

ว่าด้วยธรรมเป็นที่ตั้งแห่งอุปาทานและอุปาทาน

{๓๐๙} [๑๒๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมเป็นที่ตั้งแห่งอุปาทานและอุปาทาน เธอทั้งหลายจงฟัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมเป็นที่ตั้งแห่งอุปาทานเป็นไฉน อุปาทานเป็นไฉน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณชื่อว่าธรรมเป็นที่ตั้งแห่งอุปาทาน ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นชื่อว่าอุปาทาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าธรรมเป็นที่ตั้งแห่งอุปาทาน นี้เรียกว่าอุปาทาน”