พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย · จูฬยมกวรรค
๘. โกสัมพิยสูตร เล่ม ๑๒
Text layerBuddha’s wordsItems ๕๔๐–๕๕๐ (Royal Thai)8/10 in จูฬยมกวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ จูฬยมกวรรค โกสัมพิยสูตร (Royal Thai Volume 12 · Mahachula Volume 12 · Mahamakut Volume 19 · Chaloem Phrakiat Volume 12)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 12, pp. 600–608
๘. โกสัมพิยสูตร
ว่าด้วยภิกษุชาวพระนครโกสัมพี
{๕๔๐} [๔๙๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ณพระวิหารโฆสิตารามใกล้ พระนครโกสัมพี สมัยนั้น พวกภิกษุในพระนครโกสัมพีเกิดความบาดหมาง กัน เกิดการทะเลาะกัน ถึงการวิวาทกัน พูดจาทิ่มแทงกันอยู่ ไม่ยินยอมกัน ไม่ปรารถนาจะยินยอมกัน ไม่ตกลงกัน ไม่ปรารถนาที่จะตกลงกัน
ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้น แล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ กราบทูลว่า “ขอประทานพระวโรกาส พวกภิกษุในพระนครโกสัมพีเกิด ความบาดหมางกัน เกิดการทะเลาะกัน ถึงการวิวาทกัน พูดจาทิ่มแทงกันอยู่ ไม่ยินยอมกัน ไม่ปรารถนาจะยินยอมกัน ไม่ตกลงกัน ไม่ปรารถนาที่จะ ตกลงกัน พระพุทธเจ้าข้า”ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุรูปหนึ่งมาแล้วรับสั่ง ว่า “มานี่แน่ะ ภิกษุ เธอจงเรียกภิกษุเหล่านั้นมาตามคำของเราว่า ‘พระศาสดาของพวกเรารับสั่งหาท่านผู้มีอายุทั้งหลาย’
ภิกษุรูปนั้นทูลรับพระบัญชาพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า” ดังนี้แล้วเข้าไปหาภิกษุเหล่านั้นแล้วบอกว่า “พระศาสดา รับสั่งหาท่านผู้มีอายุทั้งหลาย”
ภิกษุเหล่านั้นรับคำภิกษุนั้นว่า “อย่างนั้น ท่านผู้มีอายุ” ดังนี้แล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง
{๕๔๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามภิกษุเหล่านั้นว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่า “พวกเธอเกิดความบาดหมางกัน เกิดการทะเลาะกัน ถึงการวิวาทกัน
พูดจาทิ่มแทงกันอยู่ ไม่ยินยอมกัน ไม่ปรารถนาจะยินยอมกัน ไม่ตกลงกัน ไม่ปรารถนาที่จะตกลงกันจริงหรือ”
ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “จริงอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ในเวลา ที่พวกเธอเกิดความบาดหมางกัน เกิดการทะเลาะกัน ถึงการวิวาทกัน พูดจา ทิ่มแทงกันอยู่พวกเธอเข้าไปตั้งเมตตากายกรรม เข้าไปเมตตาวจีกรรม เข้าไป ตั้งเมตตามโนกรรมในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายทั้งต่อหน้าและลับหลัง บ้างไหม”
“ข้อนั้นไม่มีเลย พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเช่นนี้ก็เป็นอันว่าในเวลาที่พวกเธอเกิดความ บาดหมางกัน เกิดการทะเลาะกัน ถึงการวิวาทกัน พูดจาทิ่มแทงกันอยู่ พวกเธอมิได้เข้าไปตั้งเมตตากายกรรมมิได้เข้าไปเมตตาวจีกรรมมิได้ เข้าไปตั้งเมตตามโนกรรมในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายทั้งต่อหน้าและ ลับหลังเลย ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย เมื่อเป็นดังนั้น พวกเธอรู้อะไร เห็นอะไร จึงเกิดความบาดหมางกัน เกิดการทะเลาะกัน ถึงการวิวาทกัน พูดจา ทิ่มแทงกันอยู่ ไม่ยินยอมกัน ไม่ปรารถนาจะยินยอมกัน ไม่ตกลงกัน ไม่ ปรารถนาที่จะตกลงกัน ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ข้อนั้นนั่นแหละจักเป็นไป เพื่อความไม่เกื้อกูลเพื่อความทุกข์แก่เธอทั้งหลาย ตลอดกาลนาน”สาราณียธรรม ๖
{๕๔๒} [๔๙๒] ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสบอกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๖ ประการนี้เป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึงกัน ทำให้
- ๑สาราณียธรรม ธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความให้ระลึกถึง ธรรมเป็นเหตุให้ระลึกถึงกัน หลักการอยู่ ร่วมกัน (นัย ที.ม.อ. ๑๓๓-๑๓๔, ม.มู.อ. ๒/๓๐๒)
เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่ วิวาทกัน เพื่อความพร้อมเพรียงกัน เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ธรรม ๖ ประการ คืออะไรบ้าง คือ
๑. ภิกษุในธรรมวินัยนี้เข้าไปตั้งกายกรรมประกอบด้วยเมตตาใน เพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายทั้งต่อหน้าและลับหลัง ธรรมข้อนี้ เป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึงกัน ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความ พร้อมเพรียงกัน เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน๒. อีกประการหนึ่งภิกษุทั้งหลายภิกษุในธรรมวินัยนี้เข้าไปตั้ง วจีกรรมประกอบด้วยเมตตาในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายทั้ง ต่อหน้าและลับหลัง ธรรมข้อนี้เป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึงกัน ทำให้ เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อ ความไม่วิวาทกัน เพื่อความพร้อมเพรียงกัน
เพื่อความเป็นอัน หนึ่ง อันเดียวกัน๓. อีกประการหนึ่งภิกษุทั้งหลายภิกษุในธรรมวินัยนี้เข้าไปตั้ง มโนกรรมประกอบด้วยเมตตาในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและลับหลัง ธรรมข้อนี้เป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึงกัน ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความพร้อมเพรียงกัน เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน๔. อีกประการหนึ่งภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไม่หวงกัน ลาภอันประกอบด้วยธรรม ได้มาแล้วโดยธรรม โดยที่สุดแม้เพียง อาหารในบาตรไว้บริโภค แบ่งปันกันฉันกับเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ ผู้มีศีลทั้งหลาย ธรรมข้อนี้เป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึงกัน ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน
เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความพร้อมเพรียงกัน เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
๕. อีกประการหนึ่งภิกษุทั้งหลายภิกษุในธรรมวินัยนี้ถึงความ เป็นผู้มีศีลเสมอกันกับเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายทั้งต่อหน้า และลับหลังในศีลที่ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท อันวิญญูชนสรรเสริญ อันกิเลสไม่จับต้อง เป็นไปเพื่อสมาธิ ธรรม ข้อนี้เป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึงกัน ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่ เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อ ความพร้อมเพรียงกัน เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน๖.อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถึงความเป็นผู้มี ทิฏฐิเสมอกันกับเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายทั้งต่อหน้าและลับ หลังในทิฏฐิอันประเสริฐ เป็นเครื่องนำสัตว์ออกจากทุกข์ นำ ไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้ทำตามคำสอน ธรรมข้อนี้เป็น ที่ตั้งแห่งความระลึกถึงกัน ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็น ไปเพื่อความสงเคราะห์กันเพื่อความไม่วิวาทกันเพื่อความ พร้อมเพรียงกัน เพื่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๖ ประการเหล่านี้แลเป็นที่ตั้งแห่งความ ระลึกถึงกัน ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความพร้อมเพรียงกัน เพื่อความเป็นอันหนึ่งอัน เดียวกัน
- ๑เป็นไท ในที่นี้หมายถึงพ้นจากความเป็นทาสของตัณหา (ที.ม.อ. ๑๓๗, ม.มู.อ. ๒/๓๐๘)
- ๒อันกิเลสไม่จับต้อง หมายถึงไม่ถูกกิเลสสำคัญคือตัณหา (ความอยาก) และทิฏฐิ (ความเห็นผิด) ครอบงำจิต (นัย ที.ม.อ. ๑๓๘, ม.มู.อ. ๒/๓0๘)
- ๓ทิฎฐิอันประเสริฐ คำว่า ทิฎฐิในที่นี้หมายถึงสัมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบที่ประกอบด้วยอริยมรรค อันประเสริฐ หมายถึงไม่มีโทษ (ที.ม.อ. ๑๓๘, ม.มู.อ. ๒/๓๐๘)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทิฏฐิอันประเสริฐ เป็นเครื่องนำสัตว์ออกจากทุกข์ นำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้ทำตามคำสอนจัดเป็นยอดเป็นที่รวม เป็นที่ยึดคุมของสารณียธรรม ๖ ประการเหล่านี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนยอดแหลมจัดเป็นยอด เป็นที่รวม เป็นที่ยึดคุมของเรือนยอด ฉันใด ทิฏฐิอันประเสริฐ เป็นเครื่องนำสัตว์ ออกจากทุกข์ นำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้ทำตามคำสอนก็จัดเป็น ยอด เป็นที่รวม เป็นที่ยึดคุมของสาราณียธรรม ๖ ประการเหล่านี้ ฉันนั้น
องค์ตรวจสอบความเป็นโสดาบัน ๗ ประการ
{๕๔๓} [๔๙๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทิฏฐิอันประเสริฐ เป็นเครื่องนำสัตว์ ออกจากทุกข์ นำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้ทำตามคำสอนเป็นไฉน
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้อยู่ในป่าก็ดี อยู่ที่โคนต้นไม้ก็ดี อยู่ที่เรือนว่างก็ดี ย่อมพิจารณาดังนี้ว่า ‘เรามีบ้างไหมหนอ ปริยุฏฐานกิเลส ที่เป็นเหตุให้เรามีจิตถูกกลุ้มรุมแล้วไม่รู้ไม่เห็นตามความเป็นจริงซึ่งเรายังละไม่ได้ในภายใน, ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุมีจิตถูกกามราคะกลุ้มรุม ก็ชื่อว่ามีจิตถูกปริยุฏฐานกิเลสกลุ้มรุมแล้วทีเดียว ถ้ามีจิตถูกพยาบาทกลุ้มรุม ก็ชื่อ ว่ามีจิตถูกปริยุฏฐานกิเลสกลุ้มรุมแล้วทีเดียว ถ้ามีจิตถูกถีนมิทธะกลุ้มรุม ก็ชื่อว่ามีจิตถูกปริยุฏฐานกิเลสกลุ้มรุมแล้วทีเดียว ถ้ามีจิตถูกอุทธัจจกุกกุจจะ กลุ้มรุมก็ชื่อว่ามีจิตถูกปริยุฏฐานกิเลสกลุ้มรุมแล้วทีเดียวถ้ามีจิตถูก วิจิกิจฉากลุ้มรุม ก็ชื่อว่ามีจิตถูกปริยุฏฐานกิเลสกลุ้มรุมแล้วทีเดียว ถ้าเป็น ผู้ขวนขวายในการคิดเรื่องโลกนี้ ก็ชื่อว่ามีจิตถูกปริยุฏฐานกิเลสกลุ้มรุมแล้ว ทีเดียว ถ้าเป็นผู้ขวนขวายในการคิดเรื่องโลกหน้า ก็ชื่อว่ามีจิตถูกปริยุฏฐาน กิเลสกลุ้มรุมแล้วทีเดียว ถ้าเกิดความบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการ
- ๑ปริยุฎฐานกิเลส หมายถึงกิเลสเครื่องกลุ้มรุมจิต มีนิวรณ์ ๕ เป็นต้น
วิวาทกัน พูดจาทิ่มแทงกันอยู่ ก็ชื่อว่ามีจิตถูกปริยุฏฐานกิเลสกลุ้มรุมแล้วทีเดียว ถ้าภิกษุนั้นรู้ชัดอย่างนี้ว่า ‘ไม่มีแก่เราเลยหนอ ปริยุฏฐานกิเลสที่เป็น เหตุให้เรามีจิตถูกกลุ้มรุมแล้วไม่รู้ไม่เห็นตามความเป็นจริงซึ่งเรายังละไม่ได้ในภายใน’ จิตของเราตั้งไว้ดีแล้วเพื่อตรัสรู้สัจจะทั้งหลาย’นี้คือญาณที่ ๑ อันเป็นอริยะ เป็นโลกุตตระ ไม่ทั่วไปแก่พวกปุถุชน ซึ่งอริยสาวกนั้นได้บรรลุแล้ว
{๕๔๔} [๔๙๔] ยังอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกย่อมพิจารณาดังนี้ว่า ‘เราเสพ เจริญ ทำให้มากซึ่งทิฏฐินี้อยู่ จึงได้ความสงบเฉพาะตน ได้ความ ดับกิเลสเฉพาะตนหรือหนอ’ อริยสาวกนั้นย่อมรู้ชัดอย่างนี้ว่า ‘เราเสพ เจริญ ทำให้มากซึ่งทิฏฐินี้อยู่ จึงได้ความสงบเฉพาะตน จึงได้ความดับกิเลส เฉพาะตน’นี้คือญาณที่ ๒ อันเป็นอริยะ เป็นโลกุตตระ ไม่ทั่วไปแก่พวกปุถุชน ซึ่งอริยสาวกนั้นได้บรรลุแล้ว
{๕๔๕} [๔๙๕] ยังอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกย่อมพิจารณาดังนี้ว่า ‘เราประกอบด้วยทิฏฐิเช่นใดสมณะหรือพราหมณ์อื่นนอกธรรมวินัยนี้ที่ ประกอบด้วยทิฏฐิเช่นนั้นมีบ้างไหมหนอ’ อริยสาวกนั้นย่อมรู้ชัดอย่างนี้ว่า ‘เรา ประกอบด้วยทิฏฐิเช่นใดสมณะหรือพราหมณ์อื่นนอกธรรมวินัยนี้ที่ประกอบ ด้วยทิฏฐิเช่นนั้นมิได้มี’นี้คือญาณที่ ๓ อันเป็นอริยะ เป็นโลกุตตระ ไม่ทั่วไปแก่พวกปุถุชน ซึ่งอริยสาวกนั้นได้บรรลุแล้ว
{๕๔๖} [๔๙๖] ยังอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกย่อมพิจารณาดังนี้ว่า ‘บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ เป็นผู้ประกอบด้วยธรรมดาเช่นใด ถึงเราก็เป็น ผู้ประกอบด้วยธรรมดาเช่นนั้น’
ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ประกอบด้วย ธรรมดาอย่างไร
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิมีธรรมดาดังนี้ คือ อริย สาวกย่อมจะต้องอาบัติที่มีความออกปรากฏได้บ้างโดยแท้ ถึงอย่างนั้น อริยสาวกนั้นก็จะรีบแสดง เปิดเผย ทำให้ง่ายซึ่งอาบัตินั้นในสำนักพระศาสดา หรือในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ที่เป็นวิญญูชนทั้งหลาย ครั้นแสดง เปิดเผย ทำให้ง่ายแล้ว ก็ถึงความสำรวมต่อไป เหมือนเด็กอ่อนที่ยังนอนหงายอยู่ ถูกถ่านไฟทางมือหรือเท้าเข้าแล้วก็จะชักมือเท้าออกทันทีฉะนั้น อริยสาวกนั้นย่อมรู้ชัดอย่างนี้ว่า ‘บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ประกอบด้วยธรรมดาเช่นใด ถึงเราก็เป็นผู้ประกอบด้วยธรรมดาเช่นนั้น,นี้คือญาณที่ ๔ อันเป็นอริยะ เป็นโลกุตตระ ไม่ทั่วไปแก่พวกปุถุชน ซึ่งอริยสาวกนั้นได้บรรลุแล้ว
{๕๔๗} [๔๙๗] ยังอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกย่อมพิจารณาดังนี้ว่า ‘บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ประกอบด้วยธรรมดาเช่นใด ถึงเราก็เป็นผู้ประกอบด้วยธรรมดาเช่นนั้น,
ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ประกอบด้วย ธรรมดาอย่างไร
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิมีธรรมดาดังนี้ คือ อริยสาวกย่อมจะต้องขวนขวายในกิจใหญ่น้อยที่พึงช่วยกันทำของเพื่อนร่วมพรหมจรรย์โดยแท้ ถึงอย่างนั้นอริยสาวกนั้นก็จะยังมีความปรารถนาอย่างแรงกล้าในอธิสีลสิกขา อธิจิตตสิกขา และอธิปัญญาสิกขาอยู่ เหมือนโคแม่ลูกอ่อนและเล็มหญ้ากินไปด้วย พลางชำเลืองดูลูกไปด้วยฉะนั้น อริยสาวกนั้นย่อมรู้ชัดอย่างนี้ว่าบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ประกอบด้วยธรรมดาเช่นใด ถึงเราก็เป็นผู้ประกอบด้วยธรรมดาเช่นนั้น,
นี้คือญาณที่ ๕ อันเป็นอริยะ เป็นโลกุตตระ ไม่ทั่วไปแก่พวกปุถุชน ซี่งอริยสาวกนั้นได้บรรลุแล้ว
{๕๔๘} [๔๙๘] ยังอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกย่อมพิจารณาดังนี้ว่า ‘บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ประกอบด้วยกำลังเช่นใดถึงเราก็เป็นผู้ประกอบด้วยกำลังเช่นนั้น’
ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ประกอบด้วย กำลังอย่างไร
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นผู้มีกำลังของบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ เป็นดังนี้ คือ อริยสาวกนั้นเมื่อเขาแสดงธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้วอยู่ ย่อมทำให้มีประโยชน์ ทำไว้ในใจ กำหนดด้วยจิตทั้งปวง เงี่ยโสตลงสดับธรรม อริยสาวกนั้นย่อมรู้ชัดอย่างนี้ว่า ‘บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ ประกอบด้วยกำลังเช่นใด ถึงเราก็เป็นผู้ประกอบด้วยกำลังเช่นนั้น’นี้คือญาณที่ ๖ อันเป็นอริยะ เป็นโลกุตตระ ไม่ทั่วไปแก่พวกปุถุชน ซึ่งอริยสาวกนั้นได้บรรลุแล้ว
{๕๔๙} [๔๙๙] ยังอีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกย่อมพิจารณาดังนี้ว่า ‘บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ประกอบด้วยกำลังเช่นใดถึงเราก็เป็นผู้ ประกอบด้วยกำลังเช่นนั้น’
ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ประกอบด้วย กำลังอย่างไร
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นผู้มีกำลังของบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ เป็นดังนี้ คือ อริยสาวกนั้นเมื่อเขาแสดงธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้วอยู่ ย่อมได้ความรู้อรรถ ย่อมได้ความรู้ธรรม ย่อมได้ความปราโมทย์อันประกอบด้วยธรรม อริยสาวกนั้นย่อมรู้ชัดอย่างนี้ว่า ‘บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ ประกอบด้วยกำลังเช่นใด ถึงเราก็เป็นผู้ประกอบด้วยกำลังเช่นนั้น’
นี้คือญาณที่ ๗ อันเป็นอริยะ เป็นโลกุตตระ ไม่ทั่วไปแก่พวกปุถุชน ซึ่งอริยสาวกนั้นได้บรรลุแล้ว
{๕๕๐} [๕๐๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมดาย่อมเป็นอันอริยสาวกผู้ประกอบ ด้วยองค์๗ประการอย่างนี้ตรวจสอบดีแล้วด้วยการทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ประกอบด้วยองค์ ๗ ประการนี้แลย่อมเป็น ผู้เพียบพร้อมด้วยโสดาปัตติผลฉะนี้แล”
พระผู้มีพุระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้แล้วภิกษุเหล่านั้นยินดี ชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วแล
จบ โกสัมพิยสูตรที่ ๘
๙. พรหมนิมันตนิกสูตร
ว่าด้วยพรหมเชื้อเชิญ
พกพรหมมีทิฏฐิชั่วช้า
{๕๕๑} [๕๐๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแลพระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับ พระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า“พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ ตรัสดังนี้ว่า{๕๕๒} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมัยหนึ่ง เราอยู่ที่โคนต้นรังใหญ่ในสุภควัน ใกล้ เมืองอุกอัฏฐา ก็สมัยนั้นแล พกพรหมได้เกิดทิฏฐิอันชั่วช้าเห็นปานนี้ขึ้นว่า ‘สถานภาพแห่งพรหมนี้เที่ยง ยั่งยืน ต่อเนื่องไป คงที่ มีความไม่เคลื่อน
End of ๘. โกสัมพิยสูตร